Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Бузинов Михаил Васильевич

Михаил Васильевич Бузинов (1899 ҫулхи юпан 6-мӗшӗ, Мускав — 1947 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ, Мускав) — совет саманин офицерӗ, полковник, Граждан тата Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫисене, РККА Польшӑна походпа кайнине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943).

Пурнӑҫӗ

Михаил Бузинов 1899 ҫулхи юпан 6-мӗшӗнче Мускавра рабочи ҫемйинче ҫуралнӑ. 12 ҫула ҫитсен атӑ-пушмак ӑсталанӑ ҫӗрте вӗренекен пулнӑ, ун хыҫҫӑн вакун цехӗнче слесарьте ӗҫленӗ. 1918 ҫулта ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ. Банда йӗркелӗвӗсене хирӗҫ кӗрешекен отрядра, кайран вара — Чапаев дивизийӗнче хӗсметре тӑнӑ. 1920 ҫулта артиллери шкулне, 1923 ҫулта — Ҫарпа педагогика аслӑ институтне вӗренсе пӗтернӗ. Курсант пулнӑ май, Деникин генералӑн Ирӗклӗ ҫарӗпе пынӑ ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. 1924 ҫул вӗҫӗнче Бузинов ҫартан демобилизациленнӗ.

1925 ҫултанпа апат-ҫимӗҫ промышленноҫӗн тӗрлӗ предприятийӗсенче ӗҫленӗ. 1930-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнчен Госплан аппаратӗнче ӗҫленӗ. 1939 ҫулта Бузинов План академине вӗренсе пӗтернӗ. 1939 ҫулта ӑна каллех ҫара чӗнсе илнӗ, вӑл РККА Польшӑна походпа кайнине хутшӑннӑ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫланнӑранпа — фронтра. Брянск, Анӑҫ, Тӗп, Беларуҫ, 1-мӗш тата 2-мӗш Беларуҫ фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче пилӗк хут аманнӑ, вӗсенчен икӗ хутӗнче — йывӑр. 1943 ҫулта ВКП(б) ретне тӑнӑ.

1941 ҫулта Бузинов полкӗ Брянскпа Тулӑна хӳтӗлеме хутшӑннӑ. Упа юханшывӗн чиккинче артиллеристсем, тӑшмана Тула хулинчен ҫаврӑнса иртме памасӑр, хӑйсен пурнӑҫне шеллемесӗр хӳтӗленнӗ, 1941 ҫулхи раштав уйӑхӗнче вара тапӑнма пуҫланӑ тата ҫапӑҫусемпе Калуга облаҫӗнчи Сухиничи хулине ҫитнӗ[1].

1942–1943 ҫулсенче полк Тула облаҫӗнчи Белёв хули патӗнче хӳтӗленсе ҫапӑҫнӑ. Ҫак ҫапӑҫусенче, ҫав шутра эсэс полкне хирӗҫ те, ӑста ертсе пынӑшӑн Бузинова Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе чысланӑ, унӑн полкӗ вара гварди ятне тивӗҫнӗ[1].

1943 ҫулхи ҫулла Бузинов полкӗ Орел пӗккин ҫурҫӗр пайӗнчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ, 1943 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗнче Болхов хулине ирӗке кӑларма пулӑшнӑ[1].

Днепр ҫинчи паттӑрлӑх

1943 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче полк Чернигов облаҫӗнчи ял-хуласене ирӗке кӑларнӑ тата авӑнӑн 26-мӗшӗнче ҫапӑҫса Днепр хӗрринчи Любеч хулине илнӗ. Юханшыв урлӑ чарӑнмасӑрах, нумай вӑхӑт хатӗрленмесӗр, ал айӗнчи материалсенчен пухнӑ сулӑсемпе усӑ курса каҫнӑ. Бузинов хӑй разведчиксемпе пӗрле чи малтанхи рейсра сылтӑм ҫырана каҫнӑ — сӑнаса тӑмалли пункт йӗркелеме тата артиллери пенине йӗркелесе пыма. Полк сылтӑм ҫырана ҫухатусӑр каҫнӑ[1].

Беларуҫ ССР-ӗнчи Гомель облаҫӗнчи Лоев районӗнчи Глушец, Кивӗ тата Ҫӗнӗ Лутава, Красный Рог ялӗсем патӗнче Днепрӑн анӑҫ ҫыранӗнчи плацдарма сарнӑ вӑхӑтра 1943 ҫулхи юпан 15-мӗшӗнчен пуҫласа чӳкӗн 2-мӗшӗччен Бузинов полкӗ нимӗҫсен пехотин икӗ батальонне яхӑн, икӗ артиллери тата пӗр миномет батарейине, 28 пулемёт, 2 дзот, 1 склад пӗтернӗ, ҫавӑн пекех тӑшманӑн 7 артиллери тата 5 миномет батарейин вут-ҫулӑмне пусарнӑ[1].

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1943 ҫулхи раштавӑн 24-мӗшӗнчи Указӗпе «нимӗҫпе фашистсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫав вӑхӑтра хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» Михаил Бузинов гварди подполковника Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ тата Ленин орденӗпе 3179 №-лӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль парса чысланӑ[1].

Беларуҫпа Польшӑна ирӗке кӑларни

1944 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче Бузинов полкӗ Калинковичи тата Мозырь хулисемшӗн пынӑ ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. Артиллеристсем пулӑшнипе ирӗке кӑларнӑ: ҫӗртмен 29-мӗшӗнче — Петриков, утӑн 5-мӗшӗнче — Туров, утӑн 10-мӗшӗнче — Лунинец, утӑн 29-мӗшӗнче — Брест[1].

1945 ҫулхи Висла-Одер операцийӗ вӑхӑтӗнче полк Кутно тата Бромберг (Быдгощ) хулисене ирӗке кӑларма хутшӑннӑ. Бромберга ирӗке кӑларнӑшӑн полка «Быдгощский» хисеплӗ ят панӑ[1]. 1945 ҫулхи нарӑсӑн 18-мӗшӗнче Померанире танксемпе тунӑ контрудара сирсе янӑ чухне Бузинов йывӑр аманнӑ[1].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи ҫулсем

1946 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗнче полковник хисепӗпе отставкӑна тухнӑ. Мускавра пурӑннӑ. Йывӑр та вӑраха тӑсӑлнӑ чир хыҫҫӑн 1947 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗнче вилнӗ. Мускаври Введенски ҫӑвинче (23-мӗш участок) пытарнӑ[1].

Хисепӗсем

  • «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (1943 ҫулхи раштавӑн 24-мӗшӗ) — нимӗҫпе фашистсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫав вӑхӑтра хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн[1].
  • Ленин орденӗ (1943 ҫулхи раштавӑн 24-мӗшӗ) — Совет Союзӗн Паттӑрӗ ячӗпе пӗрле панӑ[1].
  • Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1943 ҫулхи акан 26-мӗшӗ) — Тула облаҫӗнчи Белёв хули патӗнчи хӳтӗленсе ҫапӑҫнӑ май полка ӑста ертсе пынӑшӑн[1][2].
  • Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1944 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ) — Беларуҫ хулисене (Петриков, Туров, Лунинец, Брест) ирӗке кӑларассишӗн пынӑ ҫапӑҫусенче полка ертсе пынӑшӑн[1].
  • «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1944 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ)[2].
  • I степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (1945 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ)[2].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 Бузинов Михаил Васильевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3 Учётно-послужная картотека. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Герои огненных лет. Книга 2. — М.: Московский рабочий, 1976.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем