Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Карлин Николай Сергеевич

Николай Сергеевич Карлин (1946 ҫулхи юпан 2-мӗшӗ, Аслă Елчĕк, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 2017 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗ, Шупашкар[1][2][3]) — совет саманин тата Раҫҫей композиторӗ, юрӑсем валли ҫыракан сӑвӑҫ, хормейстер тата педагог. Вӑл Раҫҫей Писателӗсен пӗрлӗхӗн (2005) тата Чӑваш Республикин Композиторсен ассоциацийӗн пайташӗ пулнӑ. Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1982), Пӗтӗм Раҫҫейри хор обществин отличникӗ (1984), Нестер Янгас ячӗллӗ преми лауреачӗ (1993), Николай Гарин-Михайловский ячӗллӗ преми лауреачӗ, Василий Шукшин медалӗн кавалерӗ[4]. Халӑх пултарулӑхӗн I, II тата III Пӗтӗм Союзри фестивалӗсен лауреачӗ[3]. Чӑваш Республикин Елчӗк район гимнӗн авторӗ. «Елчӗк ен» ентешлӗхе никӗслекенсенчен пӗри[5].

Пурнӑҫӗ

Николай Сергеевич Карлин 1946 ҫулхи юпан 2-мӗшӗнче ҫуралнӑ[Прим. 1] Чӑваш АССР-не кӗрекен Елчӗк районӗнчи Мӑн Елчӗк ялӗнче ҫуралнӑ[1][2].

Вӑл Шупашкарти профессиллӗ техника училищине вӗренсе пӗтернӗ. Ун хыҫҫӑн производствӑри вӗрентӳ мастерӗ пулса ӗҫленӗ, ҫарта хӗсметре пулнӑ. Курган хулинчи профессиллӗ техника училищинче вӗреннӗ[1].

1975 ҫулта Ф. П. Павлов ячӗллӗ Шупашкар музыка училищинчен хор дирижерӗ тата композици класӗпе вӗренсе тухнӑ[1].

Николай Карлин музыка преподавателӗ пулса ӗҫленӗ[2], тӑван колхозра, шкулта, Етӗрне тата Красноармейски районӗсенчи культура учрежденийӗсенче, Шупашкарти П. Хусанкай ячӗллӗ культура керменӗнче, машина тӑвакансен савутӗнче, 4-мӗш профессиллӗ училищере вӑй хунӑ. Халӑх хорӗсене ертсе пынӑ[1][5]. Вӑл 30 ҫул ытла Чӑваш Республикинчи халӑх юрӑ пултарулӑхне аталантарнӑ[4].

2000 ҫулта Самар облаҫӗн Сергиевск районӗнчи Кармало-Аделяково ялне куҫса кайнӑ. Унта вӑл 15 ҫул ытла «Асамат» чӑваш юррин халӑх хорне тата «Путене» ача-пӑча ансамбльне ертсе пынӑ[3][4].

2016 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Шупашкарти Я. Ухсай ячӗллӗ культура керменӗнче композиторӑн 70 ҫулхи юбилей каҫӗ иртнӗ. Унта «Чӑваш ача-пӑча юррисем» ятлӑ ача-пӑча юррисен пуххине хӑтланӑ[5].

Николай Сергеевич Карлин 2017 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗнче пурнӑҫран уйрӑлнӑ. Ӑна Аслӑ Елчӗк ялӗнче пытарнӑ[1][4].

Пултарулӑхӗ

Николай Карлин 60-ран ытла юрӑ, баллада тата романс авторӗ шутланать[2][3]. Унӑн хайлавӗсем чӑваш халӑх колоричӗпе, кӗвӗ тата поэт тексчӗ пӗр-пӗринпе килӗшсе тӑнипе уйрӑлса тӑраҫҫӗ[4].

Композиторӑн пултарулӑхӗнче гражданла-патриотла тата лирика темисем пысӑк вырӑн йышӑнаҫҫӗ. Унӑн паллӑ хайлавӗсем: «Атӑл баллади», «Вӑрман шавлатӑр», «Шухӑшсем», «Ҫичӗ чӳрече», «Пилеш», «Чӑваш паттӑрӗсем»[2][3]. Юрий Сементер поэтӑн сӑввисемпе «Вуникӗ те чӗкеҫ», «Пилешӗм», «Кампур», «Эпир Ҫӗнтерӳ ачисем», «Тӑван халӑхӑм», «Туслӑх юрри» тата ытти юрӑсене хайланӑ. Ҫавӑн пекех унӑн «Савӑнӑҫ юрри», «Юр тӑкӑнать» юррисем паллӑ[4].

2016 ҫулхи юбилей каҫӗнче пӗрремӗш хут 15 юрӑ янӑранӑ, ҫав шутра «Александр Беляева асӑнса» баллада, «Хуткупӑс», «Хурӑнлӑхри пилеш», «Юратупа уйрӑлу», «Авӑтать куккук», «Ҫапла пултӑр!», «Чӑн юрату сывӑ пултӑр ялан»[5].

Н. С. Карлин — Елчӗк районӗн «Чыс, мухтав сире, елчӗксем» гимн авторӗ[4][5].

Композитор темиҫе юрӑ пуххи кӑларнӑ: «Пурнӑҫ ҫулӗ» (1990), «Юрла, тӑван» (2003), «Юмах, легенда, баллада» (2008), «Сӑвӑсемпе юрӑсем» (2013), «Чӑваш ача-пӑча юррисем» (2016)[1][5]. Ҫавӑн пекех вӑл чӑваш композиторӗсен юррисен антологине пухса хатӗрленӗ[4].

Хисепӗсем

  • Чӑваш АССР культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ (1982)[1]
  • Пӗтӗм Раҫҫейри хор обществин отличникӗ (1984)[1]
  • Нестер Янгас ячӗллӗ преми лауреачӗ (1993)[1]
  • Николай Гарин-Михайловский ячӗллӗ преми лауреачӗ[4]
  • Василий Шукшин медалӗн кавалерӗ[4]
  • Халӑх пултарулӑхӗн I, II тата III Пӗтӗм Союзри фестивалӗсен лауреачӗ[3]
  • Раҫҫей Писателӗсен союзӗн пайташӗ (2005)[1]

Тӗп ӗҫӗсем

  • «Пурнӑҫ ҫулӗ» (1990);
  • «Юрла, тӑван» (2003);
  • «Юмах, легенда, баллада» (2008);
  • «Сӑвӑсемпе юрӑсем» (2013)[1];
  • «Чӑваш ача-пӑча юррисем» (2016)[5];
  • «Ненаглядная сторона»[3].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Карлин Николай Сергеевич. Чӑваш Енӗн литература картти. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5 65 лет назад родился заслуженный работник культуры Чувашской АССР Карлин Николай Сергеевич (выр.). Чӑваш Республикин Культура министерстви. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Карлин, Николай Сергеевич (выр.). Чӑваш Ен еткерӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Николай Карлин — Чыс, мухтав сире, елчӗксем! Елчӗк район администрацийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Пултаруллӑ композитора чысларӗҫ. Хыпар (хаҫат) (6 юпан 2016). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗ.
Асӑрхаттарусем
  1. ^ Хӑш-пӗр ҫӑлкуҫсенче (тӗслӗхрен, Елчӗк район администрацийӗн сайтӗнче) ҫуралнӑ кунне 1946 ҫулхи авӑнӑн 28-мӗшӗ тесе кӑтартнӑ.

Вуламалли

  • Исемпек, И. Шăнкăр шыв пек юхать çĕнĕ юрă / И. Исампек // Ялав. – 1999. – № 8. – С. 110.
  • Карлин, Н. «Пулăпăр-ха пĕрле...» / Н. Карлин ; Т. Немцева калаçнă // Тăван Атăл. – 2004. – № 7. – С. 6-7.
  • Малышкин, Н. Карлин Николай Сергеевич // Малышкин, Н. Eлчĕк енĕн пултарулăх çыннисем / Н. Малышкин. – Çĕрпӳ, 2000. – С. 79-80.
  • Сементер, Ю. Сакăрвун та сакăр юррăм пур / Ю. Сементер // Хыпар. – 1996. – 25 юпа.
  • Сидоров, П. «...Пăла шывĕн хумĕсем кĕвĕлеççĕ юрăсем...» / П. Сидоров // Хыпар. – 2006. – 22 чӳк.
  • Сидоров, П. Сăвăç, композитор... / П. Сидоров // Елчĕк ен. – 2006. – 3 чӳк.
  • Хурамал Этелĕкре чăвашлăх сӳнмĕ / [Н. Смирнова хатĕрленĕ] // Хыпар. – 2011. – 25 чӳк. – С. 3.
  • Афанасьев, П. Карлин Николай Сергеевич // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 192.
  • Карлин Николай Сергеевич // Яльчикский район : краткая энцикл. – Чебоксары, 2007. – С. 151.
  • Ильин, С. П. Карлин Николай Сергеевич // Ильин, С. П. Ассоциация композиторов Чувашской Республики / С. П. Ильин, Н. А. Зимин. – Чебоксары, 1995. – С. 59-60.
  • Ялгир, П. Карлин Николай Сергеевич // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 47-48.

Каҫӑсем

Категорисем