Андреев Семён Иванович

Андреев Семён Иванович
Андреев Семён Иванович
Ҫуралнӑ	1900 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗ
Ҫуралнӑ вырӑн	Çĕнĕ Кипеç, Теччӗ уесӗ, Хусан кӗпӗрни, Раҫҫей империйӗ;
Вилнӗ	1978 ҫулхи юпан 18-мӗшӗ (78 ҫул)
Вилнӗ вырӑн	Шупашкар, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР;
Патшалӑх	Раҫҫей империйӗ; СССР;
Пӗлӳ илни	М.В. Ломоносов ячӗллӗ Мускав патшалӑх университечӗ (1930);
Ӑслӑлӑх степенӗ	геологипе минералоги ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ[d] (1936)
Ӑслӑлӑхри ят	доцент[d] тата Профессор
Наградӑсемпе премисем

Семён Иванович Андреев (1900 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗ, Çĕнĕ Кипеç, Теччӗ уесӗ, Хусан кӗпӗрни, Раҫҫей империйӗ — 1978 ҫулхи юпан 18-мӗшӗ, Шупашкар, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — тӑпра тӗпчевҫи, геологипе минералоги ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ, профессор.

1970 ҫулта Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ ята тивӗҫнӗ^[1].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1900 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗнче (кивӗ стильпе: ҫӑвӑн 22-мӗшӗ) Теччӗ уесӗнчи Ҫӗнӗ Кипеҫре (халӗ Чӑваш Республикин Комсомольски районне кӗрет) ҫуралнӑ^[1].

1919—1920 ҫулсенче Теччӗри педагогика курсӗсенче вӗреннӗ. 1930 ҫулта М. В. Ломоносов ячӗллӗ Мускав патшалӑх университетӗнчен вӗренсе тухнӑ, 1933 ҫулта — СССР Ӑслӑлӑх академийӗн Ленинградри Тӑпра институчӗн аспирантуринчен. 1933—1934 ҫулсенче ҫак институтра вӑй хунӑ^[2].

Мускав облаҫӗнче тата Чӑваш АССРӗнче тӑпра экспедицийӗн отрячӗн ӑслӑлӑх ӗҫтешӗ тата начальникӗ пулнӑ. Тӑпра тӗпчевҫи тата парти начальникӗ пек СССР Ӑслӑлӑх академийӗн экспедицийӗн йышӗнче Монголине кайса килнӗ^[1].

1934—1971 ҫулсенче Чӑваш ял хуҫалӑх институтӗнче тӑрӑшнӑ: тӑпра тӗпчевӗсене ертсе пынӑ, 40 ҫул ытла тӑпра тӗпчевӗпе агрохими факультетне ертсе пынӑ^[1].

Сухаламалли сийне тарӑнлатмалли, тӑпрана шывпа юхса каясран хӳтӗлемелли, Чӑваш Енри тӑпран пулӑхлӑхне ӳстермелли мелсемпе ӗҫленӗ. Республикӑри колхозсемпе совхозсен тӑпра карттине хатӗрлес ӗҫе ертсе пынӑ^[1].

Шупашкар хула канашӗн депутатне суйланнӑ, Пӗтӗм Раҫҫейри тӑпра тӗпчевҫисен обществин чӑваш уйрӑмӗн тата Пӗтӗм союзри географи обществин чӑваш уйрӑмӗн председателӗ пулнӑ^[1].

Ӗҫӗсем

30 ытла ӑслӑлӑх ӗҫӗ пичетленӗ^[1]:

«Почвы Чувашской Республики» (1927, 1935, 1971);
«Почвы Чувашской Республики и проблема повышения их урожайности» (1932);
«Борьба с эрозией почв» (1962, 1968);
«Об известковании почв и углублении пахотного слоя в ЧАССР» (1937, И. Н. Антипов-Каратаевпа пӗрле);
тата ыттисем.

Хисепӗсем

Ленин орденӗ (1966);
«Хисеп палли» орденӗ (1950);
«1941—1945 ҫҫ. Тӑван Ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫинче хастар ӗҫленӗшӗн» медаль (1946);
"Хастар ӗҫленӗшӗн. В. И. Ленин ҫуралнӑранпа 100 ҫитнине асӑнса (1970);
Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1970);
Чӑваш АССРӗн Аслӑ Канашӗн Президиумӗн Хисеп грамоти (1974);
КПСС обкомӗн тата Чӑваш АССРӗн Министрсен Канашӗн Хисеп грамоти (1975)^[2].

Ӑнлантарусем

^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷ Андреев, Семен Иванович (ученый-почвовед; 04.06.1900-18.10.1978) (выр.). «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 4-мӗшӗ.
^ ¹^,² Яна Малыкина. Андреев Семён Иванович (выр.). Энциклопедия Тетюшского муниципального района Республики Татарстан. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.

Вуламалли

Чӑвашла

Адюкова, И. Чӑваш тӑприне тӗпченӗ / И. Адюкова // Eлчӗк ен. — 2000. — 3 ҫӗртме.
Александров, В. Унпа пӗрле вӗреннӗ / В. Александров // Хыпар. — 1999. — 16 нарӑс.
Eфейкин, А. Наукӑна юратса / А. Eфейкин // Коммунизм ялавӗ. — 1970. — 5 июнь.
Кузнецов, А. Андреев Семен Иванович / А. Кузнецов // Тӑван Атӑл. — 1998. — № 1. — С. 16.
Кузнецов, А. Палллӑ ученӑй, педагог / А Кузнецов // Коммунизм ялавӗ. — 1980. — 5 июнь.
Петров, В. Асӑну хӑми уҫрӗҫ / В. Петров // Хыпар. — 2000. — 6 ҫӗртме.
Спиридонов, E. Тивӗҫлипе паллӑ тӑвасчӗ / E. Спиридонов // Каҫал ен (Комсомольски р-нӗ). — 2000. — 24 ҫу.
Шашкова, М. Ҫеҫпӗл тантӑшӗ Ҫӑлкуҫ / М. Шашкова // Тӑван Атӑл. — 2006. — № 6. — С. 45-49.

Вырӑсла

Баталов, В. 4 июня исполняется 100 лет со дня рождения С. И. Андреева — выдающегося чувашского ученого-почвоведа / В. Баталов // Кладовая природы. — 2000. — 1-7 июня (№ 22). — С. 3.
Герасимов, С. Голод на прошлом витке спирали / С. Герасимов // Чебоксарские новости. — 1997. — 10 июня.
Ксенофонтов, Г. А. Андреев Семен Иванович / Г. А. Ксенофонтов // Энциклопедия Комсомольского района. — Чебоксары, 2009. — С. 41.
Кузнецов, А. Известный почвовед / А. Кузнецов // Советская Чувашия. — 1990. — 5 июня.
Кузнецов, А. Он изучал почвы Чувашии / А. Кузнецов // Советская Чувашия. — 2000. — 24 июня.
Наумова, Т. Потомки почвоведа проросли в Америке / Т. Наумова // Ведомости Чувашской Республики. — 2000. — 20-26 июня (№ 24). — С. 5.
Новак, Д. Имя на картах Родины / Д. Новак // Моя Империя. — 2017. — № 3/5 (июнь-июль) : Достояние республики. Летопись, ч. 3. — С. 90-92 : фот.
Симулин, А. М. Андреев Семен Иванович / А. М. Симулин // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 106.. — См. текст
Широков, О. Н. История создания Чувашского филиала Географического общества СССР / О. Н. Широков, М. А. Широкова // Вестник Чувашского университета. Гуманитарные науки. — 2018. — № 2. — С. 160—168.

Каҫӑсем

[:0-1] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷ Андреев, Семен Иванович (ученый-почвовед; 04.06.1900-18.10.1978) (выр.). «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 4-мӗшӗ.

[:1-2] ¹^,² Яна Малыкина. Андреев Семён Иванович (выр.). Энциклопедия Тетюшского муниципального района Республики Татарстан. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.

[1]

[2]