Тритикале
| Тритикале | ||
|---|---|---|
 | ||
| Ӑслӑлӑх классификацийĕ | ||
|
||
| Латинла çырни | ||
| ×Triticosecale | ||
|
Тритикале (лат. ×Triticosecale, от лат. triticum — тулă тата лат. secale ыраш) —тулăпа ырашăн амфидиплоичĕ. XIX-мĕш ĕмĕр вĕçĕнче тунă. Вылăх апачĕ валли ÿстернĕ. Хальхи вăхăтра апат-çимĕç валли тата выльăх авачĕ пек устереççĕ.
Тритикалĕн сивве чăтаслахĕ кĕрхи тырăран пысăкрах, кăмпа тата вирус чирĕсепе сахал чирлет тата çĕр пахалăхне тиркемест.
Тырă пĕрчинче белок тулăран 1—1,5 % тата ырашран 3—4 % пысăкрах, анчах глютенин виçи сахалрах. Лизин шайĕ тулăринчен пысăкрах (3,8 %), 2—4 % çу.
Тритикале чи нумай ÿстерекеннисем — Польша, Германи, Франци, Беларуҫ тата Австрали. 2009-мĕш çулта тĕнчипе 29 çĕршывра 15 млн тонна тритикале пĕрчи пуçтарнă, 2014-мĕш çулта — 17,1 млн тонна[1]
| Чин умай тритикале тăвакансем (млн тонн)[1] | |||
|---|---|---|---|
| Çершыв | 2014 –мĕш çул | ||
 Польша
|
5,2 | ||
 Германи
|
3,0 | ||
 Беларуҫ
|
2,1 | ||
 Франци
|
2,0 | ||
 РФ
|
0,7 | ||
 КХР
|
0,5 | ||
 Хункăри
|
0,5 | ||
 Испани
|
0,4 | ||
 Литва
|
0,4 | ||
 Австрали
|
0,3 | ||
СССРта тулăпа ыраш гибричĕсене 1920-мĕш çулсенче тукаланă (Мейстер, Лебедев, Державин, Писарев).
Каçăсем
- Генетические коллекции. Тритикале. Кафедра генетики МСХА. Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи кӑрлачӑн 12-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи ҫурлан 24-мӗшӗ.
- Тритикале всему голова! STRF.ru (21 авӑнӑн 2009). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи кӑрлачӑн 12-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи ҫурлан 24-мӗшӗ.
- Тритикале против пестицидов 2010 ҫулхи утӑн 17-мӗшӗнче архивланӑ.
- Описание сортов тритикале
- Характеристики тритикале 2017 ҫулхи авӑнӑн 13-мӗшӗнче архивланӑ.
Асăрхавсем
- ^ 1, 2 Food and Agricultural commodities production. FAO Statistics Division.(акăлч.)