Григорьева Нина Ильинична

Григорьева Нина Ильинична (1938 ҫулхи раштавӑн 7-мӗшӗ, Чиричкасси, Ҫӗрпӳ районӗ, Чӑваш АССР2025 ҫулхи акан 13-мӗшӗ, Шупашкар, Раҫҫей Федерацийӗ) — совет тата раççей театр актриси. Чӑваш АССРӗн халӑх артисчӗ (1975,) РСФСР халӑх артисчӗ (1986).

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1938 çулхи раштавăн 12-мĕшĕнче Чăваш АССР йышĕнчи Çĕрпӳ районĕн Чиричкасси ялĕнче çуралнă.

1961 çулта ГИТИСре вĕренсе тухнă.

Чăваш драма театрĕнче хăйĕн У. Шекспирăн «Ромеопа Джульетта» пьесипе лартнӑ диплом спектаклĕнче Джульетта ролĕпе аслӑ сцена ҫине тухнă[1].

1986—1996 çулсенче театр ĕçченĕсен пĕрлешĕвĕнче Чăваш уйрăмне ертсе пынă. 2000 çултанпа Чăваш культурипе ӳнерĕн патшалăх институчĕн актёр ӳнерĕн кафедринче вĕрентнӗ[1].

2025 ҫулхи ака уйӑхӗн 13-мӗшӗнче Шупашкарта вилнӗ[2].

Ӗҫӗсем

Театрта ҫӗр ытла санар калӑпланӑ, вӗсенчен аллӑ ытла — тӗп сӑнарсене[1]:

  • Селиме — «Хура çăкăр» (Илпек Микулайӗн романӗ тӑрӑх)
  • Ахмур — «Çĕрпе хĕр» (Н. Т. Терентьев)
  • Илем — «Телейпе Илем» (И. А. Петрова-Нарс)
  • Айгуль — «Айкуль çĕршывĕнче» (Мустай Карим)
  • Асель — «Манăн хĕрлĕ тутăрлă тополĕм» (Ч. Айтматовӑн повеҫӗ тӑрӑх)
  • Нарспи — «Нарспи» (К. В. Ивановӑн поэми тӑрӑх)
  • Ҫураҫнӑ хӗр — «Юнлă туй» (Гарсиа Лорки)
  • Эрпике — «Тутимĕр» (Я. Г. Ухсай)
  • Пинерпи — «Айтар» (П. Н. Осипов)
  • Лариса Огудалова — «Парнесӗр хӗр» (А. Н. Островский)
  • Лиди — «Варварсем» (М. Горький)
  • Аксинья — «Лӑпкӑ Дон» (М. А. Шолоховӑн романӗ тӑрӑх)
  • Варька — «Уçнă çерем» (М. А. Шолоховӑн романӗ тӑрӑх)
  • Анисья — «Çын куççулĕ çĕре ÿкмест» (Л. Н. Толстой)

Килйышĕ

Упăшка — Григорьев Николай Данилович (1939 çур.), РСФСР халăх артисчĕ (1989)[1].

  • икĕ хĕр
    • виçĕ мăнук[3].

Хисепӗсем

  • Чӑваш Комсомолӗн Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ премийӗ (1967)
  • Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1968)
  • Чӑваш АССРӗн халӑх артисчӗ (1975)
  • РСФСР тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1979)
  • К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш АССР Патшалӑх премийӗ (1980)
  • РСФСР халӑх артисчӗ (1986)[1]
  • Митта Ваҫлейӗ премийӗ
  • «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден медалӗ (2008)
  • «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден (2013)
  • Раҫҫей Федерацийӗн Президенчӗн Хисеп грамоти (05.04.2019) — культурӑпа ӳнер аталанӑвне пысӑк тӳпе хывнӑшӑн, нумай ҫул тухӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн[4]
  • Ҫӗрпӳ районӗн хисеплӗ гражданинӗ[1]
  • «Чӑваш автономи облаҫне никӗсленӗренпе 100 ҫул» асӑну медалӗ (2020)

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Л. Ф. Афанасьева.
  2. ^ Ушла из жизни народная артистка РСФСР Нина Ильинична Григорьева (выр.). Чувашский государственный академический драматический театр им. К. В. Иванова (14 акан 2025).
  3. ^ Кириллова Р. Нина Григорьева: Нам не разрешали сниматься // Советская Чувашия. — 2014. — № от 18 января. 2016 ҫулхи пушӑн 4-мӗшӗнче архивланӑ.
  4. ^ Распоряжение Президента Российской Федерации от 5 апреля 2019 года № 93-рп «О поощрении». Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.

Вуламалли

  • РСФСР. Верховный Совет. Президиум. О присвоении почетного звания заслуженной артистки РСФСР Григорьевой Н. И. : указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 03.09.1979 // Советская Чувашия. — 1979. — 4 сент. — С. 1.
  • РСФСР. Верховный Совет. Президиум. О присвоении почетного звания «Народный артист РСФСР» Григорьевой Н. И. : указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 21 февраля 1986 г. // Советская Чувашия. — 1986. — 22 февр. — С. 1.
  • Чувашская АССР. Верховный Совет. Президиум. О присвоении почетного звания народной артистки Чувашской АССР Григорьевой Н. И. : указ Президиума Верховного Совета Чувашской АССР от 30.10.1975 // Советская Чувашия. — 1975. — 2 нояб. — С. 1.
  • Багадерова, В. «Малашне те ӑсталӑхӑрпа савӑнтарӑр!» / В. Багадерова ; С. Журавлев сӑн ӳкерчӗкӗ // Хыпар. — 2013. — 17 раштав. — С. 4 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Арти, Р. Театр ҫулӗ мӑкланмӗ / Р. Арти // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2008. — 13-19 раштав (№ 49). — С. 10.
  • Григорьева, Н. И. Нарспие нумайӑшӗ вылянӑ, ӑна ҫитекенни пулман / Н. И. Григорьева ; [М. Тумаланова ҫырса илнӗ] // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2013. — 21 раштав (№ 50/51). — С. 2 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Григорьева, Н. И. Нина Григорьева: Атте вилнине пӗлтерсен те спектакльте выляма тиврӗ / Н. И. Григорьева // Хыпар. — 2020. — 17 утӑ/июль. — С. 6 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Григорьева, Н. И. Нина Григорьева: Вӗрентекен панӑ туфлие тӑвӑр пулсан та тӑхӑнтӑм / Н. И. Григорьева ; Н. Смирнова ҫырса илнӗ // Хыпар. — 2018. — 4 раштав/декабрь. — С. 3 : сӑн ӳкерчӗксем.
  • Григорьева, Н. И. Нина Григорьева: «Куракан та улшӑнать» / Н. И. Григорьева // Сувар (Тутарстан). — 2010. — 15 юпа (№ 42). — С. 4.
  • Григорьева, Н. И. Театр — пурнӑҫ илемӗ : Нина Григорьева, Раҫҫей халӑх артисчӗ / Н. И. Григорьева ; пичете Н. Смирнова хатӗрленӗ // Тӑван Атӑл. — 2013. — № 12. — Прил.: с. 2-8 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Григорьева, Н. И. Чӑваш Енӗн ытарайми Нарспийӗ / Н. И. Григорьева ; В. Савельева ҫырса илнӗ // Ырӑ Хыпар. — 2019. — № 2 (февраль). — С. 12-13 : сӑн ӳкерчӗксем.
  • Журавлев, С. В. Нина Ильинична Григорьева / С. В. Журавлев // Чӑваш ен актерӗсем : пурнӑҫ ҫулӗ = Актеры Чувашии : биографии / С. В. Журавлев. — Шупашкар, 2008. — С. 37-42.
  • Журавлев, С. Григорьева Нина Ильинична : РСФСР халӑх артистки / С. Журавлев // Самант. — 2007. — № 2. — С. 12.
  • Михайлова, М. Пинерпи те вӑл, Нарспи те… / М. Михайлова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2008. — 6-12 раштав (№ 48). — С. 2.
  • Николаева, Т. Сцена ҫинче — 60 ҫул : [СССР халӑх артисчӗ Валерий Яковлев, РСФСР халӑх артистки Нина Яковлева тата РСФСР халӑх артистки Нина Григорьева ҫинчен] / Т. Николаева ; С. Журавлев сӑн ӳкерчӗкӗ // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2021. — 8 утӑ/июль (№ 26). — С. 7 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Паян та ҫынсене савӑнтарать / С. Журавлев сӑн ӳкерчӗкӗ // Хыпар. — 2018. — 11 раштав/декабрь. — С. 3 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Саламлатпӑр : [К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн артисткине Нина Ильинична Григорьевӑна «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орденпа наградӑлани ҫинчен] // Хыпар. — 2013. — 10 раштав. — С. 1.
  • Самана сакки сарлака : [Нина тата Николай Григорьев артистсен пурнӑҫ саманчӗсем : сӑн ӳкерчӗксем] // Тӑван Атӑл. — 2019. — № 3. — С. 73-82 : сӑн ӳкерчӗксем.
  • Сана курма театра ҫӳретпӗр // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 1998. — 11 раштав (№ 30). — С. 1.
  • Смирнова, Н. Вӗсем — пӗрремӗшсем / Н. Смирнова // Хыпар. — 2011. — 5 пуш. — С. 5. — (Культура).
  • Смирнова, Н. Театр — чун сиплевҫи / Н. Смирнова // Хыпар. — 1999. — 30 ака.
  • Смирнова, Н. Чӗрери хӗлхем ан сӳнтӗр / Н. Смирнова // Хыпар. — 2008. — 9 раштав.
  • Сцена ҫинче — 60 ҫул / Ю. Михайлов [т. ыт. те хатӗрленӗ] // Хыпар. — 2021. — 2 утӑ/июль. — С. 3.
  • Тумаланова, М. Икӗ артистӑн ҫемйи ҫирӗп / М. Тумаланова ; С. Журавлев сӑн ӳкерчӗкӗ // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2018. — 1 раштав/декабрь (№ 47). — С. 1, 11 : сӑн ӳкерчӗксем.
  • фанасьева, Л. Ф. Григорьева Нина Ильинична / Л. Ф. Афанасьева // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 466.
  • Афанасьева, Л. Ф. Григорьева Нина Ильинична / Л. Ф. Афанасьева, М. Н. Григорьева // Энциклопедия Цивильского района. — Чебоксары, 2019. — С. 89.
  • Большое счастье творить // Советская Чувашия. — 2008. — 13 дек. — С. 4.
  • Григорьев, Н. Д. Ромео и Джульетта сорок лет спустя : гости субботнего номера — народные артисты России и Чувашии / Н. Д. Григорьев, Н. И. Григорьева ; записала Н. Говорова ; фот. E. Шаплина // Советская Чувашия. — 1999. — С. 2.
  • Григорьева, Н. «Мне нравится сам процесс поиска характеров героинь…» / Н. Григорьева ; записала З. Мурзыванова // Чӑваш ен. — 1999. — 6-13 февр. (№ 5). — С. 9.
  • Григорьева, Н. Нина Григорьева: Нам не разрешали сниматься / Н. Григорьева ; беседовала Р. Кириллова // Советская Чувашия. — 2014. — 18 янв. — С. 5 : фот.
  • Джульетта едет в родную деревню // Советская Чувашия. — 2008. — 6 дек. — С. 3.
  • Дмитриев, В. Непревзойденная Нарспи / В. Дмитриев // Республика. — 2018. — 12 дек. (№ 48). — С. 5 : фот.
  • Енилин, Н. Е. Портрет народной артистки РСФСР Нины Григорьевой : [крат. информ. об артистке] / Н. Е. Енилин // 100 лет Чувашской автономии в произведениях из собрания Чувашского государственного художественного музея : альбом / фото А. Л. Мартыновой. — Чебоксары, 2020. — С. 175 : ил.
  • Иванский, В. Н. Нина Ильинична Григорьева. 1938. «А на сцене я смелая» / В. Н. Иванский // Мастера театрального искусства. — Чебоксары, 2012. — С. 87-96.
  • Лексеев, А. Ромео и Джульетта о пенсии не думают / А. Лексеев ; фот. В. Романов // Советская Чувашия. — 1999. — 6 мая.
  • Романов, П. В. Григорьева Нина Ильинична / П. В. Романов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 135.
  • Русанова, З. В. Вся жизнь — в театре / З. В. Русанова // Цивильский вестник. — 2018. — 7 дек. — С. 1 ; Ҫӗрпӳ хыпарҫи. — 2018. — 7 раштав.
  • Русанова, З. Поистине народная артистка / З. В. Русанова // Цивильский вестник. — 2013. — 6 дек. — С. 2.
  • Шелухина, Е. Театр — это область сердца… / Е. Шелухина // Чебоксарские новости. — 1999. — 29 мая.

Темӑпа ҫыхӑннисем