Бурцев Дмитрий Петрович
Дмитрий Петрович Бурцев (1923 ҫулхи юпан 6-мӗшӗ, Барабинский район[d] — 1989 ҫулхи кӑрлачӑн 31-мӗшӗ, Мускав) — Совет Ҫарӗн полковникӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫул).
Пурнӑҫӗ
1923 ҫулхи юпан 6-мӗшӗнче Ҫӗнҫӗпӗр облаҫне кӗрекен Кармакла ялӗнче хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Ҫичӗ класс вӗренсе пӗтернӗ, колхозра ӗҫленӗ[1][2]. 1941 ҫулхи раштав уйӑхӗнче ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне илнӗ. 1942 ҫулхи ака уйӑхӗнчен пуҫласа фронтра ҫапӑҫнӑ. Сталинград ҫапӑҫӑвӗнче йывӑр аманнӑ[1].
1943 ҫулта ВКП(б) ретне кӗнӗ. 1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗ тӗлне Бурцев гварди сержанчӗ Тӗп фронтӑн 13-мӗш ҫарне кӗрекен 6-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗнчи 34-мӗш гварди артиллери полкӗнче тупӑ тӗллевҫи пулнӑ. Курск ҫапӑҫӑвӗнче паттӑрлӑхпа палӑрнӑ[3].
1943 ҫулхи утӑн 5-мӗшӗнче Курск облаҫӗнчи Степь ялӗ патӗнче вӑл тӑшманӑн танк атакине сирсе янӑ. Бурцев 3 танк, 2 танка хирӗҫ перекен тупӑ, 5 пулемёт тата 2 дзот пӗтернӗ. Ҫапӑҫура аманнӑ пулсан та, хӑйӗн вырӑнне пӑрахса кайман[3].
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1943 ҫулхи юпан 16-мӗшӗнчи Указӗпе нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн Бурцев гварди сержанта Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ, Ленин орденӗпе 1789-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ парса чысланӑ[3].
1945 ҫулта Томскри артиллери училищине хӑвӑрт майпа вӗренсе пӗтернӗ, ҫарта хӗсметре юлнӑ. 1973 ҫулта полковник ҫар хисепӗпе запаса тухнӑ. Мускавра пурӑннӑ, милицинче (Бабушкин районӗнчи шалти ӗҫсен пайӗнче) тата строительство организацинче ӗҫленӗ. 1989 ҫулхи кӑрлачӑн 31-мӗшӗнче вилнӗ. Мускав облаҫӗнчи Невзорово ялӗнчи масарӗнче пытарнӑ[3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ)[3][4];
- Ленин орденӗ;
- 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ[3];
- Виҫӗ Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ[3][4];
- «Сталинграда хӳтӗленӗшӗн» медаль (1942 ҫулхи раштавӑн 28-мӗшӗ)[4];
- «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1952 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ)[4];
- «Тӑван Ҫӗршывӑн 1941—1945 ҫҫ. Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль[4].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2 Дмитрий Петрович Бурцев. Летописи Новосибирской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
- ^ Бурцев Дмитрий Петрович. Архивный портал Новосибирской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
Бурцев Дмитрий Петрович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Бурцев Дмитрий Петрович :: Память народа. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
- ^ Мемориальная доска Д. П. Бурцеву (Кармакла). 2ГИС. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
- ^ Мемориальная доска Д. П. Бурцеву (Кожевниково). 2ГИС. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Мемориальный комплекс воинам-барабинцам. Архитектурно-строительный портал Новосибирской области. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Шёл парнишке в ту пору…: герои-комсомольцы в боях за Советскую Украину в годы Великой Отечественной войны 1941–1945 гг. / авт.-сост. В. Н. Немятый и др. — Молодь, 1985. — 367 с.
- Бурцев Дмитрий Петрович: [биогр. справка] // Герои Советского Союза: крат. биогр. слов.: в 2 т. / пред. редкол. И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. I. — С. 223.
- Яцюта Л. В труде и в бою / Л. Яцюта // Калининградская правда. — 1979. — 8 мая.
- Казина Л. Мирная профессия воина / Л. Казина // Калининградская правда. — 1980. — 23 сент. — (Люди нашего города).
- Яцюта Л. За будущий город / Л. Яцюта // Ленинское знамя. — 1980. — 2 марта.
- Яцюта Л. За будущий город / Л. Яцюта // Калининградская правда. — 1987. — 8 янв.