Тӗнче океанӗ
Тĕнчери океа́н — материксене тата утравсене хупăрлакан тăварлăхĕпе пĕрпекехрех гидросферăн тĕп пайĕ, Çĕрĕн татăлмисĕр те талккăшлех мар шыв сийĕ. Тĕнчери океан Çĕр сийĕн 70,8 яхăн % йышăнать, унăн йывăрăшĕ 1,34·1021 кг (Çĕр йывăрăшĕн 0,022 % пулать).
Континентсем тата мăнтай архипелагсем тĕнчери океана тăватă пысăк пая уйăраççĕ: Атлантика, Инди, Лăпкă тата Çурçĕр Пăрлă океана. 2000 çулта Тĕнчери гидрографи организацийĕ вĕсенчен Кăнтăр океан уйăрма сĕннĕ[1].
Океансен пысăкрах регионĕсен тинĕссем, кӳлмексем, тинĕс пырĕсем тесе палăртаççĕ. Çĕр çинчи океансене тĕпчекен ӑслӑлӑха океанологи теççĕ.
Тĕнчери океан пулса кайни
Пĕр гипотезăпа, палеозойăн силури тапхăрĕнчен пуçланса мезозоя çитичченех Пангея ятлă суперконтинента Çĕр чăмăрĕн çуррине май витнĕ авалхи Панталасса океан хупăрланă.
Тĕнчери океана тĕпчени
Тĕпчев меслечĕсем
Ӑслӑлӑх организацийӗсем
- Арктика тата антарктика ӑслӑлӑхпа тӗпчев институчӗ
- ВНИИОкеангеология
- РĂА П. П. Ширшов ячĕллĕ РАН океанологи институчĕ
- РĂА ИТУ В. И. Ильичёв ячĕллĕ Лăпкă океанăн океанологи институчĕ.
- Калифорнири Скриппсăн океанографи институчĕ.
Музейсем тата океанариумсем
Тĕнчери океана пайлани
Тĕнчери океанăн атласĕ
Вуламалли
- Экспедицисем/уçнисем
- . — М.: Мысль. — 399 с. — (XX век: Путешествия. Открытия. Исследования).
- Океанологи
- Вегенер А. . — Л.: Наука. — 285 с.
- Степанов В. Н. . — М.: Мысль. — 270 с.
- Шамраев Ю. И., Шишкина Л. А. . — Л.: Гидрометеоиздат. — 382 с.
- Гусев А. М. . — М.: Изд-во МГУ. — 246 с.
- Гусев А. М. . — М.: Просвещение. — 151 с.
- Перрен Ж., Клуазо Ж. . — М.: Летний сад. — 320 с. — 400 экз. — ISBN 978-5-98856-126-2.
- Шокальский Ю. М. . — Гидрометеорологическое издательство. — 5000 экз.
- Ресурссем
- Моисеев П. А. . — М.: Агропромиздат. — 366 с. — ISBN 5-10-000265-4.
- Захаров Л. А. . — Калининград. — 83 с.
- Пĕрлехи информаци
- . — М.: Советская энциклопедия. — 591 с.
Ӑнлантарусем
- ^ Южный океан / Деев М. Г. // Шервуд — Яя. — М. : Большая российская энциклопедия, 2017. — С. 570. — (Пысӑк Раҫҫӗй энциклопедийӗ : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 35). — ISBN 978-5-85270-373-6.
Каҫӑсем
- Впервые оценено влияние таяния ледников на уровень Мирового океана (выр.). оригиналтан архивланӑ 2009 ҫулхи утӑн 30-мӗшӗ.
- Список интернет-адресов на сайте Тихоокеанского океанологического института им. В. И. Ильичева (выр.). оригиналтан архивланӑ 2009 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ.
- Генеральная батиметрическая карта океанов (GEBCO) (англ.). www.gebco.net. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи чӳкӗн 27-мӗшӗ.
- файл (выр.). оригиналтан архивланӑ 2016 ҫулхи пушӑн 3-мӗшӗ. с происхождением названий деталей рельефа океанического дна
- Приборы, оборудование и плавсредства наблюдений в морях и океанах. Термины и определения (ГОСТ 18458-84) (выр.). docs.kodeks.ru. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи чӳкӗн 27-мӗшӗ.
