Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Осипов Александр Аркадьевич

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Осипов.

Осипов Александр Аркадьевич (ҫур. 1955 ҫулхи кӑрлачӑн 27-мӗшӗ, Юмансар, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — совет саманин тата Раҫҫейӗн музыка тӗпчевҫи, тележурналисчӗ, композиторӗ. Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1993), СССР Композиторсен пӗрлӗхӗн членӗ (1986). Чӑваш халӑх кӗвви-юррин тӗпчевҫи, «Телеюрӑ» телепрограммин авторӗ тата ертсе пыраканӗ (1996—2019).

Пурнӑҫӗ

Осипов Александр Аркадьевич 1955 ҫулхи кӑрлачӑн 27-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Канаш районӗнчи Юмансар ялӗнче ҫуралнӑ[1][2]. Ача чухне чӑвашла ҫеҫ калаҫнӑ, вырӑс чӗлхине шкулта вӗреннӗ[3].

Шкул ҫулӗсенче кил-йышӗ Иркутск облаҫӗнчи Мама посёлокне куҫса кайнӑ, унта Александр санаторире музыка урокӗсене илнӗ. Кайран пионерсен ҫуртӗнче вӗреннӗ, пӗрремӗш ӗҫе — Л. Бетховенӑн «Сурка» пьесине — ҫавӑнта хатӗрленӗ. Нижневартовскра музыка шкулӗнче пӗлӳ илнӗ, кайран Чӑваша таврӑннӑ[3].

Пӗлӳ илни

  • Ф. П. Павлов ячӗллӗ Шупашкарти музыка училищи (фортепиано класӗ, 1976)[1][2].
  • Хусан патшалӑх консерваторийӗн теорипе композитор факультечӗ (1981). Консерватори аспирантуринче вӗренсе тухнӑ[3].
  • 2019 ҫулта чӑваш туй йӑли-йӗркипе диссертаци хӳтӗлесе истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ пулса тӑнӑ[1].

Ӑслӑлӑх ӗҫӗ-хӗлӗ

1980—1984 тата 1990—1996 ҫулсенче Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институтӗнче ӑслӑлӑх ӗҫтешӗ пулса ӗҫленӗ[1][2]. Фольклор экспедицийӗсене хутшӑннӑ, 2000 ытла халӑх юрри ҫырса илнӗ[3].

«Чӑваш туйӗ» монографин (2007), чӑваш фольклорӗпе композиторсен пултарулӑхӗ ҫинчен ӑслӑлӑх ӗҫӗсен, музыка критики статйисен авторӗ[1][2]. Чӑваш профессионал музыкин никӗслевҫи В. П. Воробьёв архивӗнчи чӑваш халӑх юррисен пуххине пичете хатӗрленӗ, ҫавӑн пекех Ираида Вдовина юрланӑ юрӑсен пуххине кӑларнӑ[4].

Пултарулӑх ӗҫӗ-хӗлӗ

Музыка пултарулӑхӗ

1986 ҫулта ӑна СССР Композиторсен перлӗхне йышӑннӑ[1]. Ывӑлӗпе унӑн тусӗпе «Осипов-трио» ушкӑн йӗркеленӗ, унпа Европӑри 14 ҫӗршывпа гастрольпе ҫӳренӗ[3]. Эстрада юррисем, театрпа телевидени валли музыка ҫырать[1].

«Уяв», «Мӑнкун», «Кӗр сӑри», «Чӳк», «Чӑваш тӗнӗ», «Юпа» этнографи фильмӗсене музыка ҫырнӑ, ҫак фильмсем «Еврази» тата «Золотой бубен» телекурав конкурсӗсен наградисене тивӗҫнӗ[5].

2024 ҫулта Чӑваш халӑх поэчӗ Юрий Сементер сӑввипе 15 пайлӑ месса ҫырса пӗтернӗ, ку хайлав чӑваш халӑхӗн историйӗ пирки каласа парать[4].

Телевиденири ӗҫӗ

1996 ҫултанпа «Чӑваш Ен» патшалӑх телерадиокомпанийӗнче ӗҫлет[5]. 23 ҫул хушши (1996—2019) чӑваш эстрада артисчӗсен пултарулӑхне кӑтартакан паллӑ «Телеюрӑ» шоу-программин авторӗ тата ертсе пыраканӗ пулнӑ. Программа питӗ анлӑ сарӑлнӑ: пӗрремӗш кӑларӑмсем Трактор тӑвакансен культура керменӗнче тулли зал пухса иртнӗ[3].

Чӑваш Енӗн паллӑ культура ӗҫченӗсем ҫинчен «Искусство мастарӗсем» циклӗнчи фильмсен авторӗ, вӗсене тӗп телеканалсенче кӑтартнӑ[5]. «Искусство тӗнчи» программине ертсе пынӑ, хыпарсем валли сюжетсем хатӗрленӗ, паллӑ ҫынсемпе интервьюсем ирттернӗ. Тӗрлӗ халӑхсен ваттисен сӑмахӗсемпе усӑ курса ҫанталӑк прогнозне пӗлтернипе палӑрнӑ[3].

Чысӗсемпе ячӗсем

  • СССР Композиторсен пӗрлӗхӗн членӗ (1986);
  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1993)[1];
  • Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Хисеп хучӗ (2015)[5].

Тӗп ӗҫӗсем

  • «Чӑваш туйӗ» монографи (2007)[1];
  • «Ираида Вдовина юрланӑ чӑваш халӑх юррисем» пуххи[4];
  • В. П. Воробьёв архивӗнчи чӑваш халӑх юррисен тишкерӗвӗсен пуххи[4];
  • Чӑваш фольклорӗпе композиторсен пултарулӑхӗ ҫинчен хатӗрленӗ ӑслӑлӑх статйисем[1];
  • Истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗн степенне илме тивӗҫнӗ диссертаци (2019)[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Осипов Александр Аркадьевич. Чӑваш энциклопедийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4 60 лет назад родился Осипов Александр Аркадьевич. Культура.рф. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 70-летие отмечает наш коллега: музыкант, заслуженный деятель искусств Чувашии и самый обаятельный ведущий прогноза погоды. «Чӑваш Ен» ГТРК (27 кӑрлачӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4 Композитор и музыковед Александр Осипов представил премьеру своего нового музыкального произведения. «Чӑваш Ен» ГТРК (2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3, 4 Осипов Александр Аркадьевич (музыковед). Чӑваш Енӗн еткерлӗхӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Осипов, А. Александр Осипов: «Эпир туни халӑх чунне вырнаҫтӑр» / А. Осипов; К. Киргизова ҫырса илнӗ // Тӑван Атӑл. — 2006. — № 12. — С. 143—148.
  • Осипов, А. «Телеюрӑшӑн» питне хӗретмест: [Александр Осипов журналистпа калаҫни / А. Юрату ҫырса илнӗ] // Ҫамрӑксен хаҫачӗ. — 2017. — 16 чӳк (№ 45). — С. 6: сӑн ӳкерчӗк.
  • Осипов, А. А. Чӑваш тӗнчин юписем / А. А. Осипов // Ӑс-хакӑл хӑвачӗ: интервьюсем / Чӑваш патш. гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ. — Шупашкар, 2015. — С. 221—227: сӑн ӳкерчӗксем.
  • Смирнова, Н. Александр Осипов парнеленӗ юрӑсем: [Юмансар ялӗнче кун ҫути курнӑ Чӑваш Республикин искусствӑсен тава тивӗҫлӗ деятелӗ Александр Осипов ҫинчен] / Н. Смирнова // Канаш ен. — 2015. — 19 ҫӗртме. — С. 3: сӑн ӳкерчӗк.
  • Осипов, А. «Телеюрӑ»: секреты успеха / А. Осипов; записала И. Ясинская // Молодежный курьер. — 2000. — 10—16 авг. (№ 30). — С. 6.
  • Осипов Александр Аркадьевич // Ученые и сотрудники Чувашского государственного института гуманитарных наук: 1930—2005. — Чебоксары, 2005. — С. 120.
  • Осипов Александр Аркадьевич // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. — Чебоксары, 2014. — С. 308—309.
  • Прокопьев, В. П. Осипов Александр Аркадьевич / В. П. Прокопьев // Канашский район: энцикл. персоналий. — Чебоксары, 2014. — Кн. 1. — С. 398.

Каҫӑсем

Категорисем