Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Вашават Пётр Михайлович

Пётр Михайлович Вашават (ҫавӑн пекех Пётр Важават; чӑн хушаматӗ — Енцов1932 ҫулхи нарӑсӑн 2-мӗшӗ, Карапаш, Сӗнтӗрвӑрри районӗ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР — 1994 ҫулхи акан 14-мӗшӗ, Шупашкар, Чӑваш Республики — Чӑваш Ен, Раҫҫей Федерацийӗ) —— совет тата Раҫҫей поэчӗ, прозаикӗ, журналисчӗ, куҫаруҫи. Раҫҫей Ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн пайташӗ (1981), Раҫҫей Журналисчӗсен пӗрлешӗвӗн пайташӗ (1968), Чӑваш ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн пайташӗ (1992)[1].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1932 ҫулхи нарӑсӑн 2-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Мариински-Посад районӗнчи Анатри Карапаш ялӗнче (хальхи Карапаш ялӗн шутӗнче) колхозник кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][2]. Ҫыравҫӑн ашшӗ колхозлаштарнӑ вӑхӑтра ялти пуянсӑрсен комитечӗн ертӳҫи пулнӑ та Заграбин ячӗллӗ ял хуҫалӑх артелне пӗрремӗш кӗнисенчен пӗри пулнӑ[2].

1949 ҫулта Эльбаруссири вӑтам шкула вӗренсе пӗтернӗ[2]. Шкул ҫулӗсенче ҫу каникулӗсенче колхозра ӗҫленӗ — акса, ҫӗр сухаласа, лаша ҫинче сӑвӑсене колхоз кӗлетне турттарса ҫӳренӗ[2].

Шкул пӗтернӗ хыҫҫӑн комсомол путёвкипе Коми АССРне чукун ҫул тӑвас ӗҫе яраҫҫӗ[1][2]. Договор вӑхӑчӗ вӗҫленсен тӑван Мариински-Посад районне таврӑннӑ та районти «Ленинское знамя» (халь «Наше слово») хаҫат редакцийӗнче ял пурнӑҫӗн уйрӑмне ертсе пыма ӗҫе кӗнӗ[2].

Каярахпа И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗнчен вӗренсе тухнӑ[1].

Ҫыравҫӑн ывӑлӗ И. Васильевӑн 2011 ҫулта «Наше слово» хаҫатра пичетленнӗ статьинчен Петр Михайловичӑн таса ҫын ывӑл пулни паллӑ[3].

1994 ҫулхи акан 14-мӗшӗнче Шупашкарта вилнӗ[1].

Пултарулӑхӗ

Пётр Вашават ачаранпах сӑвӑ, очерк тата калав ҫырнӑ; поэзи пултарулӑхӗ «Ленинское знамя» хаҫат редакцийӗнче ӗҫленӗ тапхӑрта туллин уҫӑлнӑ[2]. 1950-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнчен ҫыравҫӑн хайлавӗсем республикӑри хаҫат-журналсенче тӑтӑшах пичетленнӗ[1][2].

Карапаш ял библиотекин оценкипе, Петр Вашават пултарулӑхӗн тӗп палли — вулакана чӑнлӑх сӑмахне ҫитерме тӑрӑшни, тӗрӗс марлӑха уҫса кӑтартни тата йывӑр пурнӑҫ лару-тӑрӑвӗнчен тухӑҫ тупма шырани[2].

Чӑвашла тата вырӑсла кӑларнӑ уйрӑм кӗнекесен авторӗ. Уйрӑм кӗнекесем шутне «Сӗнтӗрвӑрри ҫӑлкуҫӗ» (Шупашкар, Чӑваш кӗнеке издательстви, 1979) сӑвӑ пуххи[4], «Савнӑ ялӑм» (Мариински Посад, 1990) пуххи[4], «Чӗре ҫулӑмӗ» пуххи[1] тата «Вӑйӑран вӑкӑр тухать» (Шупашкар, Чӑваш кӗнеке издательстви, 2022) пуххи[4].

«Ҫӑткӑн ҫулӑм» калав кӗнеки чӑваш ҫыравҫи В. Савельев-Саруйпа пӗрле ҫырнӑ, вӑл 1989 ҫулта Шупашкарта ачасемпе шкул ҫамрӑкӗсем валли тухнӑ[2][4]. В. Савельев-Саруйпа пӗрле «Есть на Волге завод: 1929—1989» (Мариински Посад, 1989) истори очеркӗ, «Чувашское золото» (Шупашкар, 1990), «Зеленеть дубравам» (Шупашкар, 1995) тата «С землёю на ты» (Шупашкар, 1996) кӗнекесем те тухнӑ[4][2].

Вашаватӑн хӑшпӗр хайлавӗсем В. Борисов куҫарнӑ вырӑсла тухнӑ, вӗсен шутӗнче «Живые голоса» (Мариински Посад, «Муза» пултарулӑх пӗрлешӗвӗ, 1990) сӑвӑ пуххи пур[4].

В. В. Смирновпа В. Савельев-Саруйпа пӗрле 1991 ҫулта вут-ҫулӑмпа кӗрешес меслетсем пирки «Этем аллинчи вут-кӑвар» кӗнекине кӑларнӑ (Шупашкар, Чӑваш кӗнеке издательстви, 1991)[4]. Уйрӑм тухнӑ «Диктантсен пуххи» — вут-ҫулӑм хӳтӗлӗхӗ тӗмипе 1—8 классем валли диктантсен пуххи (Шупашкар, 1989)[4].

Обществӑллӑ ӗҫӗ-хӗлӗ

Вашават Мариински-Посад район хаҫачӗн редакцийӗ патӗнчи литература пӗрлешӗвӗн хастар членӗ пулнӑ[5].

1978—1980 ҫулсенче тӑван ен тӗпчевҫи Юрий Терентьевич Коротковпа пӗрле Чӑваш тӑван ен тӗпчев музейӗн Мариински-Посад филиалне йӗркелеме тӑван ен материалӗсене пухма хутшӑннӑ[5]. Каярахпа ҫак филиалта аслӑ ӑслӑх сотрудникӗ пулса ӗҫленӗ[1].

Вашават Раҫҫей Ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн (1981 ҫултан), Раҫҫей Журналисчсен пӗрлешӗвӗн (1968 ҫултан) тата Чӑваш ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн (1992 ҫултан) членӗ шутне кӗнӗ[1].

Хисепӗсем

  • Пурӑннӑ тапхӑрта республикӑри тата Раҫҫейри журналистсен тата ҫыравҫӑсен пӗрлешӗвӗсен Хисеп хучӗсемпе чысланӑ[2].

Астӑвӑм

  • Петр Вашават пирки чӑваш республикӑпа район хаҫачӗсенче нумай асӑну статьийӗ пичетленнӗ. Кӗске некролог 1994 ҫулхи акан 20-мӗшӗнче «Вучах» журналта тухнӑ[3]. 1995 ҫулхи ака уйӑхӗнче Мариински-Посад районӗн «Пирӗн сӑмах» хаҫачӗнче ҫыравҫӑна асӑнса И. Васильев, А. Тимофеев-Ыхра тата Г. Трифонова хатӗрленӗ статьясем пичетленнӗ[3].
  • Вашаватӑн хайлавӗсем «Чӑваш литературин антологийӗ» (том 2, «Поэзи», Шупашкар, 2013, с. 342) кӗнекене кӗнӗ, унта ҫыравҫӑн портречӗ те пур[3].
  • 2011 ҫулта ҫыравҫӑн ывӑлӗ И. Васильев «Наше слово» хаҫатӗнче «В память об отце — книгу» очеркне пичетленӗ[3]. 2017 ҫулта ҫав хаҫатра тӑван ен тӗпчевҫи Юрий Коротковӑн «Мой наставник — Пётр Важават» асаилӗвӗ тухнӑ[3].
  • Вашават пирки биографи статьисем «Чувашская энциклопедия» (Шупашкар, 2006, том 1, авторӗ — П. Н. Метин), «Литературный мир Чувашии» (Шупашкар, 2005, авторӗ — П. Ялгир) справочникӗнче, «Энциклопедия чувашской журналистики и печати» (Шупашкар, 2014) кӗнекере тата «Сотрудники Чувашского национального музея, 1921—2021» (Шупашкар, 2022) изданире вырӑн илнӗ[3].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Важават (Енцов) Пётр Михайлович. Литературная карта Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Поэт из деревни Нижние Карабаши. Сайт Карабашской сельской библиотеки. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Важават (Енцов) Пётр Михайлович. Библиография. Литературная карта Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Важават (Енцов) Пётр Михайлович. Произведения. Литературная карта Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2 Писатели Мариинско-Посадского района. Редакция Мариинско-Посадской районной газеты «Пирӗн сӑмах» («Наше слово»). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Метин П. Н. Вашават (Енцов) Пётр Михайлович // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1: А—Е. — С. 290.
  • Ялгир П. Важават (Енцов) Пётр Михайлович // Литературный мир Чувашии. — Чебоксары, 2005. — С. 21.
  • Енцов Пётр Михайлович (Вашават) // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. — Чебоксары, 2014. — С. 129.
  • Енцов (Вашават) Пётр Михайлович // Сотрудники Чувашского национального музея, 1921—2021. — Чебоксары, 2022. — С. 67.
  • Пётр Вашават // Чӑваш литературин антологийӗ. — Шупашкар, 2013. — [Т. 2]: Поэзи. — С. 342.
  • Коротков Ю. Мой наставник — Пётр Важават // Наше слово (Мариинско-Посадский район). — 2017. — 12 апреля. — С. 6.
  • Васильев И. В память об отце — книгу // Наше слово (Мариинско-Посадский район). — 2011. — 3 августа. — С. 6.

Категорисем