Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Столяров Алексей Васильевич

Алексей Васильевич Столяров (1936 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗ, Шемшер, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 2013 ҫулхи нарӑсӑн 24-мӗшӗ, Шупашкар) — совет саманин тата Раҫҫейӗн математикӗ, пӗтӗмлетнӗ уҫлӑхсенчи дифференциаллӑ геометрийӗн специалисчӗ. Физикӑпа математика ӑслӑлӑхӗсен докторӗ (1996), профессор (1994). Чӑваш Республикинчи аслӑ шкулӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ (1992), Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1998). Педагогика пӗлӗвӗн тӗнчери ӑслӑлӑх академийӗн академикӗ, Чӑваш Республикин Инженерипе технологи академийӗн академикӗ, Чӑваш Республикин Ӑслӑлӑх академийӗн тата Раҫҫейри ҫутҫанталӑк тӗпчев академийӗн член-корреспонденчӗ[2][1]. «Пуянлатнӑ нумайтӗслӗхсен дифференциаллӑ геометрийӗ» ятлӑ ӑслӑлӑх шкулне йӗркелекенӗ[3].

Пурнӑҫӗ

1936 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнче Чӑваш АССРти Шупашкар районне кӗрекен Шемшер ялӗнче хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ[4][2].

1958 ҫулта И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн (хальхи вӑхӑтра университет) физикӑпа математика факультетне хӗрлӗ дипломпа вӗренсе пӗтернӗ[2][1].

1958—1961 ҫулсенче Совет ҫарӗнче радиотехника ҫарӗсенче радиостанци пуҫлӑхӗ пулса хӗсметре тӑнӑ[2].

1967 ҫулта В. И. Ленин ячӗллӗ Мускаври патшалӑх педагогика институчӗн аспирантурине пӗтернӗ[1].

А. В. Столяровӑн малаллахи пӗтӗм профессиллӗ ӗҫӗ И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗпе ҫыхӑннӑ пулнӑ[2]. Вӑл ҫак вырӑнсене йышӑннӑ:

  • математика кафедрин ассистенчӗ (1961—1963);
  • аслӑ преподаватель (1967—1970);
  • доцент (1970—1994);
  • геометри кафедри пуҫлӑхӗ (1978—1988);
  • вӗренӳ ӗҫӗн проректорӗ (1988—1997);
  • геометри кафедрин пуҫлӑхӗ (1997—2008);
  • геометри кафедрин профессорӗ (2008—2013)[4][1][3].

2013 ҫулхи нарӑсӑн 24-мӗшӗнче Шупашкарта 78 ҫула кайсан вилнӗ[2].

Ӑслӑлӑх ӗҫӗ

А. В. Столяров пӗтӗмлетнӗ уҫлӑхсенчи дифференциаллӑ геометрийӗ енӗпе ӗҫлекен паллӑ ӑсчах пулнӑ. 1996 ҫулта вӑл «Пуянлатнӑ нумайтӗслӗхсен иккӗллӗ теорийӗ» темӑпа доктор диссертацине хӳтӗленӗ[1].

Тӗп ӑслӑлӑх ӗҫӗсем[1]:

  • проекциллӗ ҫыхӑнуллӑ уҫлӑха кӗртнӗ пуянлатнӑ тӗрлӗ ҫумнумайтӗслӗхсен иккӗллӗ теорийӗпе тӗп результатсем илни;
  • конформлӑ уҫлӑхри голономлӑ тата голономлӑ мар ҫумнумайтӗслӗхсен шалти геометрине тӗпчени.

2008 ҫулта ӑсчах «Ҫумнумайтӗслӗхсенче никӗслӗ тата пуянлатакан геометри объекчӗсен уйӗсем индуцилекен дифференциаллӑ-геометриллӗ тытӑмсене тӗпчесси» темӑпа ӗҫлеме Раҫҫей Федерацийӗн Вӗренӳпе ӑслӑлӑх министерствин грантне илнӗ[4].

Ӑслӑлӑх шкулӗ

А. В. Столяров Раҫҫейри «Пуянлатнӑ нумайтӗслӗхсен дифференциаллӑ геометрийӗ» ятлӑ ӑслӑлӑх шкулне йӗркелекенӗ шутланать[3]. Ӑслӑлӑх енчен вӑл ертсе пынипе 15 кандидат диссертацине хатӗрлесе хӳтӗленӗ[4][2]. Унӑн темиҫе вӗренекенӗ Раҫҫей Федераци Президенчӗн, Раҫҫей Федераци Правительствин тата Чӑваш Республикин Пуҫлӑхӗн стипендийӗсене илме тивӗҫнӗ[2].

1997 ҫулта АПШн библиографи институчӗ А. В. Столярова «Ӑслӑлӑх ӗҫне пысӑк тӳпе хывнӑ ҫулталӑкӑн 500 ӑсчахӗ» энциклопедие кӗртнӗ[4].

Наградӑсемпе хисеплӗ ятсем

  • Чӑваш Республикинчи аслӑ шкулӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ (1992);
  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1998);
  • Халӑха ҫутта кӑларас ӗҫри отличник (1979)[4];
  • СССР ҫутта кӑларас ӗҫӗн отличникӗ;
  • «Ҫерем ҫӗрсене уҫнӑшӑн» медаль;
  • «Ӗҫ ветеранӗ» медаль[2];
  • «Ӑслӑлӑхпа вӗрентӳри тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орденӑн медалӗ (2008);
  • Чӑваш Республикин Хисеп хучӗ (2004);
  • тӗнче шайӗнчи «Сорос профессорӗ» конкурс лауреачӗ (2000, 2001);
  • Педагогика пӗлӗвӗн тӗнчери ӑслӑлӑх академийӗн академикӗ[4];
  • Чӑваш Республикин Инженерипе технологи академийӗн академикӗ;
  • Чӑваш Республикин Ӑслӑлӑх академийӗн член-корреспонденчӗ;
  • Раҫҫейри ҫутҫанталӑк тӗпчев академийӗн член-корреспонденчӗ[2].

Тӗп ӗҫӗсем

  • Двойственная теория оснащённых многообразий. — Чебоксары, 1994[1];
  • Двойственная теория регулярных гиперполос и её приложения;
  • Системы уравнений Пфаффа в инволюции. Классические пространства[4];
  • Теоретико-групповой метод дифференциально-геометрических исследований и его приложения. — Чебоксары, 2002[1];
  • Конформно-дифференциальная геометрия оснащенных многообразий (соавтор)[4].

Ҫемье

Лидия Павловна Столяровӑпа мӑшӑрланнӑ пулнӑ[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Столяров Алексей Васильевич (выр.). chuvenc.ru. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 10-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Светлой памяти Столярова Алексея Васильевича (выр.). chuvgpu.ru. И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗ (25 нарӑсӑн 2013). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 10-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3 Столяров Алексей Васильевич (выр.). famous-scientists.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 10-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Столяров Алексей Васильевич (ученый-математик; 15.02.1936-24.02.2013) (выр.). xn--80aafhebudawu3c5a9cs.xn--p1ai. Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 10-мӗшӗ.

Вуламалли

Чӑвашла
  • Ивлев, Д. Ӑслӑлӑхра та, вӗрентӳре те малта / Д. Ивлев // Хыпар. — 2006. — 15 нарӑс. — С. 4.
  • Ивлев, Д. Вӑл ҫирӗплӗхе юратать, математикӑри пекех / Д. Ивлев, В. Иванов // Хыпар. — 1996. — 17 нарӑс ; ҫавах // Тӑван ен (Шупашкар районӗ). — 1996. — 2 пуш.
  • Яковлев, Г. Ывӑлӗ — амӑшӗн савӑнӑҫӗ / Г. Яковлев // Хресчен сасси. — 1996. — 16 февр.
Вырӑсла
  • Павлов, И. Его знает математический мир / И. Павлов // Тӑван ен (Шупашкар р-нӗ). — 2007. — 24 пуш.
  • Ивлев, Д. Диссертацию защитил успешно / Д. Ивлев // Советская Чувашия. — 1996. — 7 февр.
  • Ивлев, Д. Ступени роста / Д. Ивлев, В. Иванов // Педвузовец. — 1996. — 14 февр.
  • Николаев, Г. А. Столяров Алексей Васильевич / Г. А. Николаев // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 388.
  • Павлов, И. В. Будет жить в памяти поколений / И. В. Павлов // Халӑх шкулӗ = Народная школа. — 2016. — № 2. — С. 93-94 : фот.
  • Павлов, И. Его знает математический мир / И. Павлов // Тӑван ен (Шупашкар районӗ). — 2007. — 24 пуш.
  • Павлов, И. В. Профессор математики А. В. Столяров — проректор, исследователь дифференциальной геометрии обобщенных пространств / И. В. Павлов // Организаторы просвещения и научных исследований : очерки о коллегах / И. В. Павлов. — Чебоксары, 2020. — С. 239—244.
  • Столяров Алексей Васильевич // Преподаватели Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева (2011—2015). — Чебоксары, 2015. — С. 33-34.
  • Столяров Алексей Васильевич // Ученые Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева. — Чебоксары, 2005. — С. 337.
  • Столяров Алексей Васильевич // Ученые Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева. — Чебоксары, 2010. — С. 389—390.
  • Столяров Алексей Васильевич // Чувашгоспедуниверситет им. И. Я. Яковлева : история, структура, ученые. — Чебоксары, 2000. — С. 315—316.

Каҫӑсем

Категорисем