Миронова Зоя Васильевна
Миро́нова Зо́я Васи́льевна (1912 ҫулхи нарӑсӑн 1-мӗшӗ, Етĕрне, Хусан кӗпӗрни, Раҫҫей империйӗ — 1991 ҫулхи пушӑн 16-мӗшӗ, Мускав) — совет саманин парти ӗҫченӗ, дипломат. Чрезвычайлӑ тата полномочиллӗ элчӗ (1966[1])[Ӑнлант. 1].
Пурнӑҫӗ
Вӑл 1912 ҫулхи нарӑсӑн 26-мӗшӗнче Хусан кӗпӗрнинчи Етӗрне уесӗн Етӗрне хулинче пӗчӗк чиновник ҫемйинче ҫуралнӑ. Чӑваш[2]. Д. И. Менделеев ячӗллӗ МХТИ вӗренсе пӗтернӗ (1935).
1935 ҫултан — Хисеплӗ металлсен патшалӑх тӗпчев институчӗн сотрудникӗ. ВКП(б) пайташӗ (1940). 1945—1950 ҫулсенче институтӑн ВКП(б) бюровӗн секретарӗ пулнӑ. Техника ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1949). Сталин премийӗн лауреачӗ (1950)[3].
1950 ҫултан 1951 ҫулччен — Дзержински районӗн ВКП(б) район комитечӗн 2-мӗш секретарӗ (Мускав). 1950 ҫултан 1959 ҫулччен — Мускав хула Канашӗн ӗҫ тӑвакан комитечӗн председателӗн ҫумӗ. 1947 ҫултан 1959 ҫулччен Мускав хула Канашӗн депутачӗ пулса тӑнӑ (2-мӗш пухӑвӗнчен 7-мӗшӗччен)[4]. 1952 ҫултан 1966 ҫулччен — КПСС ТКР пайташӗ[3].
Юрий Иванович Зеленскийпе мӑшӑрланнӑ, вӑл «Контрабанда — язва империализма» кӗнекен авторӗ («Тӗнчери ҫыхӑнусем» издательстви, 1985). Мӑшӑр пӗрле 55 ҫул пурӑннӑ[4].
1991 ҫулхи пушӑн 16-мӗшӗнче вилнӗ. Мускавра Дон масарӗн колумбарийӗнче пытарнӑ.
Дипломати ӗҫӗ
1959 ҫултан 1962 ҫулччен СССР-ӑн ООН ҫумӗнчи яланхи представителӗн ҫумӗ пулса ĕҫленӗ. 1960—1966 ҫулсенче СССР-ӑн ООН хӗрарӑм прависен комитетӗнчи (хӗрарӑм вырӑнӗн комиссийӗ) яланхи представителӗ пулнӑ. 1966 ҫултан 1982 ҫулччен — СССР-ӑн Женевӑри ООН уйрӑмӗпе ытти тӗнче организацийӗсенчи ҫумӗнчи яланхи представителӗ. 1966 ҫулта ӑна Чрезвычайлӑ тата полномочиллӗ элчӗ хисепе панӑ[3]. Ҫак вырӑнта вӑл социаллӑ тата гуманитари ыйтӑвӗсемпе, ҫавӑн пекех хӗрарӑм прависене хӳтӗлемелли ыйтусемпе ӗҫленӗ[5].
Хисепӗсемпе премисем
- 3-мӗш степеньлӗ Сталин премийӗ (1950) — хисеплӗ металла тата унӑн ҫыхӑнӑвӗсене туса кӑларакан меслетсене шутласа кӑларнӑшӑн тата ӗҫе кӗртнӗшӗн[3];
- Ленин орденӗ;
- Октябрь Революцийӗн орденӗ;
- Халӑх туслӑхӗн орденӗ;
- икӗ Ӗҫлӗ Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
- «Хисеп палли» орденӗ;
- «Тӑван ҫӗршывӑн 1941—1945 ҫҫ. Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче хастар ӗҫленӗшӗн» медаль[3];
- «Мускав 800 ҫул тултарнине асӑнса» медаль[3].
Астӑвӑм
- Етӗрнере, Зоя Васильевна ҫуралнӑ ҫурт ҫинче (Октябрь 50 ҫуллӑхӗн урамӗ, 59-мӗш ҫурт; малтанхи ячӗ Мӑн Тӑлӑх урамӗ) 2012 ҫулта асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ[6];
- 2022 ҫулхи нарӑсӑн 26-мӗшӗнче Етӗрнери ӳнерпе тӑван ен тӗпчев музейӗнче ҫуралнӑранпа 110 ҫул ҫитнине халалланӑ «Зоя Миронова — Етӗрне дипломачӗ» курав уҫӑлнӑ[7][4].
Ӑнлантарусем
- ^ Чылай ҫӑлкуҫ тӑрӑх ку хисепе 1966 ҫулта панӑ.
- ^ Паллӑ ентешсем: Миронова Зоя Васильевна. Чӑваш Республикин ЕТӗрне районӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Миронова Зоя Васильевна (1912—1991). Мускав масарӗсем. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3 «ЕТӗрне дипломачӗ» выставка ЕТӗрнери художествӑпа тӑван ен тӗпчев музейӗнче уҫӑлнӑ. Чӑваш хӗрарӑмӗсен пӗрлешӗвӗ (11 нарӑсӑн 2022). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
- ^ Зоя — дипломат. Чӑваш Республикин хӗрарӑм ӗҫне аталантаракан центр (26 нарӑсӑн 2022). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
- ^ Н. Аникина, А. Иванова. «Пурри пурнӑҫпа иртет». Чӑваш Республикин ЕТӗрне районӗ (14 акан 2020). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
- ^ Чӑваш хӗрарӑмӗсем Зоя Мироновой — ЕТӗрне дипломачӗ асӑнаҫҫӗ. Чӑваш хӗрарӑмӗсен пӗрлешӗвӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
- Комментарисем
- ^ Чӑваш энциклопедийӗн пӗлтернӗ тӑрӑх, посол хисепӗ 1969 ҫулта панӑ. Пӑх.: Миронова Зоя Васильевна. Чӑваш энциклопедийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- «Дипломати словарӗ» А. А. Громыко, А. Г. Ковалев, П. П. Севостьянов, С. Л. Тихвински редакциленӗ 3 томлӑ, М., «Наука», 1985—1986. — Т. 2. С. 233.