Тичино
Географи
2812 км² территорие йышăнать (5-мĕш вырăнта, кантонсем хушшинче).
Истори
Кантон 1803 çулта Швейцари конфедерацине кĕнĕ. Тичино кантонĕ Беллинцона тата Лугано кантонĕсен çĕрĕсенчен чăмăрланнă.
Пурăнан халăх
Кантонра ытларах италошвейцарсем пурăнаççĕ. Тĕн енĕпе ытларахăшĕ — католиксем.
2013 çулхи авăн уйăхĕнче Тичино кантонĕнче пурăнакансем Швейцарире пĕрремĕш паранджапа никаба пĕрлĕхлĕ вырăнсенче тăхăнса çӳреме чармаллишĕн сасăланă (65 % яхăн, референдума хутшăннисенчен)[1].
Патшалăх тытăмлăхĕ
Саккун тăвакан орган — Мăн канащ (Gran Consiglio), ĕçтăвакан орган — Патшалăх канашĕ (Consiglio di Stato), апелляци инстанцин сучĕ — Апелляци трибуналĕ (Tribunale di appello), пĕрремĕш инстанцин сучĕсем — пĕрремĕш инстанцин пуçиле сучĕсем, суд системин кĕçĕн сыпăкĕ — миравайсем.
Администрацилле пайлани
Тичино кантон 8 иăрăха пайланать:
| Герб | Тăрăх | Пурăнан халăх çын (2012) |
Халăх йышлăхĕ çын/км² |
Лаптăк км² |
Тĕп хула |
|---|---|---|---|---|---|
| Лугано | 146 045 | 439,89 | 332 | Лугано | |
| Локарно | 62 787 | 106,06 | 592 | Локарно | |
| Мендризио | 49 557 | 490,66 | 101 | Мендризио | |
| Беллинцона | 49 473 | 233,36 | 212 | Беллинцона | |
| Ривьера | 12 731 | 76,69 | 166 | Биаска | |
| Левентина | 9524 | 19,84 | 480 | Фаидо | |
| Валлемаджа | 5944 | 10,45 | 569 | Кевио | |
| Бленио | 5591 | 15,49 | 361 | Акуаросса | |
| Пурĕпе | 341 652 | 121,45 | 2813 |
Ăслăх тата пĕлӳ илни
Культура
Паллă вырăнсем
- Беллинцоны карман çурт-йĕрĕсем — Тĕнчери ЮНЕСКО еткерлĕх объекчĕ.
Паллă çынсем
- кинорежиссёр Клаудиа Лаффранчи.
- Паллă архитекторсем
- Франческо Борромини,
- Доменико Фонтана
- Карло Мадерно.
- Доменико Трезини — Санкт-Петербургăн пĕрремĕш архитекторĕ.
Асăрхавсем
- ^ В швейцарском кантоне Тичино запрещено ношение паранджи в общественных местах. Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи авӑнӑн 23-мӗшӗ.
Каçăсем
- Официаллă сайт (итал.)
- Информация о Тичино на сайте Статистического бюро Швейцарии
- Официальный сайт туристической организации кантона (итал.)
- Языки Швейцарии, этнологический отчёт.
- Маленькая Италия в Швейцарии( ӗҫлемен каҫӑ)
| Ку Швейцари географипе вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |