Кураков Лев Пантелеймонович
РАН экспертизи
РАН экспертизи
Раҫҫей Ӑслӑлӑхӗсен Академийӗ
тӗрӗслесе тухнӑ
тӗрӗслесе тухнӑ
Кураков Лев Пантелеймонович (1943 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗ, Чăваш Ишек, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 2020 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗ, Шупашкар) — совет тата раҫҫей аслӑ пӗлӳ вӗрентӗвӗн йӗркелӳҫи, ӑсчах-экономист; патшалӑх ӗҫченӗ.
Экономика ӑслӑхӗсен докторӗ, профессор; Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1993), Раҫҫей Федерацийӗн аслӑ шкулӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ (2003); Раҫҫей вӗрентӳ академийӗн чӑн пайташӗ (2004).
И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн ректорӗ (1990—2009). Депутат (1994—1995), Федераци Канашӗн пайташӗ (1998—2000). Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн председателӗ (1998). Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн председателӗ (1998—2000).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1943 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Чкаловски районӗнчи Чӑваш Ишек ялӗнче ҫуралнӑ. Амӑшӗ — Татьяна Фёдоровна.
1961 ҫулта Канашри финанс техникумӗнчен, 1966 ҫулта Хусан патшалӑх финанспа экономика институтӗнчен(выр.)чăв. вӗренсе тухнӑ, Г. В. Плеханов ячӗллӗ Мускав халӑх хуҫалӑхӗн институтӗнче(выр.)чăв. (аспирантурӑпа(выр.)чăв. докторантура(выр.)чăв.) пӗлӳ илнӗ, Аслӑ экономика шкулӗнче (Берлин) стажировка иртнӗ[1].
Ӑслӑлӑх ӗҫӗ-хӗлӗ
1969—1990 ҫулсенче И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн экономика факультетӗнче ассистент, аслӑ преподаватель, доцент, профессор, политика перекетлӗхӗн кафедрин заведующийӗ, декан ҫумӗ, декан пулса ӗҫленӗ. 400 яхӑн ӑслӑлӑх ӗҫӗн, 70 ытла монографи(выр.)чăв., вӗренӳ кӗнекисемпе вӗренӳ пособийӗсен авторӗ. 1973 ҫулта «Экономические проблемы рационного использования трудовых ресурсов в промышленности: на примере Волго-Вятского экономического района» темӑпа — кандидат диссертацине(выр.)чăв., 1988 ҫулта — «Социально-экономические проблемы формирования коллективной рабочей силы при социализме: политико-экономический аспект» темӑпа доктор диссертацине хӳтӗленӗ[1].
1990 ҫултанпа — И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн ректорӗ[1].
2000 ҫулхи ака уйӑхӗн 20-мӗшӗнчен пуҫласа Раҫҫей вӗрентӳ академийӗн (РАО)(выр.)чăв. член-корреспонденчӗ, 2004 ҫулхи ака уйӑхӗн 22-мӗшӗнчен — РАО академикӗ . 2010 ҫултан пуҫласа 2011 ҫулччен — И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн президенчӗ[1]. ЧПУ ректорӗ должноҫӗнчен кайсан Мордва Республикине тухса кайнӑ, каярахпа каялла Шупашкара таврӑннӑ.
Патшалӑх тата общество ӗҫӗ-хӗлӗ
1990—1994 ҫулсенче — Чӑваш Республикин халӑх депутачӗ, Аслӑ Канаш Президиумӗн пайташӗ, Чӑваш Республикин экономика реформипе, бюджетпа, налукпа тата финанспа ӗҫлекен комиссин председателӗ. 1992—1994 ҫулсенче Чӑваш Республикин Ӑслӑлӑх Академийӗн президенчӗ[1].
1993 ҫулхи раштав уйӑхӗнче Федераци Канашӗн пӗрремӗш суйлавӗн депутатне суйланнӑ, Чӑваш Республикин Президенчӗн суйлавне кандидат пулса хутшаннӑ (иккӗмӗш турта Н. В. Фёдорова выляса янӑ).
1997 ҫултанпа — Чӑваш Республикин вице-президенчӗ; 1998 ҫулхи кӑрлач-утӑ уйӑхӗсенче — Чӑваш Республикин Правительствин Председателӗ.
1998 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче ӑна Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Председательне суйланӑ; должноҫӗпе Федераци Канашӗн йышне кӗнӗ; 2000 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Председателӗн тивӗҫӗсенчен хӑтарнӑ.
Хӑй виличчен «Чӑваш Республикин территорийӗнче пурӑнакан халӑхсен Ассамблейи» регионти обществӑлла организацин председателӗ пулнӑ. 2020 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗнче Шупашкарта кӑшӑлвирус инфекцийӗ хыҫҫӑнхи йывӑрлӑхсене пула вилнӗ. Шупашкар ҫывӑхӗнчи Явӑш масарӗн мухтав аллейинче пытарнӑ[1].
Ҫемье
Авланнӑ пулнӑ. Мӑшӑрӗ — Куракова Альбина Дмитриевна.
Икӗ ывӑл:
- Александр Львович Кураков (1982—) — экономика ӑслӑхӗсен докторӗ.
- Владимир Львович Кураков (1976—2017) — экономика ӑслӑхӗсен докторӗ, И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн финанспа экономика институчӗн директорӗ. Мӑшӑрӗ — Алешева Светлана Александровна — Мари Эл Республикин Туҫи Ҫармӑс районӗнчи Емелево ялӗнчи Сӑваплӑ Троица храмӗн настоятелӗн хӗрӗ пулнӑ.
- Мӑнукӗсем: Кураков Лев Владимирович, Куракова Емилия Владимировна.
Хисепӗсем
Раҫҫей Федерацийӗн чыславӗсем
- «Тӑван ҫӗршыв умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орденӑн IV степенӗ (2009 ҫулхи ҫурлан 18-мӗшӗ) — вӗрентӳпе ӑслӑлӑх ӗҫне пысӑк тӳпе хывнӑшӑн тата ҫӳллӗ шайри специалистсене хатӗрленӗшӗн[2];
- Хисеп орденӗ (1997 ҫулхи чӳкӗн 17-мӗшӗ) — нумай ҫул хушши тӳрӗ кӑмӑлпа ӗҫленӗшӗн тата Раҫҫей Федерацийӗнчи халӑхсен туслӑхне аталантарас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑшӑн[3];
- Раҫҫей Федерацин тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ(выр.)чăв. (1993 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 15-мӗшӗ) — ӑслӑлӑхпа педагогикӑри тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн[4];
- Раҫҫей Федерацийӗн аслӑ шкулӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ(выр.)чăв. (2003 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ) — ӑслӑлӑх ӗҫӗнче тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн, пысӑк квалификациллӗ специалистсем хатӗрлес ӗҫе чылай тӳпе хывнӑшӑн[5];
- Раҫҫей Федерацийӗн Президенчӗн 2000 ҫулхи вӗрентӳ облаҫӗнчи преми лауреачӗ (2001 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 30-мӗшӗ) — аслӑ шкулсенче усӑ курмалли «Вӗрентӳ уҫлӑхне интеграцилемелли социаллӑ никӗссем (теори принципӗсем, психологи-педагогика условийӗсем, ӑслӑлӑхпа практика моделӗ)» темӑпа тӗпчев ӗҫӗсен ярӑмӗшӗн[6];
- К. Д. Ушинский медалӗ(выр.)чăв. (Раҫҫей Вӗрентӳпе ӑслӑлӑх министерстви, 2002 ҫул);
- Раҫҫей Федерацийӗн професси пӗлӗвӗн хисеплӗ ӗҫченӗ.
Чӑваш Республикин чыславӗсем
- Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1990);
- Чӑваш Республикин Ӑслӑлӑхпа техника енӗпе патшалӑх премийӗн лауреачӗ (1997);
- «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден;
- «Чӑваш автономи облаҫне йӗркеленӗренпе 100 ҫул» асӑну медалӗ (2020).
Муниципалитет чыславсем
- Шупашкар хулин хисеплӗ гражданинӗ (2006)[7];
- Улатӑр хулин хисеплӗ гражданинӗ (2002)[8];
- Канаш хулин хисеплӗ гражданинӗ (2006)[9];
- Чӑваш Республикин Патӑрьел районӗн хисеплӗ гражданинӗ (2000)[1];
- Чӑваш Республикин Патӑрьел районӗнчи Чӑваш Ишек ялӗн хисеплӗ гражданинӗ[1];
- Чӑваш Республикин Елчӗк районӗн хисеплӗ гражданинӗ (2000)[1];
- Чӑваш Республикин Улатӑр районӗн хисеплӗ гражданинӗ (2009)[1].
Астӑвӑм
- Чӑваш Ишек ялӗнче Л. П. Кураков урамӗ пур;
- 2020 ҫулхи раштавӑн 23-мӗшӗнче Шупашкар хулин Явӑш масарӗнчи хисеплӗ ҫынсен аллейинче пытарнӑ;
- 2021 ҫулхи раштавӑн 21-мӗшӗнче Шупашкарти Туслӑх ҫурчӗн стени ҫине Л. П. Куракова халалланӑ асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ.
Кӗнекисем
- Л. П. Кураков. Экономическая теория (2007);
- Л. П. Кураков, Г. Е. Яковлев. Курс экономической теории (2005);
- Л. П. Кураков. Экономика и право. Словарь-справочник (2004);
- Л. П. Кураков. Экономическая теория. Учебное пособие (2002);
- Л. П. Кураков, В. Г. Тимирясов, В. Л. Кураков. Современные банковские системы. Учебное пособие (2000);
- Л. П. Кураков, В. Л. Кураков. Словарь-справочник по экономике (1999);
- Л. П. Кураков, С. Н. Смирнов. Информация как объект правовой защиты (1998).
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Т. С. Сергеев. Кураков Лев Пантелеймонович (выр.). Чувашская энциклопедия. Чувашский государственный институт гуманитарных наук. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 18.08.2009 г. № 941 О награждении государственными наградами Российской Федерации (выр.). kremlin.ru (18 ҫурлан 2009). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 17.11.1997 г. № 1237 О награждении государственными наградами Российской Федерации (выр.). kremlin.ru (17 чӳкӗн 1997). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 15.11.1993 г. № 1916 О присвоении почетного звания «Заслуженный деятель науки Российской Федерации» профессорам высших учебных заведений (выр.). kremlin.ru (15 чӳкӗн 1993). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 30.01.2003 г. № 118 О награждении государственными наградами Российской Федерации (выр.). kremlin.ru (30 кӑрлачӑн 2003). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 30.11.2001 г. № 1374 О присуждении премий Президента Российской Федерации в области образования за 2000 год (выр.). kremlin.ru (30 чӳкӗн 2001). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Кураков Лев Пантелеймонович, ректор Федерального государственного образовательного учреждения высшего пофессионального образования «Чувашский государственный университет им. И.Н. Ульянова». Звание «Почетный гражданин г.Чебоксары» присвоено 15 августа 2006 г. (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Ушёл из жизни Почётный гражданин города Алатыря, известный учёный и государственный деятель Л.П. Кураков (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики (22 раштавӑн 2020). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
- ^ Путеводитель в мире экономики (выр.). МБУ «Краеведческий музей» г. Канаш Чувашской Республики (11 кӑрлачӑн 2023). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи утӑн 24-мӗшӗ.
Каҫӑсем
Темӑпа ҫыхӑннисем
Раççей Федерацин Федераци Пухăвĕнчи Чăваш Республикин представителӗсем |
|||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Патшалăх Думин депутачĕсем   | |||||||||
Федераци Канашĕн пайташĕсем  |
| ||||||||
