Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунӗ

'Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунӗ (ПНО-н ытти официаллӑ чӗлхисемпе: акăл. World Health Day, арап. يوم الصحة العالمي,исп. Día Mundial de la Salud, китай 世界卫生日, фр. Journée mondiale de la santé) — тӗнче шайӗнчи уяв, ҫулсерен ака уйӑхӗн 7-мӗшӗнче паллӑ тӑваҫҫӗ[1][2]. Сывлӑх сыхлав организацийӗсем пӗтӗм тӗнчери ҫынсен сывлӑхне лайӑхлатасси ҫинчен тӑратакан ыйтусене татса пама тивӗҫ[3].

Историйӗ

1945 ҫулта Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӗҫленсен ПНО Уставне сӳтсе явма пуҫтарӑннӑ пысӑк конференцире сывлӑха сыхлас енӗпе сиксе тухакан йывӑрлӑхсене татса пама пултаракан пӗтӗм тӗнчери организацине йӗркелес ыйтӑва ҫӗкленӗ[4].

1948 ҫулхи ака уйӑхӗн 7-мӗшӗнче Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх сыхлав организацийӗн (ВОЗ) Уставӗ вӑя кӗнӗ. Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх сыхлав ассамблейин пӗрремӗш сессийӗнче «Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунӗн» уявне йӗркелеме шухӑшпа тухнӑ. Уява утӑ уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, ВОЗ Уставне ратификациленӗ кунхине, палӑртнӑ[4].

1950 ҫултанпа уява ака уйӑхӗн 7-мӗшӗнче паллӑ тума пуҫланӑ[4].

ВОЗ организацие пурӗ 194 ҫӗршыв кӗнӗ[5].

Кашни ҫул ВОЗ ҫулталӑкӑн уяв темине суйлать, тӗрлӗ информаципе ҫутӗҫ мероприятийӗсем ирттерет[3].

ПНО тӗп секретарӗ тата ВОЗ Тӗп директорӗ ҫулсеренех уява ирттерме хутшӑнаҫҫӗ, ҫак куна халалланӑ текстпа халӑх умӗнче тухса калаҫҫӗ[4].

Noun-doctor-2909354-00449F.svg

.

Йӑласем

«Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунӗнче» ҫак мероприятисем иртеҫҫӗ[6]:

  • конференцисем, семинарсем, лекцисем (вулавӑшсемпе вӗренӳ учрежденийӗсенче);
  • халӑх тетелӗсенче тата МИХсенче сывлӑх сыхлавӗпе ҫыхӑннӑ ҫивӗч ыйтусене ҫутатасси;
  • листовкӑсем сарса, плакатсем хатӗрлесе агитацилесси;
  • волонтёрсен ӗҫӗ;
  • спорт мероприятийӗсем;
  • сывлӑх сыхлав учрежденийӗсенче специалистсен тӳлевсӗр консультацийӗсене ирттересси;
  • гимнастика тата флешмоб(выр.)чăв. урокӗсем йӗркелесси.
2014-11-15 contest at the Sports day of Haikou Elementary School (Zhunan).jpg

Уяв темисем

  • 1995 ҫул — «Полиомиелита тӗнче шайӗнче пӗтерни»;
  • 1996 ҫул — «Паха пурнӑҫ валли сывӑ хуласем»;
  • 1997 ҫул — «Ҫӗнӗ инфекциллӗ чирсем»;
  • 1998 ҫул — «Хӑрушлӑхсӑр ача кӗтни»;
  • 1999 ҫул — «Хастар вӑрӑм ӗмӗр пурнӑҫа улӑштарать»;
  • 2000 ҫул — «Хӑрушлӑхсӑр юн манран пуҫланать»;
  • 2001 ҫул — «Психика сывлӑхӗ: изоляцирен тухӑр, пулӑшӑр»;
  • 2002 ҫул — «Хускални — сывлӑх»;
  • 2003 ҫул — «Пуласлӑха йӗркелесси»;
  • 2004 ҫул — «Ҫул ҫинчи хӑрушсӑрлӑх»;
  • 2005 ҫул — «Пӗр ача амӑшне те, пӗр ачана те тимлӗхсӗр хӑвармастпӑр»;
  • 2006 ҫул — «Сывлӑх сыхлавӗшӗн ӗҫлесси — пирӗн пӗрлехи ӗҫ»;
  • 2007 ҫул — «Сывлӑх сыхлавӗнчи тӗнче шайӗнчи хӑрушсӑрлӑх»;
  • 2008 ҫул — «Сывлӑха климат улшӑнӑвӗнчен хӳтӗлер»;
  • 2009 ҫул — «Пурнӑҫа ҫӑлар. Чрезвычайлӑ лару-тӑрура пульницӑсен хӑрушсӑрлӑхне тивӗҫтерер»;
  • 2010 ҫул — «Урбанизаци тата сывлӑх»;
  • 2011 ҫул — «Микробсемпе кӗрешекен препаратсене хӑнӑхни тата вӗсене тӗнче шайӗнче сарни»;
  • 2012 ҫул — «Лайӑх сывлӑх ҫулсем ҫумне пурнӑҫ хушать»;
  • 2013 ҫул — «Пысӑк артери пусӑмӗ»;
  • 2014 ҫул — «Пӗчӗк ҫыртса илни — пысӑк хӑрушлӑх ҫӑлкуҫӗ»[7][8];
  • 2015 ҫул — «Апат-ҫимӗҫ хӑрушсӑрлӑхӗ»;
  • 2016 ҫул — «Диабета ҫӗнтерер!»;
  • 2017 ҫул — «Депресси: атя калаҫса илер»;
  • 2018 ҫул — «Сывлӑх пурин валли те»;
  • 2019 ҫул — «Сывлӑх сыхлавӗпе пулӑшу парассине тӗнче шайне сарасси»[9];
  • 2020 ҫул — «Медаппасемпе акушер ӗҫченӗсене пулӑшар!»[10];
  • 2021 ҫул — «Тӗрӗсрех та сывлӑхлӑрах тӗнче йӗркелер»;
  • 2022 ҫул — «Пирӗн планета, пирӗн сывлӑх»[4];
  • 2023 ҫул — «Сывлӑх пурин валли те»[4];
  • 2024 ҫул — «Манӑн сывлӑх — манӑн право»[4];
  • 2025 ҫул — «Сывӑ пурнӑҫ пуҫламӑшӗ — ӑнӑҫлӑ пуласлӑх никӗсӗ»[11];
  • 2026 ҫул — «Пӗрле сывлӑхлӑ пулма. Ӑслӑлӑхпа пӗрле»[12].
Джитендра Сингх Ҫӗнӗ Делире Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх сыхлавӗн кунӗнче «Сахӑр диабетне ҫӗнтерер» мероприятире тухса каланӑ самант

Раҫҫейре

1992 ҫултанпа «Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунне» Раҫҫейре те паллӑ тума пуҫланӑ.

2015 ҫултанпа уяв шайӗнче Пӗтӗм Раҫҫей шайӗнче «пурнӑҫ паракан 10 000 утӑм» акци иртет — Кунне эсир мен чухлӗ утӑм тӑватӑр? Ҫак акцин тӗллевӗ — Раҫҫей ҫыннисене хӑйсен сывлӑхӗ ҫине тимлӗх уйӑрасси, нумай чиртен хӑтӑлма, чӗрепе юн тымарӗпе ҫыхӑннисенчен кӑна мар, сӑмахран, депрессирен те, пулӑшасси[4].

  • 2021 ҫулта ҫак акцие 1-мӗш миллиона яхӑн ҫын хутшӑннӑ. Чи асли 92 ҫулта пулнӑ[4].

Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунӗнче пӗр эрне хушши ача пахчисенче, шкулсенче, ВУЗсенче, вулавӑшсенче сывӑ пурнӑҫ йӗркине малалла тӑсас енӗпе ҫутӗҫ мероприятисем иртеҫҫӗ. Вӗсем шутне тӗрлӗ заняти, конкурссем, вӑйӑсем, викторинӑсем, класс сехечӗсем кӗреҫҫӗ[4].

Ҫак мероприятисем ирттереҫҫӗ[6]:

  • спорт ӑмӑртӑвӗсем (волейбол, баскетбол);
  • туризм похочӗсем;
  • ял-хуласен тасалӑхне халалланӑ экологи акцийӗсем;
  • сывӑ пурнӑҫ йӗркине халалланӑ ӳкерчӗксен конкурсӗ;
  • сывлӑх ҫинчен калакан темӑсемпе лекцисем;
  • спорт музейӗсенче «уҫӑ алӑксен кунӗсем»;
  • сывлӑх темисене халалланӑ фестивальсене йӗркелесси.

2026 ҫулта, Пӗтӗм тӗнчери сывлӑх кунне уявланӑ май, акан 5-мӗшӗнчен пуҫласа 13-мӗшӗччен «Медик-волонтёрсем» Пӗтӗм Раҫҫейри общество юхӑмӗ «Ҫамрӑксем тата ачасем» наци проекчӗ пулӑшнипе «Сывӑ пул!» акци ирттернӗ, унта ултӑ миллионтан ытла ҫын хутшӑннӑ. Акцин тӗп пулӑмӗ Пӗтӗм Раҫҫейри зарядка пулса тӑнӑ, вӑл акан 7-мӗшӗнче ирхи 10:00 сехетре вырӑнти вӑхӑтпа ҫӗршывӑн пӗтӗм регионӗнчи шкулсенче, колледжсенче, аслӑ вӗренӳ шкулӗсенче тата хула лапамӗсенче иртнӗ[13].

1963 ҫулта кӑларнӑ СССР марки (Сывӑ ачасем)

Ӑнлантарусем

  1. ^ Зацепина Мария Борисовна. Всемирный день здоровья // Современное дошкольное образование. — 2009. — № 3.
  2. ^ Положий Б. С. Всемирный день здоровья. Повестка дня - депрессия // Российский психиатрический журнал. — 2017. — № 2.
  3. ^ 1, 2 7 апреля — Всемирный день здоровья: суть и традиции праздника (2024-04-06). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Всемирный день здоровья в 2025: дата, история, традиции - Российская газета (2024-04-07). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ.
  5. ^ Всемирный день здоровья: история праздника и его традиции (2023-04-07). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ.
  6. ^ 1, 2 7 апреля отмечается Всемирный день Здоровья! (выр.). med-b-crb-babynino-babynino-r40.gosweb.gosuslugi.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ.
  7. ^ День здоровья в России: профилактика болезней и массовые зарядки, РИА Новости (2014-04-07). 2014 ҫулхи акан 7-мӗшӗнче архивланӑ. Тӗрӗсленӗ: 2014 ҫулхи акан 7-мӗшӗ.
  8. ^ Всемирный день здоровья 2014 года // Эпидемиология и вакцинопрофилактика. — 2014. — № 1 (74).
  9. ^ Прима», Команда сайта «Город. Всемирный день здоровья: история и традиции — Город Прима (2024-04-05). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ.
  10. ^ ВОЗ. Всемирный день здоровья 2020 г. (выр.). www.who.int. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи ҫӗртмен 12-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи утӑн 15-мӗшӗ.
  11. ^ Всемирный день здоровья 2025 г.: здоровое начало жизни – залог благополучного будущего(паллӑ мар). www.who.int. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 20-мӗшӗ.
  12. ^ Всемирный день здоровья 2026 г.: Вместе к здоровью. Вместе с наукой (выр.). www.who.int. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 7-мӗшӗ.
  13. ^ 7 апреля в 10 утра во всех регионах пройдет Всероссийская зарядка, Российская газета (2026-04-07). Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи акан 7-мӗшӗ.

Вуламалли

  1. ВОЗ. Информационный бюллетень. Всемирный день здоровья - 7 апреля 2018 г. Апрель 2018 // Социальные аспекты здоровья населения. — 2018. — № 2.
  2. Всемирный день здоровья 2014 года // Эпидемиология и вакцинопрофилактика. — 2014. — № 1 (74).
  3. Зацепина Мария Борисовна. Всемирный день здоровья // Современное дошкольное образование. — 2009. — № 3.
  4. Положий Б. С. Всемирный день здоровья. Повестка дня - депрессия // Российский психиатрический журнал. — 2017. — № 2.

Каҫӑсем

Категорисем