Букаев Иван Прокофьевич

1901 ҫулхи ҫӑвӑн 31-мӗшӗнче Станично-Луганское (халӗ ЛХР-ти Станица Луганская) ялӗнче рабочи ҫемйинче ҫуралнӑ. Пуҫламӑш пӗлӳ илнӗ, шахтёр пулса, унтан Ворошиловграври пӑравус тӑвакан савутра рабочи пулса ӗҫленӗ. 1922—1924 ҫулсенче Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗнче срочнӑй службӑра тӑнӑ, Бессарабири 3-мӗш кавалери дивизийӗнче хӗҫпе ҫапӑҫакан пулнӑ.

1941 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ӑна ҫара тепӗр хут чӗнсе илнӗ, 1-мӗш запасри кавалери полкӗнче хӗҫпе ҫапӑҫакан пулса хӗсметре тӑнӑ. 1942 ҫулхи ака уйӑхӗнчен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче. Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ тата Сталинград фрончӗсенче 3-мӗш гварди кавалери корпусӗнчи 6-мӗш гварди кавалери дивизийӗн йышӗнче ҫапӑҫнӑ. Валуйки, Острогожск, Кивӗ Калитва хулисен таврашӗнчи хӳтӗленӳ ҫапӑҫӑвӗсене хутшӑннӑ, Вёшенская станици тӗлӗнче Дон ҫинче хӳтӗленнӗ. 1942 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Сталинград патӗнчи хирӗҫле тапӑнӑва хутшӑннӑ, Большенабатовский посёлока тата Суровикино хулине ирӗке кӑларнӑ. 1942 ҫулхи раштавӑн 17-мӗшӗнче аманнӑ та ӑна госпитале эвакуациленӗ.

Сывалнӑ хыҫҫӑн 1943 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче ӑна 25-мӗш гварди стрелоксен дивизине янӑ. Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ фрончӗн 6-мӗш ҫарӗнчи 25-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗн 78-мӗш гварди стрелоксен полкӗнче П. Н. Широнин гварди лейтенанчӗ ертсе пыракан взвод йышӗнче стрелок пулса службӑра тӑнӑ^[1].

1943 ҫулхи пушӑн 2-мӗшӗнче взводпа пӗрле Харьков облаҫӗнчи Змиёв районӗнчи Тарановка ялӗн кӑнтӑр енчи чукун ҫул каҫҫи патӗнче нимӗҫсен танкӗсемпе пехотин контратакисене сирсе яма хутшӑннӑ. Взвод хӑйӗн позицийӗсене тытса тӑнӑ, тӗрлӗ даннӑйсем тӑрӑх, 11 е 16 ҫапӑҫу машинине тата тӑшманӑн 100 яхӑн салтакӗпе офицерне пӗтернӗ. Ҫак ҫапӑҫура Букаев йывӑр аманнӑ тата контузиленнӗ^[1][2].

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1943 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗнчи «Хӗрлӗ Ҫарӑн командирӗсемпе рядовой салтакӗсене Совет Союзӗн Паттӑрӗн ятне парасси пирки» Хушӑвӗпе «нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫавӑн чухне хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ, ҫавӑн пекех Ленин орденӗ тата 1670-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль парса чысланӑ^[1][3].

Госпитальтен тухсан, 7-мӗш гварди кавалери корпусӗнчи 15-мӗш гварди кавалери дивизийӗн 53-мӗш гварди кавалери полкӗн йышӗнче Беларуҫ, 1-мӗш тата 2-мӗш Беларуҫ фрончӗсенче малалла ҫапӑҫнӑ. Мозырь, Брест-Люблин, Висла-Одер, Хӗвелтухӑҫ Померани тата Берлин операцисене хутшӑннӑ. Мозырь, Люблин, Лодзь, Калиш, Ландсберг, Штаргард, Потсдам хулисене ирӗке кӑларма хутшӑннӑ. 7-мӗш кавалери корпусӗн пӗрлештернӗ эскадрон йышӗнче Мускавра Хӗрлӗ лапамра иртнӗ Ҫӗнтерӳ парадне хутшӑннӑ^[1].

Вӑрҫӑ пӗтсен старшина хисепӗпе демобилизациленнӗ. Станично-Луганское хулинче пурӑнса ӗҫленӗ. 1971 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗнче вилнӗ^[1].

Астӑвӑм

И. П. Букаева хисеплесе Станица Луганская хулинче пӗр урама унӑн ятне панӑ^[1]. Тарановка тата Соколово ялӗсенче Широнин-паттӑрсен палӑкӗсене лартнӑ.

• Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ (1943 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ);
• Ленин орденӗ (1943 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ);
• Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1945 ҫулхи пушӑн 26-мӗшӗ)^[4];
• «Хастарлӑхшӑн» медаль (1944 ҫулхи кӑрлачӑн 18-мӗшӗ)^[4];
• «Сталинграда хӳтӗленӗшӗн» медаль (1942 ҫулхи раштавӑн 22-мӗшӗ)^[4];
• «Тӑван Ҫӗршывӑн 1941—1945 ҫҫ. Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль^[1];
• ытти медальсем.