Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Стрекалов Геннадий Михайлович

Генна́дий Миха́йлович Стрека́лов (1940 ҫулхи юпан 28-мӗшӗнче, Мытищи, Мускав облаҫӗ, РСФСР, СССР — 2004 ҫулхи раштавӑн 25-мӗшӗнче, Мускав, Раҫҫей) — СССР тата Раҫҫей Федерацийӗн космонавт-тӗпчевҫи тата бортинженерӗ, СССР 49-мӗш номерлӗ лётчик-космонавчӗ. Космоса пилӗк хут вӗҫнӗ. СССР тава тивӗҫлӗ спорт мастерӗ (1981).

Пурнӑҫӗ

1940 ҫулхи юпан 28-мӗшӗнче Мускав облаҫӗнчи Мытищи хулинче рабочисен ҫемйинче ҫуралнӑ. 1957 ҫулта шкул пӗтернӗ хыҫҫӑн 88-мӗш савутра («Энергия» РКК) ӗҫлеме пуҫланӑ, Ҫӗр чӑмӑрӗн пӗрремӗш искусственнӑй спутникне тума хутшӑннӑ.

Н. Э. Бауман ячӗллӗ Мускаври аслӑ техника училищинче вӗреннӗ. Студент чухнех, 1964 ҫулта, С. П. Королёвӑн ОКБ-1 конструктор бюровӗнче ӗҫлеме тытӑннӑ. Унта вӑл Уйӑх ҫине вӗҫмелли пилотлӑ программа валли документсем хатӗрленӗ, «Союз» карапсене тума хутшӑннӑ. 1985 ҫулта техника ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗн диссертацине хӳтӗленӗ.

Космоса вӗҫнисем

1973 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ӑна «Энергия» КБ инженерӗсен ушкӑнӗнчи космонавтсен отрядне кӗртнӗ.

  • Пӗрремӗш вӗҫевӗ: 1980 ҫулхи чӳкӗн 27-мӗшӗнчен пуҫласа раштавӑн 10-мӗшӗччен «Союз Т-3» карап ҫинче космонавт-тӗпчевҫӗ пулса вӗҫнӗ.
  • Иккӗмӗш вӗҫевӗ: 1983 ҫулхи акан 20–22-мӗшӗсенче «Союз Т-8» карапӑн бортинженерӗ пулнӑ. Станципе пӗрлешме май килменнипе вӗҫеве чарнӑ.
  • 1983 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗнче унӑн «Союз Т-10-1» караппа вӗҫмелле пулнӑ, анчах старт умӗн ракета ҫунса кайнӑ. Космонавтсем аварирен ҫӑлакан система пулӑшнипе чӗрӗ юлнӑ.
  • Виҫҫӗмӗш вӗҫевӗ: 1984 ҫулхи акан 3–11-мӗшӗсенче «Союз Т-11» караппа тата «Салют-7» станци ҫинче тӗнчери экипажпа (Инди космонавчӗ Ракеш Шармапа пӗрле) вӗҫнӗ.
  • Тӑваттӑмӗш вӗҫевӗ: 1990 ҫулхи ҫурлан 1-мӗшӗнчен пуҫласа раштавӑн 10-мӗшӗччен «Союз ТМ-10» караппа «Мир» станцийӗнче ӗҫленӗ. Уҫӑ космоса тухнӑ.
  • Пиллӗкмӗш вӗҫевӗ: 1995 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗнчен пуҫласа утӑн 7-мӗшӗччен «Союз ТМ-21» — «Мир» — «Атлантис» комплекс ҫинче вӗҫнӗ. Уҫӑ космоса виҫӗ хут тухнӑ, анчах тӑваттӑмӗш хут тухма хатӗрленменнине пула килӗшмен[2]. Вӑл хӑй вӑхӑтӗнче космоса вӗҫнӗ чи ватӑ Раҫҫей космонавчӗ пулса тӑнӑ (54 ҫулта).

Пӗтӗмӗшле вӑл космосра 268 талӑк та 22 сехет ирттернӗ. 1991 ҫултанпа Раҫҫейри Тӑнӑҫлӑха хӳтӗлекен комитетӑн председателӗ пулнӑ.

2004 ҫулхи раштавӑн 25-мӗшӗнче Мускавра рак чирӗнчен вилнӗ[3]. Останкино масарӗнче пытарнӑ.

Ҫемйи

Ашшӗ — Михаил Иванович, 1945 ҫулта Польшӑна ирӗке кӑларнӑ чухне пуҫне хунӑ[4]. Арӑмӗ — Лидия Анатольевна Тележкина. Икӗ хӗр ӳстернӗ.

Хисепӗсем

  • Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1980, 1984);
  • III степеньлӗ «Тӑван Ҫӗршыв умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден (1995);
  • Виҫӗ Ленин орденӗ (1980, 1983, 1984);
  • Октябрь Революцийӗн орденӗ (1990)[5];
  • Индин 1-мӗш степеньлӗ «Ашока Чакра» орденӗ (1984);
  • НАСАн «Космоса вӗҫнӗшӗн» медалӗ (1995);
  • Королёв тата Мытищи хулисен хисеплӗ гражданинӗ.

Астӑвӑм

  • Мытищи хулинче унӑн ячӗллӗ скверта палӑк лартнӑ.
  • Королёв хулинчи пӗр урама унӑн ятне панӑ, вӑл вӗреннӗ шкул ҫинче асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek Record #129663034 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
  2. ^ Почему в 1995 году космонавты Дежуров и Стрекалов отказались от выхода в космос. Русская Семерка. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 12-мӗшӗ.
  3. ^ Крикун Ю. Полёт, которого не было / В кн.: Чёрный лик красного космоса.
  4. ^ Стрекалов Геннадий Михайлович. sm.evg-rumjantsev.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 12-мӗшӗ.
  5. ^ Указ Президента СССР от 10 декабря 1990 г. № УП-1147.

Вуламалли

  • Советские и российские космонавты. 1960—2000 / сост. И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко; под ред. Ю. М. Батурина. — ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем