Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Синичкин Виссарион Вениаминович

Виссарион Вениаминович Синичкин(1936 ҫулхи кӑрлачӑн 6-мӗшӗ, Мăн Ямаш, Элĕк районĕ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР — 2003 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ, Шупашкар, Чӑваш Республики — Чӑваш Ен, Раҫҫей Федерацийӗ) — совет тата Раҫҫей чӑваш ҫыравҫи, драматургӗ, куҫаруҫи[1][2]. СССР Ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн членӗ (1986)[1]. Проза, сатира тата юмор, драматурги жанрӗсенче ӗҫленӗ; вырӑс писателӗсен хайлавӗсене чӑвашла куҫарнӑ[1]. Чӑваш Республикин Наци библиотекин «Чӑваш Енӗн литература картти» биобиблиографи базине Аликов районӗнче ҫуралнӑ ҫын пулса кӗнӗ[3].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1936 ҫулхи кӑрлачӑн 6-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Элӗк районӗнчи Мӑн Ямаш ялӗнче (вырӑсла Большое Ямашево) ҫуралнӑ[1][2]. Мӑн Ямаш ялӗ Элӗк районӗнчи Шӗмшеш ял тӑрӑхне кӗрет[4]; 2021 ҫулта Элӗк районӗн территорийӗ Элӗк муниципаллӑ округӗ пулса тӑнӑ[5].

Мускав коопераци институтӗнче ҫӳллӗ пӗлӳ илнӗ[1][2]. Халӑх хуҫалӑхӗн тӗрлӗ отраҫлӗсенче ӗҫленӗ, Чӑваш АССРӗнчи шалти ӗҫ органӗсенче службӑра тӑнӑ[1]. 1979–1986 ҫулсенче Чӑваш кӗнеке издательствинче редактор вырӑнӗнче ӗҫленӗ[1][2]. Каярахпа Чӑваш АССР Ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗнчи литература пропагандин бюровне ертсе пынӑ[1].

2003 ҫулхи чӳкӗн 11-мӗшӗнче вилнӗ[1][2]. Ҫыравҫӑ пирки некролог материалӗсем «Чебоксарская правда» хаҫатра[6] тата «Ялав» журналта (Г. Савельевӑн «В. В. Синичкин писатель шӑпи» статьйи, 2004, № 6) пичетленнӗ[6].

Пултарулӑх ӗҫ-хӗлӗ

В. В. Синичкинӑн пӗрремӗш пичетленӗ хайлавӗсем 1968 ҫулта «Молодой коммунист» хаҫатра тухнӑ[1][2]. Автор проза, сатира тата юмор, драматурги жанрӗсенче ӗҫленӗ[1].

Чӑвашла тӗп кӗнекесем[6]:

  • «Салтак тутӑрӗ» — Шупашкар, 1981. — 110 с.
  • «Кӑвак чаршав» — аслӑ классем валли повеҫ. — Шупашкар, 1987. — 142 с.
  • «Таврӑннӑ телей» — Шупашкар, 1991. — 285 с.
  • «Хӗвел ури» — роман. — Шупашкар, 1997. — 239 с.
  • Уйрӑм изданисемпе тата периодикӑра «Пуҫлӑха мӗнле юрамалла-ши?» тата «Ҫулӑмсӑр тӗтӗм» кӗнекесем те тухнӑ[1][2].

В. В. Синичкинӑн «Салтак амӑшӗ» драми К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн сцени ҫинче лартнӑ[1]. Пьеса халӑх театрӗсен репертуарӗнче упранать: 2015 ҫулта «Салтак амӑшӗ» спектакльне Ҫӗнӗ Шупашкар хулин «Химик» культура керменӗнчи «Ахрӑм» халӑх чӑваш театрӗ лартнӑ; Республикӑри «Мухтав ахрӑмӗ» театрсен драма коллективӗсен фестивалӗнче постановкӑна «Чи лайӑх спектакль» номинаципе III степень дипломӗпе, тӗп рольпе Татьяна Никитина «Хӗрарӑм ролен чи лайӑх исполнителӗ» номинаципе II степень дипломӗпе, Зинаида Макарова иккӗмӗш планри рольшӗн III степень дипломӗпе чысланӑ[7].

Куҫаруҫи пулса В. В. Синичкин вырӑс прозипе ӗҫленӗ: В. Козловӑн «Президент Каменного острова» повеҫне чӑвашла куҫарнӑ[1][2].

Писателӗн автор позицийӗпе пултарулӑх принципӗсем унӑн «Чӑваш ен» хаҫатри интервьюйӗсенче палӑрнӑ: «Все писатели — особенные» (А. Шахтин ҫырнӑ; 1994, № 37) тата «Я за демократию. Она нужна» (И. Шпак ҫырнӑ; 1998, № 39)[6].

Обществӑллӑ ӗҫӗ-хӗлӗ

Чӑваш кӗнеке издательствинче редактор ӗҫне вӗҫленӗ хыҫҫӑн В. В. Синичкин Чӑваш АССР Ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗнчи литература пропагандин бюровне ертсе пынӑ; ҫак вырӑнта ҫыравҫисемпе вулакансем тӗл пулӑвӗсене тата чӑваш литературине пропаганда тумалли ытти формӑсене йӗркелесе пынӑ[1]. 1986 ҫулта СССР Ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн членӗ пулса тӑнӑ[1][2].

Критика

В. В. Синичкинӑн пултарулӑхӗ чӑваш литература тӗпчевӗнче тата регион критикинче пӑхса тухнӑ. «Хӗвел ури» романне уйрӑм ӑслӑх тӗпчевӗ — Л. Л. Кузьминӑн «Художественная концепция личности в романе „Закат“ В. Синичкина» статьйи ( «Чӑваш чӗлхипе литератури: теори тата методика» пуххи, 2012, вып. 15, с. 61–65) халалланӑ[6]. Писатель пирки кӗске пӗлтерӳ тата биографи материалӗсене Г. Савельев («Пултарулӑх ҫулӗпе», «Ленин ҫулӗпе» хаҫат, 1996; «Хамӑр тӑрӑхри писатель», «Пирӗн пурнӑҫ» хаҫат, 1998; «Ямашевцы», «Почтовый экспресс» хаҫат, 2003), А. Артемьев («Паллашӑр: В. В. Синичкин», «Пурнӑҫ ҫулӗпе» хаҫат, 1997), В. Кондратьев («Хӑйӗн ӗмӗрӗнче ҫичӗ кӗнеке пичетлесе кӑларнӑ», «Пурнӑҫ ҫулӗпе» хаҫат, 2010) тата И. Лисаев («Ялав» журнал, 1995, № 10) пичетленӗ[6]. Поэт М. Теветкел В. Синичкина «Белинский мар эс…» сӑвӑ халалланӑ («Тӑван Атӑл», 1996, № 6)[6].

Астӑвӑм

В. В. Синичкин пирки биографи статйисем тӗп регион справочник изданисене кӗнӗ:

  • «Чувашская энциклопедия» (Т. 4: Си–Я. — Шупашкар, 2011. — С. 21; статья авторӗ В. А. Абрамов)[6];
  • «Аликовская энциклопедия» (Шупашкар, 2009. — С. 482)[6];
  • «Энциклопедия чувашской журналистики и печати» (Шупашкар, 2014. — С. 396)[6];
  • П. Афанасьев. Писатели Чувашии (Шупашкар, 2006. — С. 375)[6];
  • П. Ялгир. Литературный мир Чувашии (Шупашкар, 2005. — С. 105)[6].

В. В. Синичкинӑн хайлавӗсем «Чӑваш литературин антологийӗ» (Т. 1: Проза. — Шупашкар, 2003. — С. 346) тата «Чутай ен ҫыравҫисен антологийӗ» (С. В. Яруткина пухса хатӗрленӗ. — Шупашкар, 2015. — С. 126) кӗнекене кӗнӗ[6].

Писатель ячӗ Чӑваш Республикин Наци библиотекин «Чӑваш Енӗн литература картти» биобиблиографи базинче — Элӗк районӗнче ҫуралнӑ ҫынсен уйрӑмӗнче — вырӑн илнӗ[3]. «Салтак амӑшӗ» пьеси чӑваш халӑх театрӗсен репертуарӗнче пур, ҫав шутра 2015 ҫулта Ҫӗнӗ Шупашкарти «Ахрӑм» халӑх чӑваш театрӗнче те[7].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 Синичкин Виссарион Вениаминович. Наследие Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Синичкин, Виссарион Вениаминович (чувашский писатель). Наследие Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Синичкин Виссарион Вениаминович. Литературная карта Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  4. ^ Населённые пункты. Аликовский район Чувашской Республики. Официальный портал органов власти Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  5. ^ Министерством культуры Российской Федерации объявлен приём заявок… Аликовский муниципальный округ Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  6. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 Синичкин, Виссарион Вениаминович : библиография. Наследие Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  7. ^ 1, 2 Народный чувашский театр «Ахрӑм». Дворец культуры «Химик» (г. Новочебоксарск). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Абрамов В. А. Синичкин Виссарион Вениаминович // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2011. — Т. 4: Си–Я. — С. 21.
  • Афанасьев П. Синичкин Виссарион Вениаминович // Писатели Чувашии / П. Афанасьев. — Чебоксары, 2006. — С. 375.
  • Ялгир П. Синичкин Виссарион Вениаминович // Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. — Чебоксары, 2005. — С. 105.
  • Синичкин Виссарион Вениаминович // Аликовская энциклопедия. — Чебоксары, 2009. — С. 482.
  • Синичкин Виссарион Вениаминович // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. — Чебоксары, 2014. — С. 396.
  • Кузьмина Л. Л. Художественная концепция личности в романе «Закат» В. Синичкина // Чӑваш чӗлхипе литератури: теори тата методика. — Чебоксары, 2012. — Вып. 15. — С. 61–65.

Каҫӑсем

Категорисем