Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Бородавкин Илья Сергеевич

Бородавкин Илья Сергеевич (1908 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗ, Емельяновский район[d], Красноярск Ен — 1978 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ, Красноярск Ен) — Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн аслӑ сержанчӗ. Вӑл Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ. 1943 ҫулта ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ.

Биографи

Малтанхи ҫулӗсем

Илья Бородавкин 1908 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗнче Домашлин ялӗнче ҫуралнӑ. Халь ку ял Украинӑн Чернигов облаҫӗн Корюковка районӗ шутне кӗрет. Вӑл хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ. Нацийӗпе вӑл — вырӑс. 1909 ҫулта унӑн ҫемьи Столыпин аграрлӑ реформи вӑхӑтӗнче Ҫӗпӗре куҫса кайнӑ. Вӗсем Устюг ялӗнче (халь Красноярск крайӗн Емельяновски районӗ) пурӑнма пуҫланӑ. Унта пулас паттӑрӑн ачалӑхӗпе ҫамрӑклӑхӗ иртнӗ[1][2].

Бородавкин вӑтам пӗлӳ иличчен вӗренмен. Ҫамрӑк чухне вӑл лашасемпе ӗҫленӗ, япаласем турттарнӑ. Каярахпа выльӑх-чӗрлӗх фермин строительствинче десятник пулса ӗҫленӗ. Унтан ӑна колхоз председателӗ пулма суйланӑ. Вӑл кашни ҫул ҫар пухӑвне ҫӳренӗ. Унта вӑл артиллери ӗҫне вӗреннӗ[1][2].

Хӗсмет

1938 ҫулта ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете илнӗ. 1940 ҫулта Бородавкин Омск хулинчи зенитлӑ артиллери шкулне вӗренсе пӗтернӗ. Ҫав ҫултах вӑл ВКП(б) ретне кӗнӗ[1].

1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен пуҫласа вӑл фронтра пулнӑ. 1943 ҫулхи хӗлле Курск патӗнчи ҫапӑҫусенче унӑн икӗ урине те пулемётпа пенипе йывӑр амантнӑ. Ӑна Липецк хулинчи госпитале илсе кайнӑ. Унта вӑл 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗччен сипленнӗ. Сывалсан каллех фронта кайнӑ. Бородавкина артиллери батареин оруди командирӗ пулма лартнӑ. Вӑл Воронежран пуҫласа Краков таран вӑрҫӑ хирӗсем урлӑ тухнӑ[1][2].

Паттӑрлӑх

1943 ҫулхи юпа уйӑхӗ тӗлне гварди аслӑ сержанчӗ Илья Бородавкин 47-мӗш ҫарӑн 9-мӗш гварди артиллери бригадин 330-мӗш гварди полкӗнче оруди командирӗ пулнӑ. Вӑл Днепр урлӑ каҫнӑ чухне тата Украинӑна ирӗке кӑларнӑ чухне паттӑрлӑх кӑтартнӑ[1][3].

1943 ҫулхи юпан 2-мӗшӗнче Бородавкин хӑйӗн расчёчӗпе Студенец ялӗ патӗнче тӑшманӑн 14 танкне хирӗҫ ҫапӑҫнӑ. Ку Черкассы облаҫӗн Канев районӗнче пулнӑ. Артиллеристсем тӑшманӑн 2 вӑтам танкне тата 1 йывӑр «Тигр» танкне аркатнӑ. Ытти танксем каялла чакнӑ[1].

1943 ҫулхи юпан 15-мӗшӗнче Бородавкин расчёчӗ тӑшманӑн 8 танкне хирӗҫ ҫапӑҫнӑ. Тӑшман миномёт батарейипе пенипе артиллери снарячӗсем сирпӗнме пуҫланӑ. Бородавкин снарядсене ҫулӑмран ҫӑлса хӑварнӑ. Ҫак вӑхӑтрах вӑл танксем ҫине пеме пӑрахман. Вӑл тӑшманӑн тепӗр танкне аркатнӑ, ыттисем каялла чакнӑ[1][3].

Вӑрҫӑри меслет

Ывӑлӗ аса илнӗ тӑрӑх, Бородавкин орудине сыхласа хӑвармашкӑн хӑйне евӗрлӗ меслетпе усӑ курнӑ. Нимӗҫсем тапӑнса килнӗ хыҫҫӑн салтаксем оруди хулканне кӑларса илнӗ. Вӗсем прицела та кӑларнӑ, оруди пӑрӑхне аяла антарнӑ. Сывлӑшран пӑхсан ку оруди арканнӑ пек курӑннӑ. Нимӗҫ самолечӗсем ӑна асӑрхамасӑр иртнӗ. Ҫак вӑхӑтра Бородавкин расчечӗ аякран пеме пуҫланӑ[2].

Паттӑр ятне пани

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1943 ҫулхи раштавӑн 24-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе Илья Бородавкова Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ. Ӑна Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе (2352-мӗш №) чысланӑ. Ку ята вӑл Днепр урлӑ каҫнӑ чухне паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн илнӗ[1][3].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи пурнӑҫ

1945 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче вӑл демобилизаципе килне таврӑннӑ. Вӑл Устюг ялӗнче пурӑннӑ. Бородавкин ял канаш председателӗ, Устюг МТСӗнчи парти организацийӗн секретарӗ пулса ӗҫленӗ. Пенсие тухиччен инструктор-хуртхӑмӑрҫӑ пулнӑ. Вӑл ертсе пыракан совхоз питӗ нумай пыл пуҫтарнӑ. Ҫакӑншӑн вӑл Мускаври ВДНХна лекме пултарнӑ[1][2].

Вӑл 1978 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗнче вилнӗ. Красноярск крайӗн Емельяновски районӗнчи Устюг ялӗнче пытарнӑ[1].

Наградӑсем

Астӑвӑм

  • Устюг ялӗнчи пӗр урам Паттӑр ячӗпе хисепленет[1].
  • Вӑл пурӑннӑ ҫурт ҫине тата шкул ҫурчӗ ҫине асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ[1].
  • Устюг шкулне Совет Союзӗн Паттӑрӗ И. С. Бородавкин ятне панӑ[4].
  • Емельяново ялӗнче кашни ҫул И. С. Бородавкин ячӗпе дзюдо турнирӗ иртет[5].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg Бородавкин Илья Сергеевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Бородавкин Илья Сергеевич. Бессмертный полк (15 акан 2015).
  3. ^ 1, 2, 3, 4 Бородавкин Илья Сергеевич. Музей Победы.
  4. ^ МБОУ Устюжская СОШ имени Героя Советского Союза Бородавкина Ильи Сергеевича. Upfox.
  5. ^ «ДЗЮДО!» — 5-й краевой турнир памяти Героя Советского Союза Бородавкина И.С. (10 ҫӑвӑн 2024).

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Герои-освободители Черкасщины. — Днепропетровск: Промінь, 1980.
  • Достоин звания героя. — Красноярск: Красноярское кн. изд., 1975.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем