Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Чулкаç, Куçма

Куçма Чулкаç (чăн хушамачĕ — Афанасьев Кузьма Афанасьевич; 1907 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗ, Вăрманкас Ямаш, Ҫӗрпӳ уесӗ, Хусан кӗпӗрни, Раҫҫей империйӗ — 1971 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗ, Шупашкар, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — чăваш çыравçи, сăвăçи, тăлмачĕ[1].

1936 çултанпа СССР Çыравҫӑсен пӗрлӗхӗн пайташĕ[2].

Кун-çулĕ

Куçма Чулкаç 1907 çулхи утă уйăхĕн 9-мĕшĕнче Хусан кĕпернин Çĕрпӳ уесĕнчи Виççĕмĕш Вăрманкасси ялĕнче (халĕ Чăваш Республикин Çĕрпӳ районĕнчи Чурачăк ялĕ) çуралнă[1].

1928–1931 çулсенче Çĕрпӳри педагогика техникумĕнче вĕреннĕ. 1931–1932 çулсенче Вăрнар педагогика училищинче вĕрентнĕ. 1932–1934 çулсенче Чăваш патшалăх педагогика институтĕнче вĕренсе тухнă[3].

1934–1937 çулсенче Чăваш АССР Халăх комиссарĕсен Канашĕнчи радиокомитечĕн директорĕ пулнă. 1937–1941 çулсенче Чăваш кĕнеке издательствин редакторĕ, «Капкăн» журналăн яваплӑ секретарĕ пулса ĕçленĕ[1].

1941–1945 çулсенче Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă. 1945–1947 çулсенче Чăваш кĕнеке издательствин редакторĕ, 1948–1957 çулсенче «Капкăн» журналăн редакторĕ пулнă[2].

1971 çулхи раштав уйăхĕн 6-мĕшĕнче вилнĕ[1].

Пултарулăхĕ

Куçма Чулкаç 1930-мĕш çулсенче пичетленме пуçланă. Вăл ытларах ачасем валли çырнă: калавсем, сăвăсем, юмахсем, повеçсем[3].

Унăн кĕнекисем:

  • «Лапшу Штаппанĕ» (1937, 1939);
  • «Сунарçă халапĕсем» (нумай хут кăларнă: 1937, 1944, 1956, 1964, 1973, 2003);
  • «Упа тытни» (1939);
  • «Çамрăк патриотсем» (1939);
  • «Шăркалчă кăвакал» (1944);
  • «Ăсан тытни» (1944);
  • «Кĕтӳ ачи» (1955, 1980);
  • «Юлхав кушак аçи» (1961);
  • «Чаплă хăнасем» (1962);
  • «Пулăçă халапĕсем» (1962);
  • «Хăвăл каска» (1968);
  • тата ыттисем[1].

Куçма Чулкаç куçару ĕçĕпе те ĕçленĕ. Вăл Джонатан Свифт, Жюль Верн, Антон Чехов, Аркадий Гайдар, Михаил Брагин, Иван Кожедуб хайлавĕсене чăвашла куçарнă[3]. Чăваш чĕлхи корпусĕнче унăн куçарăвĕсем: М. Водопьяновăн «Валерий Чкалов» повеçĕ (1959), Г. Фишăн «Кимас-кӳлли ялĕ парăнни» повеçĕ (1941), Жюль Вернăн «Çĕр варрине анса курни» романĕ (1947) тата ыттисем[4].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Чулгась Кузьма Афанасьевич. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 16-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 . — Чебоксары.
  3. ^ 1, 2, 3 Чулга Кузьма Афанасьевич. Культурное наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 16-мӗшӗ.
  4. ^ Куҫма Чулкаҫ хайлавĕсем. Чӑваш чӗлхи корпусӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 16-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Афанасьев, П. Чулгась (Афанасьев) Кузьма Афанасьевич // Афанасьев, П. Писатели Чувашии. — Чебоксары, 2006. — С. 491-492.
  • Тимуков, А. Н. Чулгась (Афанасьев) Кузьма Афанасьевич // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 491.
  • Ялгир, П. Чулгась (Афанасьев) Кузьма Афанасьевич // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии. — Чебоксары, 2005. — С. 139-140.

Каçăсем

Категорисем