Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Аввакумов Илья Семенович

Аввакумов Илья Семенович (1900 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗ [15-мӗшӗ], Пӑвакасси, Ҫӗрпӳ уесӗ, Хусан кӗпӗрни, Раҫҫей империйӗ — 1980 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗ, Йошкар-Ола, Мари АССР[d], Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — архитектор. Шупашкар хулинче 1930—1934 ҫулсенче ӗҫленӗ, конструктивизм юхӑмне кӗрсе вӑй хунӑ. 1934 ҫул хыҫҫӑн Шупашкара ӗҫлеме урӑх килмен[1].

Биографи

1927 ҫулта Хусан кӗпӗрнин Ҫӗрпӳ уесӗнчи Пӑвакасси ялӗнче (халӗ Чӑваш Республикин Вӑрмар районӗ) ҫуралса ÿснӗ. 1917 ҫулччен килте хресчен ӗҫӗпе пурӑннӑ. 1917—1920 ҫулсенче — Златоуст хулинче. 1920 ҫултан пуҫласа — Томск кӗпӗрнин социаллӑ тивӗҫтерев уйрӑмӗнче. Ҫав вӑхӑтрах илемлӗх (ÿнер) студийӗнче вӗреннӗ, кайран халӑх вӗрентӗвӗн уйрӑмӗн ӳнер палӑкӗсене тата аваллӑха сыхлас уйрӑмӗнче художник пулса тӑрӑшнӑ.

1922 ҫулта ӑна Томскри ÿнер ӗҫлевҫисен пофсоюзӗ Наркомпросӑн Мускаври илемлӗх-техника мастерскойӗсене (ВХУТЕМАС) вӗренме яма йышӑнать. Анчах та И. С. Аввакумовӑн, укҫа-тенкӗ ҫитменнине кура, апла тума май килмест. Тепӗр ҫулхине ӑна каллех яма йышанаҫҫӗ, вӑл каять, анчах ҫул ҫинче докуменчӗсене вӑрлаҫҫӗ те, хайхи ВХУТЕМАС сумӗнчи рабфака ҫеҫ, сӳретле ӳнер енӗпе, кӗме май килет. Чӑннипе унӑн, документсем тӑрӑх, тÿрех аслӑ шкула кӗме тивӗҫ-ирӗк пулнӑ. Рабфака 1926 ҫулта пӗтерет, ВХУТЕМАСӑн архитектура факультетне вӗренме кӗрет.

Мускаври аслӑ шкулта архитектура факультетӗнчен (1930) ҫулта вӗренсе тухнӑ та Шупашкара ҫав енӗпе ӗҫлеме килнӗ. 1934 ҫулччен ӗҫленӗ.

И. С. Аввакумовӑн Шупашкартан тухса кайнӑ хыҫҫӑнхи пурнӑҫӗ тата ӗҫӗ-хӗлӗ питех паллӑ мар.

1935—1936 ҫулсенче Оренбург (ун чухне ӑна Чкалов ятлӑ) хулин тӗп архитекторӗ. 1954—1957 ҫулсенче — Новороссийск хулин тӗп архитекторӗ. 1957 ҫул хыҫҫӑн Йошкар-Олара пурӑннӑ, архитектор пулса вӑй хунӑ[2].

1980 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗнче Йошкар-Олара вилнӗ.

undefined

Шупашкарти вӑл проектланӑ ҫуртсем

  • Яков Ухсай ячӗллӗ Культура керменӗн ҫурчӗ;
  • Кардиологи центрӗ (ытти хыпарсемпе — тухтӑрсен квалификацине ÿстерекен вӗрентӗшӗн ҫурчӗ, Ҫеҫпӗл Мишши урамӗ);
  • ЧЭАЗ корпусӗ (малтан пединститут корпусӗ пулнӑ)[1].

Пурнӑҫа кӗмен проектсем

  • Канашсен ҫурчӗн проекчӗ

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Р. К. Рахимов. Аввакумов Илья Семёнович (выр.). Чувашская энциклопедия. Чувашский государственный институт гуманитарных наук. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗ.
  2. ^ Аввакумов, Илья Семенович (архитектор; 15.07.1900-04.01.1980) (выр.). Наследие Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Долгов-Кавалсем, В. E. Архитектор / В. E. Долгов-Кавалсем // Хӗрлӗ ялав (Вӑрмар. р-нӗ). – 1994. – 7 апр.
  • Рахимов, Р. К. Аввакумов Илья Семенович / Р. К. Рахимов // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 48.
  • Рахимов, Р. К. Аввакумов Илья Семенович / Р. К. Рахимов // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 17.
  • Рахимов, Р. К. Аввакумов Илья Семенович // Рахимов, Р. К. Архитекторы Чувашии / Р. К. Рахимов. – Чебоксары, 2000. – С. 9-10.
  • Терентьев, А. И. Зодчие // Терентьев, А. И. Чебоксары и чебоксарцы / А. И. Терентьев. – Чебоксары, 2000. – С. 246-251.
  • Терентьев, А. И. Зодчие Чебоксар / А. И. Терентьев // Чебоксар. новости. – 1994. – 9 февр.
  • Ухналев А. Е. Невская ограда Летнего сада. Очерк истории строительства. СПб.: Левша, 2006. ISBN 5-93356-043-X
  • Юхма Мишши, «Авалхи чӑвашсем, Шупашкар, 1996.

Каҫӑсем

Категорисем