Хӑвӑлҫырма
Хăвăлçырма (выр. Кушелга, тут. Эндри[2]), — Чăваш Республикин Елчӗк районӗнчи ял.
Халăх йышĕ, ял тытăмĕ
Калинин, Улăх, Çамрăксен, Кӳлĕ, Тĕп, Шкул урамĕсем. Тепĕр тĕлте урамсен йышне ак çапла палартнă: Тĕп урам, Кив кас урамĕ, Калинин, Турчка, Улăх, Кÿлĕ тата Çамрăксен урамĕсем. 2010-мĕш çулхи çыравпа ялта 417 çын, çав шутра 191 арçын, 226 хĕрарăм пурăннă[3].
Тавралăхĕ
Кун-çулĕ
Ак çакăн пек çырни пур[4]:
Оригиналлӑ текст (выр.)Деревня Кушелга (Тетюшского уезда, ныне Яльчикского района) входила в приход села Ново-Тинчурино. С основания название деревни было «Кушелга» от татарского «кушлытка», что означает «дуплистое укромное место». Второе название деревни чисто чувашское «Хавал Çирма» — кустарный овраг и третье название Эндри — Андреевка. По преданию, некий чуваш Андрей с другими крестьянами из деревни Цивильского уезда «Хавал Сырма» переселся в Тетюшский уезд, и татарская деревня стала чувашской, хотя жители утверждают, они исконно были чувашами. В деревне по просьбе жителей в 1883 г. была открыта Братская школа, преподавал в ней учитель из старокрещенных татар Петр Платонов. Учил он детей на татарском языке, за что школа была закрыта и учитель выслан из деревни. В 1884 г. чебоксарский епископ Кирилл своим распоряжением открыл школу, назначив Л. Лаптева, знающего чувашский язык, преподавателем. Совет Братства св. Гурия выделил 50 руб. в год на содержание школы
Çакăнта çырни чăнлăхпа мĕн таран килĕшсе тăнине е тăманнине халиччен никамах та тишкермен пулмалла. Сăмахаран, тутар сăмахсарĕсенче "кушлытка" текен сăмах курăнмасть. Анчах та "куыш" текен сăмах пур[5]. Вăл "хăвăл" тенине пĕлтерет. "Елга" — юханшыв, çырма. Çапла вара, ялăн чăвашла тата вырăсла ячĕсем пĕр ăнлавах пĕлтернĕ пек пулса тухать. Куыш+Елга > Кушелга = Хăвăлçырма. тутарла ят çеç (Эндри) пачах урăхла пĕлтерĕшлĕ.
Шкул мĕнле уçăлни пирки те тепĕр тĕлте пачах урăхла каланă[6]:
Оригиналлӑ текст (выр.)В деревне Кушелга в 1894 году была открыта школа братства святого Гурия (по архивным данным из фонда ЦБА Татарской АССР, фонд 160, опись 1, дело 1641, лист180). Обучалось 17 мальчиков. Их учил выпускник Казанской классной семинарии Иван Соловьев.
1917 çулчен Хусан кĕпернин Теччĕ уесĕн Аслă Таяпа вулăсне кĕнĕ.
Вуламалли
Галкина, Олеся. Хăвăлçырма: Кĕтне ытарĕнчи ял. — "Хыпар" хаçат, 29, Maй, 2014.
Ӑнлантарусем
- ^ 2010 çулхи çыравăн бази.
- ^ Чăвашла пулсан ăна "Энтри" пек çырмаллаччĕ ĕнтĕ.
- ^ Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населенных пунктов Чувашской Республики
- ^ Браславский Л. Ю. Ислам в Чуашии. Чебоксары: изд. «Чувашия», 1997. — 160 с., илл.
- ^ Татарско-русский и русско-татарский словари онлайн.
- ^ Публичный доклад директора школы.
Каçăсем
- ХĂВĂЛÇЫРМА(КУШЕЛГА)-ХИТРЕ ЯЛ.
- Чăваш Ен пурăнан вырăнсем
- В.Ф. Питернова, У.В. Юманова. Чăваш энциклопедийĕ
.svg){kind=small} |
Ку — ҫырса пӗтермен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе е хушса проекта пулăшма пултаратăр. Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла. |