Катнуй Кирилл Егорович
Кирилл Егорович Егоров (сцена ҫинчи псевдонимӗ — Катнуй; 1890 ҫулхи утӑн 18-мӗшӗ, Тренкасси, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 1958 ҫулхи ҫӑвӑн 12-мӗшӗ, Шупашкар) — чӑваш театрӗн тата кино актёрӗ, режиссёрӗ, куҫаруҫи. Чӑваш Енре театр ӗҫне пуҫласа йӗркелекенсенчен пӗри, Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1933)[1].
Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
1890 ҫулхи утӑн 18-мӗшӗнче Хусан кӗпӗрнин Шупашкар уесне кӗрекен Тренькасси (халӗ Чӑваш Республикин Шупашкар районӗ) ялӗнче ҫуралнӑ.
Пултарулӑх ҫулӗ революцичченхи вӑхӑтрах пуҫланнӑ: 1917 ҫулхи раштав уйӑхӗнчен пуҫласа вӑл Шупашкар уесӗнчи Шемшер ялӗнчи драма кӗтесӗ лартакан спектакльсенче вылянӑ. Професси пӗлӗвне 1924 ҫулта Шупашкарти театр курсӗсенче, 1930 ҫулта вара Мускавпа Ленинградри ятарлӑ театр курсӗсенче илнӗ[2].
Кирилл Егоровӑн чи тухӑҫлӑ пултарулӑх тапхӑрӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗпе ҫыхӑннӑ. 1920–1935 тата 1937–1940 ҫулсенче вӑл ҫак театрта актёр, режиссёр пулӑшуҫи тата театр директорӗ пулса ӗҫленӗ. Унсӑр пуҫне 1935–1937 ҫулсенче Патӑрьел ялӗнче вырнаҫнӑ Чӑваш патшалӑх 2-мӗш колхоз театрӗн илемлӗх ертӳҫи тата актёрӗ пулнӑ.
Наци кинематографне аталантарас ӗҫре те пултарулӑхне кӑтартнӑ. 1926–1932 ҫулсенче вӑл чӑвашсен пӗрремӗш «Чӑвашкино» киностудийӗнче режиссёр пулӑшуҫи тата киноактёр пулса вӑй хунӑ[3].
1958 ҫулхи ҫӑвӑн 12-мӗшӗнче Шупашкарта вилнӗ.
Пултарулăхĕ
Специалистсем ӑна паллӑ характерлӑ актёр тесе хаклаҫҫӗ. Унӑн пултарулӑх уйрӑмлӑхӗ — сӑнарсене тарӑн та ӗнентерӳллӗ наци сӗмӗ парасси. Пӗтӗмӗшле илсен, хӑйӗн нумай ҫул хушши пынӑ пултарулӑх ӗҫӗнче вӑл ҫӗр ытла тӗрлӗ роль сӑнарланӑ. Ҫавӑн пекех вӑл куҫару ӗҫӗпе хастар тӑрӑшнӑ, ҫакӑ чӑваш театрӗн репертуарне паллӑ драматурги произведенийӗсемпе пуянлатма пулӑшнӑ[1].
Сцена ҫинчи тӗп ролӗсем:
- Итупай («Айдар», П. Н. Осипов);
- Ухтеркке («Судра», Ф. П. Павлов);
- Правдин («Недоросль», Д. И. Фонвизин);
- Аким («Тӗттӗмлӗх тытӑмӗ», Л. Н. Толстой);
- Осип («Ревизор», Н. В. Гоголь);
- Костылев («Тӗпӗнче», М. Горький).
Хисепĕсем
- Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1933).
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2 Егоров (Катнуй) Кирилл Егорович. Чӑваш халӑх сайчӗ. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Егоров (Катнуй) Кирилл Егорович (18.07.1890-12.05.1958). МБУК «Централизованная библиотечная система» Чебоксарского муниципального округа. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 24-мӗшӗ.
- ^ 120 лет со дня рождения Егорова (Катнуй) Кирилла Егоровича. Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики (6 утӑн 2010). Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 24-мӗшӗ.
Вуламалли
- Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001.
- Павлов, Л. П., Станьял, В. П. Сторона моя Чебоксарская. — Кугеси, 1997.
- Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1.
- Кирилл Егорович Егоров // Коммунизм ялавӗ. — 1958. — 13 ҫу.
- Пирӗн театр ӑстисем: Шупашкар районӗнчен тухнӑ паллӑ артистсем, режиссерсем, драматургсем // Тӑван ен. — 2010. — 26 пуш (№ 32/35). — С. 7.
- Чӑвашсен академи театрӗн артисчӗ К. Е. Егоров // Сунтал. — 1933. — 1-мӗш №. — С. 7.
- Кольцов, М. Артист-гражданин / М. Кольцов // Красная Чувашия. — 1939. — 16 сент.
- Кириллов, Г. В. Егоров (Катнуй) Кирилл Егорович // Чувашская энциклопедия.
Каçăсем
- Чувашия. Кинематограф. Из века в век. Персоналии 2021 ҫулхи авӑнӑн 24-мӗшӗнче архивланӑ.
- Егоров (Катнуй) Кирилл Егорович (1890–1958)