Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Булычев Сергей Сергеевич

Сергей Сергеевич Булычев (1916 ҫулхи авӑнӑн 25-мӗшӗ, Курск[d] — 1997 ҫулхи чӳкӗн 20-мӗшӗ, Одесса) — Совет Ҫарӗн генерал-майорӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944).

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем

Сергей Булычев 1916 ҫулхи авӑнӑн 12-мӗшӗнче (ҫӗнӗ стильпе — 25-мӗшӗнче) Курск хулинче рабочи ҫемйинче ҫуралнӑ. Шкулта тӑхӑр класс вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн пухакан пулса, унтан Сталинградри трактор заводӗнче комсомол комитечӗн секретарӗ пулса ӗҫленӗ. 1941 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ВКП(б) ретне кӗнӗ. 1941 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче Сталинградри хула ҫар комиссариачӗ (ГВК) ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ[1][2][3], ҫав ҫулах вӑл Сталинградри ҫарпа политика училищине вӗренсе пӗтернӗ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче. 1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче 10-мӗш сывлӑш-десант корпусӗнчи 24-мӗш сывлӑш-десант бригадинче политотдел пуҫлӑхӗн комсомолецсем хушшинче ирттерекен ӗҫ енӗпе пулӑшуҫи пулса хӗсметре тӑнӑ[4]. 1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче 41-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗн политотдел инструкторӗ (политотдел пуҫлӑхӗн комсомолецсем хушшинче ирттерекен ӗҫ енӗпе пулӑшуҫи) пулса тӑнӑ[4]. 1942 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче 4-мӗш гварди стрелоксен корпусӗн политотделӗнче комсомола ертсе пыракан должноҫа йышӑннӑ[4].

1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа Сергей Булычев капитан — Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ фрончӗн 6-мӗш ҫарӗн политпайӗнче комсомол ертӳҫи (комсомол ӗҫӗн уйрӑмӗн аслӑ инструкторӗ)[4]. Хӗвеланӑҫ, Сталинград, Дон, Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ тата 3-мӗш Украина фрончӗсенчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ, икӗ хут аманнӑ. Сталинград ҫапӑҫӑвне, Ростов тата Ворошиловград облаҫӗсене ирӗке кӑларма, Ҫурҫӗр Донец урлӑ каҫма хутшӑннӑ. Днепршӑн пынӑ ҫапӑҫу вӑхӑтӗнче уйрӑмах палӑрнӑ[4].

1943 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче ӑна 25-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗнчи 81-мӗш гварди стрелоксен полкӗн десант командирӗ пулма лартнӑ[4]. 1943 ҫулхи авӑнӑн 25-мӗшӗнчен 26-мӗшӗнче каҫхине Булычев полкӑн десант отрячӗсенчен пӗрине ертсе пырса Украина ССР-ӗнчи Днепропетровск облаҫӗн Солонянски районне кӗрекен Войсковое сали тӗлӗнче Днепр урлӑ каҫнӑ. Хӗвеланӑҫ ҫыранӗнче отряд тӑшманӑн подразделенийӗсемпе ҫапӑҫӑва кӗнӗ. Плацдармра Булычев нимӗҫсен мӗнпур тапӑнӑвне сирме хастар хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи авӑнӑн 28-мӗшӗнче вӑл йывӑр аманнӑ, ӑна госпитале эвакуациленӗ[4].

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗнчи Указӗпе «нимӗҫ-фашистсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» Сергей Булычев капитана Совет Союзӗн Паттӑрӗн хисеплӗ ячӗпе тивӗҫтернӗ, ҫавӑн пекех ӑна Ленин орденӗ тата 3234-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль панӑ[4].

Вӑл Никополь, Одесса, Яссы-Кишинёв операцийӗсене, Румынине, Болгарине, Югославине, Венгрине ирӗке кӑларма, Балатон кӳлли патӗнчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ.

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи хӗсмет

Вӑрҫӑ пӗтсен Булычев Совет Ҫарӗнче хӗсмете малалла тӑснӑ. 1949 ҫулта хӑвӑрт вӗренмелли курспа Харьковри штурмансен училищине вӗренсе пӗтернӗ, штурман специальноҫне алла илнӗ[5][6], 1951 ҫулта — Ленин ячӗллӗ ҫарпа политика академине вӗренсе пӗтернӗ. 1951—1956 ҫулсенче Сахалинта хӗсметре тӑнӑ, малтан 474-мӗш бомбардировкӑлакан авиаци полкӗн командирӗн политика пайӗн ҫумӗ, унтан Инҫет Тухӑҫ ҫар округӗнчи 29-мӗш сывлӑш ҫарӗн 162-мӗш тата 139-мӗш бомбардировкӑлакан авиадивизисен командирӗн политика пайӗн ҫумӗн должноҫӗнче пулнӑ. 1957—1961 ҫулсенче 48-мӗш сывлӑш ҫарӗн политпай ҫумӗнчи парти комиссийӗн секретарӗнче ӗҫленӗ, 1961—1964 ҫулсенче — Одесса ҫар округӗн политика управленийӗн партипе йӗркелӳ уйрӑмӗн пуҫлӑхӗ пулнӑ. 1965 ҫултанпа Булычев ПВО-н Одесса аслӑ ҫар пӗрлештернӗ командирсемпе инженерсен училищин пуҫлӑхӗн политика пайӗн ҫумӗ пулса ӗҫленӗ. 1976 ҫулхи ҫӗртмен 8-мӗшӗнче Булычев генерал-майор ҫар хисепӗпе запаса тухнӑ[6][7].

Вӑл Одессӑра пурӑннӑ, общество ӗҫӗпе аппаланнӑ, Совет Союзӗн Паттӑрӗсен тата Мухтав орденӗн тулли кавалерӗсен Одесса обществине йӗркелес тесе пуҫаруҫисенчен пӗри пулнӑ. 1997 ҫулхи чӳкӗн 20-мӗшӗнче вилнӗ[4]. Ӑна Одессӑри 2-мӗш Христиансен ҫӑвинче пытарнӑ[6][8].

Хисепӗсем

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗнчи Указӗпе «нимӗҫ-фашистсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне хастарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» Сергей Булычев капитана Совет Союзӗн Паттӑрӗн хисеплӗ ячӗпе тивӗҫтернӗ, ҫавӑн пекех ӑна Ленин орденӗ тата 3234-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль панӑ[4].

Вӑл ҫавӑн пекех Хӗрлӗ Ялав, 1-мӗшпе 2-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗсемпе, икӗ Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе, 3-мӗш степеньлӗ «СССР Хӗҫпӑшаллӑ Вӑйӗсенче Тӑван Ҫӗршыва хӳтӗленӗшӗн» орденпа, ҫавӑн пекех темиҫе медальпе тата ют ҫӗршывсен темиҫе наградипе наградӑланнӑ: Норвегин ҫар хӗресӗпе (1945)[9], Болгарин «1944—1945 ҫҫ. Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫи» медалӗпе (1950)[9] тата Монголин «Полярлӑ ҫӑлтӑр» орденӗпе[4].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Булычев Сергей Сергеевич. Учетно-послужная картотека. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  2. ^ Булычев Сергей Сергеевич. Бессмертный полк. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  3. ^ Булычев Сергей Сергеевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg Булычев Сергей Сергеевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
  5. ^ Булычев Сергей Сергеевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  6. ^ 1, 2, 3 Булычев Сергей Сергеевич. Память. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  7. ^ Булычев Сергей Сергеевич. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  8. ^ Булычев Сергей Сергеевич. Элита Армии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.
  9. ^ 1, 2 Булычев Сергей Сергеевич. Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем