Аблякимов Энвер Азизович

Энвер Азизович Аблякимов
Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председателӗ
1998 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗнчен — 2001 ҫулхи юпа уйӑхӗ (вӑхӑтл.) 1998 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ–раштавӑн 21-мӗшӗ
Регион ертӳҫи	Фёдоров Николай Васильевич
Умӗнхи	Кураков Лев Пантелеймонович
Хыҫӗнхи	Партасова Наталия Юрьевна
Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председатель ҫумӗ
кӑрлачнчен — 1998 ҫулхи ҫурла
Вице-президент — Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председателӗ
1994 ҫулхи кӑрлачнчен — 1998 ҫулхи кӑрлач
Хыҫӗнхи	Кураков Лев Пантелеймонович
Чӑваш Республикин Вице-Президенчӗ
1993 ҫулхи раштавнчен — 1994 ҫулхи кӑрлач
Ҫуралнӑ	1948 ҫулхи акан 2-мӗшӗ Серов (хула), Свердловск облаҫӗ, РСФСР, СССР
Парти	КПСС (1991 ҫулччен) → ВОПД «Пирӗн кил — Раҫҫей» (1995—2000)
Пӗлӳ илни	Урал политехника институчӗ, Горькийри Аслӑ парти шкулӗ
Ӑслӑлӑх степенӗ	юридици ӑҫлӑлӑхӗсен кандидачӗ
Професси	строитель, политолог
Ӗҫӗ-хӗлӗ	строительство, патшалӑх тата управленийӗ
Хисепӗсем

Аблякимов Энвер Азизович (1948 ҫулхи акан 2-мӗшӗ, Серов, Свердловск облаҫӗ) — Раҫҫей тата Чӑваш Республикин патшалӑх тата общество ӗҫченӗ. Чӑваш Республикин вице-президенчӗ (1994—1998). Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн председателӗ (1994—2001). Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ строителӗ (1993); Раҫҫейри Строительсен пӗрлӗхӗн вице-президенчӗ (2017).

Биографийӗ

Ҫуралнӑ вырӑн

Энвер Аблякимов 1948 ҫулхи акан 2-мӗшӗнче Свердловск облаҫӗнчи Серов хулинче Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин ветеранӗн Аблякимовӑн Азиз Акимович крым тутарӗн ҫемйинче ҫуралнӑ. Ачалӑхне Ҫӗнӗ Кола посёлокӗнче ирттернӗ, унта унӑн ашшӗ ачасене шкулта вӗрентнӗ.

21-мӗш вӑтам шкулти 8 класс пӗтернӗ хыҫҫӑн Сероври металлурги техникумне вӗренме кӗнӗ, унта техник-механик специальноҫе алла илнӗ. 1965 ҫултанпа Свердловскри Урал политехника институчӗн строительство факультетӗнче вӗреннӗ, 1970 ҫулта ӑна промышленноҫпа граждан строительствин инженер-строителӗ специальноҫпе вӗренсе пӗтернӗ. Вӗреннӗ ҫулсенче комсомол организацийӗсен ӗҫне хутшӑннӑ, студентсен строительство отрячӗсен йышӗнче Казахстан, Урал тата Сахалин стройкисене виҫӗ хутчен кайса килнӗ, институтӑн КВН командинче вылянӑ.

Професси карьери

1970–1972 ҫулсенче Туркмен ССРӗнчи Кушка хулинче танк полкӗн офицер должноҫӗсенче хӗсметре тӑнӑ. Ҫар хыҫҫӑн Шупашкар хулине килнӗ, кунта Шупашкарти промышленноҫ тракторӗсен савутне хӑпарма пулӑшса Пӗтӗм Союзри ударлӑ комсомол стройкине хутшӑннӑ. 1972–1983 ҫулсенче СССР Строительство министерствин Чӑваш территори управленин 5-мӗш Стройтрестӑн парти комитечӗн секретарӗ, прорабӗ, участок пуҫлӑхӗ, тӗп инженер тата строительство управленийӗн пуҫлӑхӗ пулса ӗҫленӗ.

1983 ҫултан пуҫласа 1985 ҫулччен Шупашкар хулин Калинин районӗн ӗҫ тӑвакан комитечӗн Председателӗ пулса ӗҫленӗ; пӗр вӑхӑт КПСС Чӑваш обкомӗн строительство пайӗн заведующийӗ пулнӑ, Ӗҫҫыннисен депутачӗсен Шупашкар хула канашӗн депутатне суйланнӑ. 1984 ҫулта куҫӑмсӑр майпа Горькийри партин аслӑ шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ.

1985 ҫултан пуҫласа 1993 ҫулччен — РСФСР Ял хуҫалӑх министерствин «Чӑвашсельстрой» трестӑн управляющийӗ, «Чӑвашагропромстро» пӗрлешӗвӗн пуҫлӑхӗ тата председателӗ. 1990–1994 ҫулсенче Чӑваш АССР Аслӑ Канашӗн XII пухӑвӗн депутачӗ пулнӑ. 1990 ҫулхи ҫурлан 18-мӗшӗнче ӑна РСФСР Компартин Чӑваш республика комитечӗн бюро членне суйланӑ.

1993 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Н. В. Фёдоров ӑна Чӑваш Республикин Вице-президенчӗ вырӑнӗнче суйланма сӗннине йышӑннӑ. 1994 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнчен пуҫласа 1998 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗччен — Вице-президент — Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председателӗ.

1995 ҫулта Э. Аблякимов «Пирӗн кил — Раҫҫей» ВОПДӑн Чӑваш республикинчи уйрӑмне ертсе пыма пуҫланӑ, ӑна юхӑмӑн Политканаш членне суйланӑ тата Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх Думин парти списокӗпе депутатсен кандидачӗ пек регистрациленӗ.

1998 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнчен пуҫласа ҫурла уйӑхӗччен — Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председателӗн Л. П. Кураковӑн ҫумӗ. 1998 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 12-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашне 78-мӗш Шӑмӑршӑ суйлав округӗнчен (Шӑмӑршӑ районӗ) депутата суйланнӑ.

1998 — 2001 ҫулхи юпан 5-мӗшӗччен — каллех Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн Председателӗ.

2001 ҫулхи юпа уйӑхӗн 8-мӗшӗнчен пуҫласа 2002 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗччен — Чӑваш Республикин Аслӑ экономика канашӗн председателӗ. 2002 ҫулхи пуш уйӑхӗнчен пуҫласа — «Чӑвашагропромстрой» акционерлӑ пӗрлешӳ» ХАО директорсен канашӗн председателӗ.

2002 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа 2005 ҫулхи авӑн уйӑхӗччен — «Нечерноземагропромстрой» УАО (Мускав) тӗп директорӗ. Раҫҫей Строительсен пӗрлӗхӗн Правлени членӗ (2002).

2005 ҫулта автокатастрофӑна лекнӗ, йывӑр суранланнӑ, сипленсе реабилитациленнӗ хыҫҫӑн Чӑваш Республикин Президенчӗ Н. В. Федоров ӑна Чӑваш Республикине таврӑнма, унӑн Администрацине ертсе пыма сӗннӗ.

2005 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа 2007 ҫулхи раштав уйӑхӗччен — Чӑваш Республикин Президенчӗн Администраци ертӳҫи. Патшалӑх тата муниципалитет управленийӗн вырӑнне йышӑннӑ май саппас офицерӗсен ҫар пухӑвӗнче пулнӑ, ӑна полковник ятне панӑ.

2007 ҫулхи раштавӑн 24-мӗшӗнчен пуҫласа 2012 ҫулччен — «Республикӑри капиталлӑ строительство управленийӗ» патшалӑх унитарлӑ предприятийӗн (Шупашкар) директорӗ.

2008 ҫулхи раштав уйӑхӗнче Э. А. Аблякимов Раҫҫей ШӖМӗн Чулхулари академийӗнче юридици ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗн ӑсчах степеньлӗ диссертацине хӳтӗленӗ, Мускав патшалӑх уҫӑ университечӗн Шупашкарти политехника институчӗн (филиалӗн) право кафедринче студентсене вӗрентнӗ (доцент, профессор).

2010 ҫулчен Чӑваш Республикин Президенчӗн Николай Федоровӑн канашҫи шутланнӑ; 2010 ҫултан пуҫласа 2011 ҫулччен — М. В. Игнатьевӑн канашҫи, 2012 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Раҫҫей Федераци Президенчӗн Атӑлҫи федераллӑ округӗнчи Полномочиллӗ представителӗн канашҫи пулма ҫирӗплетнӗ.

2013 ҫулхи пушӑн 15-мӗшӗнчен пуҫласа — консультаципе эксперт пулӑшӑвӗ кӳрекен тата вӗрентӳпе общество ӗҫне йӗркелекен коммерцилле мар «Регионаллӑ экономика» фонд» организацийӗн (Шупашкар) тӗп директорӗ.

Э. А. Аблякимов «Чӑваш Республикин строительсен пӗрлӗхӗ» регионти ӗҫпе тивӗҫтерекенсен пӗрлешӗвӗн канашне ертсе пырать; 2017 ҫулта Атӑлҫи федераци округӗнчи регионӗсенчи ӗҫе йӗркелекен Раҫҫей Строительсен пӗрлӗхӗн вице-президентне суйланӑ. 2018 ҫултанпа — Шупашкар хулин муниципаллӑ виҫен Общество канашӗн членӗ, 2020 ҫултанпа — Чӑваш Республикин Аслӑ экономика канашӗн пайташӗ, 2021 ҫултанпа — Чӑваш Республикин строительство министерстви ҫумӗнчи Общество канашӗн членӗ.

Ҫемье, харпӑр пурнӑҫӗ тата шухӑшӗсем

Ҫемье

Ашшӗ — Аблякимов Азиз Акимович — 1912 ҫулта Крымра ҫуралнӑ, 1930 ҫулта кулак тесе айӑпланӑ ашшӗ-амӑшӗпе пӗрле ӑна Урал облаҫӗнчи Надеждин районне(выр.)чăв. кӑларса янӑ. 1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа 1946 ҫулхи раштав уйӑхӗччен Хӗрлӗ Ҫар ретӗнче хӗсметре тӑнӑ, чукун ҫул ҫарӗсенче салтакра пулнӑ. Хӗсмет хыҫҫӑн 21-мӗш вӑтам шкулта ачасене вӗрентнӗ , кайран Ҫӗнӗ Кола посёлокӗнчи 7-мӗш ӗҫ ҫамрӑкӗсен шкулӗн директорӗ пулса ӗҫленӗ. Амӑшӗ — Аблякимова Урхие Гафаровна ремесла училищинче фельдшерта ӗҫленӗ.

Мӑшӑрӗ — Ирина Андреевна обществӑлла апатлану тытӑмӗнче ӗҫленӗ, 2005 ҫулта автокатастрофӑра вилнӗ, вӗсем пӑхса ӳстернӗ хӗрӗ Елена музыка вӗрентекенӗн специальноҫне алла илнӗ. Мӑшӑрланман хутшӑнусенче Э. А. Аблякимов икӗ ывӑл ашшӗ пулса тӑнӑ.

Харпӑр пурнӑҫӗ тата шухӑшӗсем

Ялан Шупашкарта, Чӑваш Республикинче пурӑнать. Йывӑр суранланнӑ хыҫҫӑн тренировкӑсем тума тӑтӑшах спортзала ҫӳрет, ҫавӑн пекех сӑрт-ту йӗлтӗрӗпе кӑсӑкланнӑ. Футбол болельщикӗ, джаз кӗввине тата Владимир Высоцкий пултарулӑхне кӑмӑллать.

1991 ҫулхи РСФСР Президенчӗн суйлавӗнче, Б.Н. Ельцин кандидатурине кӑмӑлланӑ пулин те, ҫак поста суйланма тӑратнӑ Рыжков Н. И.(выр.)чăв. (СССР Совмин Председателӗ пулнӑскер, вӑл та Уралта ҫуралса ӳснӗскер, Уран политехника институчӗн строительство факультетӗнче вӗреннӗскер) кандидатӑн шаннӑ ҫынни пулнӑ.

1991 ҫулхи ҫурлан 19–21-мӗшӗсенче пулса иртнӗ ӗҫсем пирки: «Акӑ ГКЧП пулчӗ, ҫавӑнтах обком бюровӗ пухӑнать, эпир вара мӗн сӳтсе явмаллине те йӗркеллӗн пӗлместпӗр, нимӗнле информаци те, телевизорпа тухса каланисӗр пуҫне, ҫук-ҫке. <…> Анчах ертӳлӗх ГКЧП ӗҫне ырласси ҫинчен калакан постановление йышӑнма хистет. Ҫавна пула манӑн тата темиҫе ҫыннӑн, ку ытла та хитрех мар пулчӗ пулин те, хирӗҫ калама, вӑтам резолюцине йышӑнтарма тиврӗ».

Э. А. Аблякимов 1995 ҫулта: «Регион ирӗклӗхӗ Мускава хирӗҫ тӑнипе йӗркеленмелле мар, вӑл Раҫҫей патшалӑлӑхне ҫирӗплетме тӗллев лартмалла»; «ирӗклӗ, «вырӑнти» политикӑна ертсе пыма территорире экономикӑна аталантарма условисем пулмалла».

2004 ҫулхи юпа уйӑхӗнче тутар чӗлхине латин графики ҫине куҫарни тӗллевсӗр ӗҫ пирки «Раҫҫей хаҫатӗнче» ушкӑнпа хатӗрленӗ «Тутар чӗлхипе латиница пирки уҫӑ ҫыру» пичетленӗ.

2014 ҫулта Крым статусӗ пирки референдум ирттерес умӗн крым тутар халӑхӗ хушшинче ӑнлантару ӗҫне ирттерме сӗнӳ илнӗ («Тӗрлӗ регионтан информаци ушкӑнӗсем йӗркеленӗ. Ҫакӑн пек ушкӑнсенчен пӗрине этнос принципӗпе йӗркеленӗ темелле. <…> Манӑн хамӑн тӗслӗхпе крым тутарӗсем те Раҫҫейре нумай ҫитӗнӳ тума пултарнине, пирӗн наци е тӗн тӗлӗшӗнчен нимӗнле хӗсӗрленӳ ҫуккине кӑтартса памалла пулнӑ. Ҫынсемпе тӗл пулнӑччӗ, телевиденипе тухса калаҫнӑччӗ. Крым тутарӗсен вара, паллах, пулас улшӑнусем умӗн пӑшӑрхану пулнӑ. <…> Калаҫусем питӗ лайӑх иртрӗҫ, ҫынсене ҫӗр пирки сиксе тухакан прагматикӑллӑ ыйтусем, патшалӑх пулӑшӑвӗ, социаллӑ гарантисем кӑсӑклантарнӑ. Ман вӗсене мӗн каласа памалли пурччӗ».

Хисепӗсем

• Хисеп орденӗ (1989)
• Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ строителӗ (1993)
• Туслӑх орденӗ (1998)
• «Мускав 850 ҫул тултарнӑ ятпа» медаль
• «Хусан 1000 ҫул тултарнӑ ятпа» медаль
• Юбилей медалӗ «Федераци Канашӗ. 25 летчик" (2018)
• «Раҫҫейӗн хисеплӗ строителӗ» паллӑ
• Раҫҫей МЧСӗн «Хастар ӗҫленӗшӗн» палли
• «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден (2008) — «нумай ҫул тухӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн тата Чӑваш Республикине йӗркелес тата аталантарас ӗҫе курӑмлӑ тӳпе хывнӑшӑн»
• Чӑваш Республикин Хисеп грамоти
• Чӑваш АССР Аслӑ Канаш Президиумӗн Хисеп грамоти
• Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Хисеп грамоти
• «Чӑваш автономи облаҫне йӗркеленӗренпе 100 ҫул ҫитни» астӑвӑм медалӗ (2020)
• «Шупашкар хули 550 ҫул тултарнӑ ятпа» юбилей медалӗ
• Чӑваш Республикин Шӑмӑршӑ районӗн хисеплӗ гражданинӗ (2012)
• Аслӑ Петӗр ячӗллӗ Наци общество премийӗн лауреачӗ (2000).

Ҫавӑн пекех пӑхӑр

• Гапликов Сергей Анатольевич

Ӑнлантарусем

Вуламалли

• Аблякимов Энвер Азизович // Чувашская Республика: органы государственной власти и местного самоуправления. Административно-территориальное деление. — Чебоксары, 2000. — С. 9
• Аблякимов Энвер Азизович // Государственный Совет Чувашской Республики второго созыва, городские и районные Собрания депутатов. – Чебоксары, 2002. – С. 22
• Аблякимов Энвер Азизович // Инженеры Урала: энциклопедия. – Екатеринбург, 2012. – Т. 3. – С. 19: портр.
• Аблякимов Энвер Азизович // Строители Чувашии / сост. П. Сымкин. – Чебоксары, 2015. – С. 16-17: фот.
• Алексеев В. Энвер Аблякимова чысланă // Хыпар. – 1998. – 3 ака
• Белов А. Премьеру сказали: «Прощай» // Аргументы и факты. – 2001. – Окт. (№ 41). – Прил.: с. 1
• Викторов В. Новый советник полпреда // Советская Чувашия. – 2012. – 25 июля. – С. 1
• Отставка! Отставка... Отставка? // Бизнес среда. – 2001. – 11-17 окт. (№ 40). – С. 1
• Петров Н. Орден дружбы – достойная награда // Советская Чувашия. – 1998. – 3 апр.
• Харитонова В. Г. Аблякимов Энвер Азизович // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Ĕ. — С. 13
• Чкуасели В. За крайним не занимать // Аргументы и факты. – 2001. – Окт. (№ 42). – Прил.: с. 2
• Энвер Аблякимов выбрал депутатство // Труд–7. – 2001. – 11-17 окт. (№ 188). – С. 13