Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ

1866 çулта ĕçе янă Кисан-Козлов чукун çулĕ Кăнтар-Тухăç чукун çулĕн чиккисенчи пĕрремĕшĕ шутланать. Çак йĕре Воронежпа Ростов-Тан-çинчи хуласене çити 1871 çулта тăснă. 1868—1871 çулсенче Елец — Грязи — Борисоглебск — Царицын тата Козлов — Тамбов — Сарӑту (ăна Тамбов-Сарăту чукун çул этем пĕрлĕхĕ тунă, анчах та халĕ Мичуринска до Благодатки йĕрĕ Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ шутĕнче пулать) йĕрсене ĕçе кĕртнĕ. 1880 — 1890 çулсен тапхарĕнче Харьков — Балашов, Елец — Валуйки, Таловая — Калач чукун çул йĕрсен хывнă. Çав çулсенчех Кисан-Урал чукун çул этем пĕрлĕхĕ Астапово — Данков, Лебедянь — Елец, Богоявленск — Сосновка, Раненбург — Павелец, Троекурово — Астапово, Данков — Волово, Иноковка — Инжавино йер пайĕсене тăвать.

1893 çулта Козлово — Воронеж — Ростов тата Орлово — Грязи — Царицын чукун çулĕсене пĕрлештерме Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕсен акционер этем пĕрлĕхĕ йĕркеленĕ.

1956 çулта нумай япала турттаракан Пенза — Поворино пайĕ Ртищево пăравус деповĕ ăшă туртăмне куçать.

Ӗлĕкхи вăхăтран туяннă хăйĕн ятне пула мар, çул Раççейн европа пайĕн кăнтăр-анăçĕнче: Воронеж, Белгород, Волгоград, Курск, Кисан, Тамбов, Липецк, Сарăту облаç çĕрĕсенче выртать. Çул управленийĕ — Воронежра. Çулăн эксплуатаци тăсăлăвĕ — 3 648,3 км (1991 çул тĕлне).

Çул шутĕнчи уйрăмсем: Белгород, Мичуринск, Елец, Ртищево, Лискино. Çулăн паллă чарăнăвĕсем: Елец, Лиски, Отрожка, Ртищево, Грязи, Кочетовка, Балашов, Богоявленск, Раненбург, Поворино, Россошь.

Кăнтăр-Тухăç çулĕ Атăлçи, Куйбышев, Мускав, Çурçĕр-Кавказ тата Украина чукун çулĕсемпе чикĕ тытать.

Çул территоринче чукун çул валли хатĕр япала тăвакан е пуйăссене юсакан темиçе завод пур: Воронеж тепловус юсав завочĕ, Воронеж вакун юсав завочĕ, Мичуринск локомотив юсав завочĕ, Тамбов вакун юсав завочĕ.

Чукун çула 1988 çулта Ӗçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕпе чысланă.

• Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ\\ЭНЦИКЛОПЕДИЯ ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОГО ТРАНСПОРТА 2013 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗнче архивланӑ.
• Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ çинчен УАО «РЖД» сайтĕнче 2006 ҫулхи юпан 2-мӗшӗнче архивланӑ.
• Çул картти( ӗҫлемен каҫӑ)
• Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕн Ртищево çыхă чарăнăвĕ 2009 ҫулхи нарӑсӑн 12-мӗшӗнче архивланӑ.

Ку — ҫырса пӗтермен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе е хушса проекта пулăшма пултаратăр. Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла.