Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Рязанов Василий Георгиевич

Васи́лий Гео́ргиевич Ряза́нов (1901 ҫулхи кӑрлачӑн 12-мӗшӗ [25-мӗшӗ], Балахнинский район[d] — 1951 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ, Киев) — совет ҫарпуҫӗ, авиаци генерал-лейтенанчӗ (1943). Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗ, 1945 ҫулхи ҫӗртмен 2-мӗшӗ)[2].

Пурнӑҫӗ

Хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Шкултан вӗренсе тухсан грузчикре, почтӑра ӗҫленӗ. Октябрь революцийӗ хыҫҫӑн комсомола кӗнӗ. Вӑхӑтлӑх ашшӗ чирленипе тӑван ялне таврӑнса вӗрентекенте вӑй хунӑ. 1920 ҫулта Чулхула кӗпӗрнинчи совет парти шкулне вӗренсе пӗтернӗ[3].

1920 ҫулта Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне илнӗ. ВКП(б) ретне тӑнӑ. Мускав патшалӑх университетӗнчи рабфакра, кайран Я. М. Свердлов ячӗллӗ Коммунистсен университетӗнче вӗреннӗ. 1924 ҫултанпа Мускав ҫар округӗнче политотдел инструкторӗ пулнӑ.

1925 ҫулта Борисоглебскри 2-мӗш ҫар лётчикӗсен училищине вӗренме кӗнӗ. Ӑна пӗтернӗ хыҫҫӑн тӗрлӗ ҫар училищисенче преподаватель тата эскадрилья командирӗ пулса ӗҫленӗ. 1936 ҫулта Н. Е. Жуковский ячӗллӗ Сывлӑш ҫар академине вӗренсе пӗтернӗ. Кайран Ҫӗпӗр ҫар округӗнче 44-мӗш авиаци бригадин командирӗнче тӑнӑ.

1938 ҫулта ӑна репрессиленӗ, НКВД арестленӗ[4]. Анчах 1939 ҫулта ӗҫне пӑрахӑҫланӑ май ирӗке кӑларнӑ[5]. 1939—1940 ҫулсенчи совет-финн вӑрҫине хутшӑннӑ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан Рязанов полковник Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ тата Кӑнтӑр фрончӗсенче авиаци дивизийӗсен тата ушкӑнӗсен командирӗнче тӑнӑ. 1942 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа 1-мӗш штурмлакан авиаци корпусӗн командирӗ пулнӑ. Корпус Мӑн Луки операцине, Курск ҫапӑҫӑвне, Белгородпа Харькова ирӗке кӑларассине хутшӑннӑ. Днепр урлӑ каҫнӑ чухне Степь фронтӗнчи ҫарсене пулӑшнӑ. Кропивницкий (Кировоград) хулине ирӗке кӑларнӑ чухне палӑрнӑшӑн корпуса «Кировоградский» ят панӑ, 1944 ҫулта ӑна 1-мӗш гварди штурмлакан авиаци корпусӗ теме пуҫланӑ.

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе Днепр урлӑ каҫнӑ чухне командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн Рязанова Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ[6].

Кайран унӑн корпусӗ Львов-Сандомир, Сандомир-Силези тата ытти операцисене хутшӑннӑ. Берлина штурмланӑ чухне уйрӑмах палӑрнӑ.

Рязанов корпусӗнчи лётчиксем эпӗ пӗлекен чи лайӑх штурмовиксем пулнӑ. Рязанов хӑй те ҫар тивӗҫне тӳрӗ кӑмӑлпа пурнӑҫлакан, пысӑк культурӑллӑ командир пулнӑ.

— Дважды Герой Советского Союза Маршал Советского Союза Конев И. С. Записки командующего фронтом 1943-1945. 3-е издание - М: Воениздат, 1982.- С.472.

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1945 ҫулхи ҫӗртмен 2-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе Висла юханшывӗнчи ҫапӑҫусенче палӑрнӑшӑн тата тӑшманӑн Ченстохова-Радом группировкине аркатнӑшӑн гварди генерал-лейтенанта иккӗмӗш хут «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе чысланӑ. Вӑрҫӑра Аслӑ Тӗп Ҫарпуҫӗн тапхӑрӗнче унӑн ятне 24 хут тав туса аса илнӗ[7].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Рязанов Карпатҫум тата Киев ҫар округӗсенче сывлӑш ҫарӗсен командующийӗ пулнӑ. Украина ССР Аслӑ Канашӗн депутачӗ пулнӑ. 1951 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗнче Киевра вилнӗ. Лукьяновка ҫар ҫӑвинче пытарнӑ.

Хисепӗсем

Астӑвӑм

  • Тӑван ялӗнче бронзӑран бюст лартнӑ, урам ятне панӑ, шкулта музей уҫнӑ.
  • Чулхула кремлӗнче стела тата мемориал хӑми вырнаҫтарнӑ.
  • Плахна, Киев тата Чулхула хулисенче унӑн ятне урамсене, шкулсене тата скверсене панӑ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Рязанов Василий Георгиевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ Авиационная энциклопедия в лицах / Отв. А. Н. Ефимов. — Барс, 2007. — С. 524. — 712 с. — ISBN 978-5-85914-075-6.
  3. ^ Информация о детских и юношеских годах жизни В. Г. Рязанова приводится по книге его сына Василия Васильевича Рязанова «Жизнь и война генерала Василия Рязанова». — Каменец-Подольский, 2015.
  4. ^ Мильбах В. С. Политические репрессии командно-начальствующего состава, 1937-1938 гг. Сибирский военный округ. — СПб.: Издательство С.-Петербургского университета. 2014. — 344 с. — ISBN 978-5-288-05290-3. — С.310.
  5. ^ Об обстоятельствах репрессий и освобождения В. Г. Рязанова — статья Л. Рязанова и Н. Чеснокова «Малоизвестная страница из жизни генерал-лейтенанта В. Г. Рязанова». Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи акан 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи акан 20-мӗшӗ.
  6. ^ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 5 пушӑн (№ 13 (273)). — . 2022 ҫулхи нарӑсӑн 3-мӗшӗнче архивланӑ.
  7. ^ Приказы Верховного Главнокомандующего в период Великой Отечественной войны Советского Союза. Сборник. М., Воениздат, 1975 , Wayback Machine çинчи 2017 ҫулхи ҫӗртмен 5-мӗшӗнчи копийӗ.

Вуламалли

  • Коллектив авторов. Великая Отечественная. Командармы. Военный биографический словарь / Под общей ред. М. Г. Вожакина. — Кучково поле, 2005. — С. 385—387. — ISBN 5-86090-113-5.
  • Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь / В. П. Горемыкин. — Кучково поле, 2014. — Т. 2. — С. 784-787. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0341-0.
  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
  • Дважды Герои Советского Союза. — М.: Воениздат, 1973.
  • Кузнецов В. К. Огненные зори. — М., 1985.
  • Люди бессмертного подвига. Книга 2. — М., 1975.
  • Рыбалка В. В. Командующие воздушными армиями. — М.: Патриот, 2006.
  • Рязанов В. В. Жизнь и война генерала Василия Рязанова. — Каменец-Подольский: Мєдобори-2006, 2015. — 847 с. — ISBN 978-617-681-088-9.
  • Рязанов Л. А., Чесноков Н. И. Командир гвардейского корпуса «илов». — М.: Моск. рабочий, 1983.
  • Тюльпиков Л. К., Басович Я. И. Герои Советского Союза — горьковчане. — Горький, 1972.
  • Черушев Н. С. Из ГУЛАГа – в бой. — Москва: «Вече», 2013. — 508 с. — (Военные тайны XX века). — ISBN 978-5-4444-0933-6.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем