Григорьев Николай Данилович
Григорьев Николай Данилович (ҫур. 1939 ҫулхи акан 25-мӗшӗ, Çĕньял, Çĕрпӳ районĕ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — совет саманин тата Раҫҫейӗн театр актёрӗ. РСФСР халӑх артисчӗ (1990), К. С. Станиславский ячӗллӗ РСФСР патшалӑх премийӗн лауреачӗ (1971).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1939 ҫулхи ака уйӑхӗн 25-мӗшӗнче Ҫӗньял (халӗ Чӑваш Республикин Ҫӗрпӳ районӗ) ялӗнче ҫуралнӑ. 1961 ҫулта ГИТИСӑн Чӑваш студийӗнчен вӗренсе тухсан К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн сцени ҫинче У. Шекспирӑн «Ромеопа Джульетта» спектаклӗнче Ромео сӑнарне выляса артист ӗҫ-хӗлне пуҫланӑ. 2002 ҫулччен актёр пулса ӗҫленӗ; 1969—1989 ҫулсенче ҫавӑн пекех Чӑваш драма театрӗн директорӗ те пулнӑ[1].
2002—2014 ҫулсенче — Чӑваш патшалӑх культурӑпа ӳнер институчӗн актёр ӳнерӗн кафедрин ертӳҫи пулнӑ[2].
Ҫемье
Арӑмӗ — Григорьева Нина Ильинична (1938—2025), актриса. РСФСР халӑх артистки[1].
Пултарулӑхӗ
Пултарулӑхне тӗрлӗ планлӑ сӑнарсене выляса палӑртнӑ — вӑл камитле, драмӑлла, героикӑлла-романтикӑлла, трагедилле сӑнарсем калӑпланӑ. Вӑл вылянӑ рольсен шутӗнче[1][3]:
- В. И. Ленин — Н. Т. Терентьевӑн «Хумсем ҫырана ҫапаҫҫӗ» тата «Ҫиҫӗм хыҫҫӑн — аслати»;
- Юхван — Н. Т. Терентьевӑн «Ҫӗрпе хӗр»;
- Телей — И. А. Петрован «Телейпе Илем»;
- Иван — И. Ф. Стаднюкӑн «Юратупа кавӑн»;
- Черкун — М. Горькийӗн «Аркатакансем»;
- Ҫӗр виҫекен — «Хура ҫӑкӑр» (Микулай Илпекӗн пӗрешкел ятлӑ романӗпе);
- Сатин — М. Горький ҫырнӑ «Хӗвелсӗр»;
- Тяпук — Я. Г. Ухсайӑн «Тутимӗр»;
- Айтар — П. Н. Осиповӑн «Айтар»;
- Фальстаф — У. Шекспирӑн «Ашкӑнчак инкесем»;
- Колхоз председателӗ — «Чуна кивҫен илеймӗн» (В. Г. Распутинӑн пӗрешкел ятлӑ повеҫӗпе).
Хисепӗсем
- Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш Комсомолӗн премийӗ (1970);
- К. С. Станиславский ячӗллӗ РСФСР патшалӑх премийӗ (1971) — К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн сцени ҫинче лартнӑ Н. Т. Терентьевӑн «Хумсем ҫырана ҫапаҫҫӗ» спектакльте Володя Ульянов сӑнарне вылянӑшӑн;
- Чӑваш АССР халӑх артисчӗ (1980)[4];
- РСФСР тава тивӗҫлӗ артисчӗ (1982)[5];
- РСФСР халӑх артисчӗ (1990);
- «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден медалӗ (17.7.2014)[6][7];
- Ҫӗрпӳ районӗн хисеплӗ гражданинӗ.
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3 Л. Ф. Афанасьева. Григорьев Николай Данилович (выр.). Наследие Чувашии. Чувашский государственный институт гуманитарных наук. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ.
- ^ Кафедра актерского мастерства и режиссуры — Чувашский... (2020-03-03). Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ.
- ^ Григорьев, Николай Данилович (актер театра; 25.04.1939) (выр.). Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ.
- ^ Указ Президиума Верховного Совета Чувашской АССР «О присвоении почётного звания «Народный артист Чувашской АССР» (выр.). Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ.
- ^ Указ Президиума Верховного Совета РСФСР «О присвоении почётного звания «Заслуженный артист РСФСР» Григорьеву Н.Д.» (выр.). Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ.
- ^ Народному артисту РСФСР Николаю Григорьеву – 85 лет! - Чувашский академический драматический театр (2024-04-25). Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ.
- ^ Николай Данилович Григорьев награждён медалью «За заслуги перед Чувашской Республикой» (выр.). Чебоксары онлайн (21 утӑн 2014). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ. Архивланӑ 2016 ҫулхи пушӑн 8-мӗшӗ.
Вуламалли
- Григорьев, Н. Д. Вӗсене «Ромеопа Джульетта» пӗрлештернӗ / Н. Д. Григорьев, Н. И. Григорьева ; Р. Власова ҫырса илнӗ // Ҫамрӑксен хаҫачӗ. — 2000. — 18 ҫурла (№ 33). — С. 9.
- Григорьев, Н. Д. Театр — чун эмелӗ / Н. Д. Григорьев; пичете А. Сенькова хатӗрленӗ // Тӑван Атӑл. — 2014. — № 4. — Прил.: с. 2-12 : сӑн ӳкерчӗксем.
- Григорьев, Н. Д. Шӑпа пӳрни е турӑ ҫырни-ши? / Н. Д. Григорьев ; Н. Смирнова ҫырса илнӗ // Хыпар. — 2014. — 25 ака. — С. 3 : сӑн ӳкерчӗксем.
- Григорьева, Н. И. Ӑҫтан вӑй илет артист? / Н. И. Григорьева, Н. Д. Григорьев ; Н. Смирнова ҫырса илнӗ // Хыпар. — 1999. — 28 ака.
- Журавлев, С. «Ӑнсӑртран — артист ҫулӗ ҫине…» / С. Журавлев // Хыпар. — 2009. — 25 ака. — С. 13.
- Журавлев, С. Григорьев Николай Данилович / С. Журавлев // Самант. — 2007. — № 5. — С. 15.
- Ромео ҫитмӗл ҫулта / Р. Прокопьева хатӗрленӗ // Тантӑш. — 2009. — 30 ака (№ 16). — С. 9.
- Самана сакки сарлака : [Нина тата Николай Григорьев артистсен пурнӑҫ саманчӗсем : сӑн ӳкерчӗксем] // Тӑван Атӑл. — 2019. — № 3. — С. 73-82 : сӑн ӳкерчӗксем.
- Смирнова, Н. Унӑн вырӑнӗ халӗ те пушӑ / Н. Смирнова ; С. Журавлев сӑн ӳкерчӗкӗ // Хыпар. — 2019. — 21 ҫу/май. — С. 4 : сӑн ӳкерчӗк.
- Смирнова, Н. Театр — чун сиплевҫи / Н. Смирнова // Хыпар. — 1999. — 30 ака.
- Тумаланова, М. Пуҫлӑх Мускава ҫул уҫнӑ / М. Тумаланова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2019. — 18 ҫу/май (№ 18). — С. 5 : сӑн ӳкерчӗк.
- Афанасьева, Л. Ф. Григорьев Николай Данилович / Л. Ф. Афанасьева // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 464.
- Афанасьева, Л. Ф. Григорьев Николай Данилович / Л. Ф. Афанасьева, М. Н. Григорьева // Энциклопедия Цивильского района. — Чебоксары, 2019. — С. 88-89.
- Верные поклонники его таланта — это земляки // Цивильский вестник. — 2014. — 29 апр. — С. 7.
- Григорьев Николай Данилович // Край Цивильский : краткая энцикл. р-на. — Чебоксары, 2008. — С. 112.
- Иванский, В. Н. Николай Данилович Григорьев. 1939. С чистого листа / В. Н. Иванский // Мастера театрального искусства. — Чебоксары, 2012. — С. 77-86 : фот.
- Казанцева, А. Николай Григорьев: У чувашей не принято хвалить / А. Казанцева; фот. Н. Павлова // Советская Чувашия. — 2014. — 22 мая. — С. 14 : фот.. — См. текст
- Пыркина, М. День театра в библиотеке / М. Пыркина // Чебоксарские новости. — 2008. — 1 апр. — С. 6.
- Романов, П. В. Григорьев Николай Данилович / П. В. Романов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 134.
- Шелухина, E. Театр — это область сердца… / Е. Шелухина // Чебоксарские новости. — 1999. — 29 мая.