Борисюк Александр Евстафьевич

Борисюк Александр Евстафьевич
Борисюк Александр Евстафьевич
Ҫуралнӑ вӑхӑт	1921
Ҫуралнӑ вырӑн	Байтерекский район[d], Западно-Казахстанская область[d], СССР;
Вилнӗ вӑхӑт	1945 ҫулхи нарӑсӑн 26-мӗшӗ
Вилнӗ вырӑн	Грудзёндз[d], Польша;
Пӑхӑнни	СССР
Ҫар тӗсӗ
Звани
Командӑланӑ	взвод
Вӑрҫӑсем/ҫапӑҫусем	Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи;
Наградӑсемпе хисепсем	;

Борисюк Александр Евстафьевич (награда хутӗнче — Евстратович; 1921, Байтерекский район^[d], Западно-Казахстанская область^[d] — 1945 ҫулхи нарӑсӑн 26-мӗшӗ, Грудзёндз^[d]) — Ӗҫ ҫыннисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн аслӑ сержанчӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945).

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем

Александр Борисюк 1921 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Серебряково ялӗнче (халӗ — Казахстанри Хӗвеланӑҫ Казахстан облаҫӗнчи Байтерек районӗ) хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Ытти даннӑйсем тӑрӑх, вӑл Тула облаҫӗнчи Белёв хулинче ҫуралнӑ, 1925 ҫулта вара ҫемйипе пӗрле Хӗвеланӑҫ Казахстан облаҫне куҫса кайнӑ. Вӑтам шкулта сакӑр класс вӗренсе пӗтернӗ. 1940 ҫулта Хӗвеланӑҫ Казахстан облаҫӗнчи Каменка районӗнчи ҫар комиссариачӗ ӑна Ӗҫ ҫыннисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

1941 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче. Ленинград тата 2-мӗш Беларуҫ фрончӗсенчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. Ленинграда хӳтӗлеме, Выборг тата Тухӑҫ Прусси операцийӗсене хутшӑннӑ.

1941 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа 1943 ҫулччен Борисюк хӗсметре тӑракан 142-мӗш стрелоксен дивизийӗ Лемболово кӳллин ҫыранӗ хӗррипе хӳтӗлевре тӑнӑ. 1943 ҫулхи кӑрлачӑн 18-мӗшӗнче Ленинград тата Волхов фрончӗсен ҫарӗсем Ленинград блокадине ҫурса кӗрсен, дивизине 67-мӗш ҫар йышне кӗртнӗ. Кӑрлачӑн 20-мӗшӗнчен пуҫласа вӑл Синявино патӗнче юнлӑ ҫапӑҫусем ирттернӗ^[1].

Ҫак ҫапӑҫусенче 588-мӗш стрелоксен полкӗнчи миномёт ротин взвод командирӗн пулӑшуҫи А. Е. Борисюк аслӑ сержант хӑйӗн пӗрремӗш наградине илнӗ. 1943 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗнчи ҫапӑҫура миномёт расчёчӗ ӗҫлеме пӑрахсан, вӑл хӑй миномёт патне тӑнӑ. Ҫапӑҫу вӗҫленичченех персе тӑнӑ, вут-хӗм вырӑнне пеме тӑрӑшакан нимӗҫсен пулемётне тата икӗ автоматчике пӗтернӗ. Тепӗр кунне, 1943 ҫулхи нарӑсӑн 23-мӗшӗнче, ҫапӑҫуран тухнӑ взвод командирне улӑштарнӑ та ҫар тивӗҫне пурнӑҫлама тивӗҫтернӗ. Ҫакӑншӑн ӑна «Паттӑрлӑхшӑн» медальпе чысланӑ^[1].

1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗ тӗлне Александр Борисюк аслӑ сержант Ленинград фронтӗнчи 23-мӗш ҫарӑн 142-мӗш стрелоксен дивизин 588-мӗш стрелоксен полкӗнчи миномёт взвочӗпе командӑланӑ. Выборг операци вӑхӑтӗнче тата Карели пымакӗнчи ҫапӑҫусенче палӑрнӑ^[2].

1944 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗнче Вуокса урлӑ каҫнӑ чухне, тӑшман вӑйлӑ персе тӑнине пӑхмасӑр, Борисюк хӑйӗн взводне каҫарма май туса панӑ. Каҫнӑ вӑхӑтра кимӗсем ҫинчен тӑшман ҫине миномётсенчен залппа пеме пуҫланӑ. Тӑшманӑн пулемётне пусарнӑ, ҫакӑ вара ытти подразделенисене ӑнӑҫлӑн каҫма пулӑшнӑ. Тӑшман снарячӗ кимӗне ҫӗмӗрнӗ, взводри икӗ салтак аманнӑ. Борисюк тӑватӑ ҫыннӑн пурнӑҫне ҫӑлса хӑварнӑ. Аманнисене сылтӑм ҫыран хӗррине каҫарнӑ, взводри пӗтӗм миномёта ҫӑлса илнӗ тата ише-ише сулахай ҫыран хӗррине каҫнӑ^[1]. Взвод плацдарм ҫинче ҫирӗпленсе тӑнӑ. Минӑсем пӗтсен, Борисюк миномёт взводне пехота подразделенийӗсемпе пӗрле тапӑнма ертсе кайнӑ. Тӑшман траншейине пӗрремӗш пырса кӗнӗ, алӑпа ҫапӑҫса тӑшманӑн икӗ салтакне тӗп тунӑ. Тӑшманран туртса илнӗ 81 миллиметрлӑ минӑсемпе усӑ курса, взвод тӑшман ҫичӗ хут хирӗҫ тапӑннине миномётран персе сирсе янӑ. Борисюк хӑй аллипе тӑватӑ «шурӑ финна» пӗтернӗ^[1].

Пуҫне хуни

1945 ҫулхи нарӑсӑн 26-мӗшӗнче Борисюк Грауденц хулишӗн (халӗ — Грудзёндз, Польша) пынӑ ҫапӑҫура пуҫне хунӑ. Ӑна хулан ҫурҫӗр енчи хӗрринче пытарнӑ^[2]^[3]. Пытарнӑ вырӑнта обелиск лартнӑ^[1].

Паттӑрлӑх

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1945 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе^[4] «Вуокса юханшывӗ урлӑ каҫнӑ чухне ҫар хушӑвне ӑста пурнӑҫланӑшӑн, хӑюлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» Александр Борисюк аслӑ сержанта вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ята панӑ.

Наградӑсем

Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ (1945 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн);
Ленин орденӗ (1945 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн);
Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ;
«Хастарлӑхшӑн» медаль (1943 ҫулхи нарӑс уйӑхӗ — 1943 ҫулхи нарӑсӑн 22–23-мӗшӗсенче Синявино патӗнчи ҫапӑҫусемшӗн);
«Ленинграда хӳтӗленӗшӗн» медаль.

Астӑвӑм

Борисюкӑн хушаматне Серебряково ялӗнче (Казахстанри Хӗвеланӑҫ Казахстан облаҫӗнчи Байтерек районӗ) пуҫне хунӑ ял-йышсене халалласа лартнӑ палӑк ҫине ҫырса хунӑ.
Борисюк ячӗпе Серебряково ялӗнчи пӗр урам хисепленет^[2].
Паттӑрӑн ятне Грудзёндз (Польша) хулинчи вӑл выртнӑ вырӑнти обелиск ҫине ӗмӗрлӗхе ҫырса хӑварнӑ^[1].

Ӑнлантарусем

^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶ Вспоминая Героев: А. Е. Борисюк // Приозерские ведомости, 13.05.2025
^ ¹^,²^,³ Борисюк Александр Евстафьевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
^ ОБД Мемориал
^ Указ Президиума Верховного Совета СССР от 24.3.45 г.

Вуламалли

Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
Бессмертен подвиг их высокий / Пред. ред. коллегии А. А. Елькин. — 2-е изд. — Приокское книжное издательство, 1983. — 646 с. — 10 000 экз.
Буров А. В. Твои Герои, Ленинград. 2-е изд., доп. Л.: Лениздат, 1970.
Герои Советского Союза — казахстанцы / под ред. Н. Зверева. — Казахстан, 1968. — Т. 1. — 475 с. — (в 2-х томах). — 25 600 экз.

Каҫӑсем

[priozersk-1] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶ Вспоминая Героев: А. Е. Борисюк // Приозерские ведомости, 13.05.2025

[wh-2] ¹^,²^,³ Борисюк Александр Евстафьевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра

[3] ОБД Мемориал

[4] Указ Президиума Верховного Совета СССР от 24.3.45 г.

[1]

[2]

[3]

[4]