Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Асамат Светлана Васильевна

Асамат Светлана Васильевна (паспорчĕпе Смирнова), (ҫур. 1952 ҫулхи ҫӗртмен 24-мӗшӗ, Кайри Ăнтавăш, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — совет тата Раҫҫей культура ӗҫченӗ, сӑвӑҫ, юрӑҫ.

Чӑваш Республикин Композиторсен ассоциацийӗн (1991), Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлешӗвӗн (1997) пайташӗ, Раҫҫей журналисчӗсен пӗрлешӗвӗн (1997) пайташӗ[1].

Чӑваш Республикин халӑх поэчӗ (2021)[1].

Пурнăçĕпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1952 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 24-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Канаш районӗнчи Кайри Ӑнтавӑш ялӗнче Василий Степановичпа Александра Андреевна Степановсен ҫемйинче ҫуралнӑ.

Вӗренӳ

1971 ҫулта Канаш педагогика училищин (халӗ — Канаш педагогика колледжӗ) музыкӑпа педагогика уйрӑмӗнчен, 1978 ҫулта Ф. П. Павлов ячӗллӗ Шупашкар музыка училищин вокал уйрӑмӗнчен вӗренсе тухнӑ. 1993 ҫулта И. Н. Ульянов Чӑваш патшалӑх университечӗн чӑваш филологийӗпе культура факультетне вӗренсе пӗтерсе аслӑ пӗлӳ илнӗ[1].

Ӗҫӗ-хӗлӗ

Канашри училищӗрен вӗренсе тухсан Муркаш районӗнчи Калайкасси вӑтам шкулӗнче музыка вӗрентекенӗ тата аслӑ пионервожатӑй пулса ӗҫленӗ. 1972 ҫулхи ака уйӑхӗнче качча тухса Ҫӗнӗ Шупашкар хулине пурӑнма куҫнӑ. Ҫав ҫалхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа Шупашкарти 35-мӗш вӑтам шкулта музыка вӗрентекенӗ пулса ӗҫленӗ. 1973—1978 ҫулсенче Шупашкарти хими комбиначӗн культура керменӗнче баянистсен кружокӗн ертӳҫи пулса вӑй хунӑ. 1978—1990 ҫулсенче Чӑваш АССР Министрсен Канашӗн телевиденипе радиовещани комитечӗн хорӗн артистки пулса ӗҫленӗ, 1990—1998 ҫулсенче Чӑваш АССР Министрсен Канашӗн телевиденипе радиовещани комитетӗнче, Чӑваш патшалӑх телевидени тата радиовещани компанийӗнче тата «Чӑваш Ен» телерадиовещани компанийӗнче ӗҫленӗ[2].

1998—2001 ҫулсенче Чӑваш Республикинчи Профессионал писательсен союзӗнче, 2001—2004 ҫулсенче — Республикӑри халӑх пултарулӑхӗн ӑслӑлӑхпа методика центрӗнче вӑй хунӑ. 2004—2007 ҫулсенче К. В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗн (Шупашкарти Чӑваш наци музейӗн филиалӗ) ертӳҫи пулнӑ. 2007—2010 ҫулсенче Чӑваш Республикин Ҫар Мухтавӗн музейӗн ӑслӑлӑх сотрудникӗ пулса ӗҫленӗ, 2010 ҫулта каллех К. В. Иванов ячӗллӗ Литература музейне заведующий пулса таврӑннӑ[2].

2018 ҫултанпа Чӑваш Республикин Наци телерадиокомпанийӗнче журналист пулса ӗҫлет, «САС» автор программин радиоертӳҫи шутланать[2].

Пултарулӑхӗ

Пӗрремӗш литература хайлавӗсем 1970-мӗш ҫулсенче кун ҫути курнӑ. Пӗрремӗш сӑввине «Ялав» (1977) литературӑпа ӳнер журналӗнче пичетленӗ. 1979 ҫултанпа С. В. Смирнова «Асамат» псевдонимпа пичетленме пуҫланӑ. Поэт, юрӑҫ, композитор, тӑлмач, журналист. 1991 ҫулта Мускаври «Мелодия» фирмӑра «Поёт Светлана Азамат» мини-пластинка тухнӑ, унта юрӑҫӑ хӑй чӑваш халӑх юррисене илемлетсе юрланӑ 7 юрра кӗртнӗ. Вӑл чӑваш поэчӗсен тата хӑйӗн сӑввисемпе 200 ытла юрӑ ҫырнӑ. Светлана Асамат — Венгрире, Эстонире, Казахстанра, ҫавӑн пекех регионсем хушшинчи поэзи фестивалӗсене хутшӑннӑ[1].

Кӗнекисем

Светлана Асамат поэзи, проза, вырӑсла тата чӑвашла ҫырнӑ 29 кӗнеке авторӗ[2]:

  • «Шиль» (1991);
  • «Шухӑш-кӑмӑл айӗнчи сӑвӑсем» (1996);
  • «Скало времямя» (2002);
  • «Кӑшт уҫнӑ алӑкра» (2002);
  • «Чӑтӑмлӑх» (2003);
  • «Савӑнӑҫ» (2003);
  • «Ҫумӑр ташши» (Танец дождя, 2004);
  • «Тӗлӗнтермӗш» (Тӗлӗнтермӗш, 2006);
  • «Алфавит» (2010);
  • «Шахвãрт» (С намёком, 2010);
  • «В лабиринтах любвив» (2011);
  • «Чунтан, чунтан, чунтан …» (Пӗтӗм чунтан, 2014);
  • «Малышняк» (2014);
  • «Урам варанчӑкӗ» (Урам вӑраннӑ, 2016);
  • «Хӗрарӑмӑн чӗри» (2017);
  • «Йӑр-йӑр тумлаҫҫӗ» (2017);
  • «Ҫӑка чечеке ларсан» (чӑв. , 2017);
  • «Пурнан пурнãҫ — Парнел» (Данная мне жизнь — Дар, 2018);
  • «Чӑваш чӗлхи суя» (В слове правды кривды нет, 2020);
  • «Пӗтӗм ӗмӗре» (2021);
  • «Совесть …» (2022);
  • «Ҫурхи ейӳсем» (2022);
  • «Чыс та мухтав сире …» (Чыс та мухтав сире, 2022).

Хисепӗсем

  • Чӑваш Республикин халӑх поэчӗ (2021);
  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1997);
  • Чӗмпӗр облаҫӗн тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (2011);
  • Чӑваш комсомолӗн Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ преми лауреачӗ (1989);
  • «Эткер» ыр кӑмӑллӑх фончӗн И. Я. Яковлев ячӗллӗ преми лауреачӗ (Чӗмпӗрк, 1994);
  • Фатих Карим ячӗллӗ преми лауреачӗ;
  • Эмине ячӗллӗ Пӗтӗм чӑвашсен наци хӗрарӑм премийӗн лауреачӗ (2008)[2].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4 В. П. Станьял. Азамат Светлана Васильевна (выр.). Чувашская энциклопедия. Чувашский государственный институт гуманитарных наук. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Азамат, Светлана Васильевна (поэтесса; 24.06.1952) (выр.). Наследие Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ.

Вуламалли

  1. Арти, Рита. Вăхăт иртет, ĕмĕр иртет, лайăх пурăнас килет / Р. Арти // Чăваш хĕрарăмĕ. – 2007. – 1-7 раштав (№ 48). – С. 10.
  2. Асамат, С. В. Асамат эрешĕсем / Асамат, С. В. ; Н. Смирнова калаçнă // Хыпар. – 2014. – 20 ноябрь/чӳк . – С. 3 : сăн ӳкерчĕк.
  3. Асамат, С. Светлана Асамат: «Эп çăлтăр мар, эп – авалхи хушпу, ама çинчи чĕр кĕмĕл тенкĕ» / С. Асамат ; H. Рахмуллина калаçнă // Хыпар. – 2004. – 22 кăрлач.
  4. Азамат, С. В. Светлана Асамт: «Ят вăл – явап, манас мар, ята ярса пурнас мар!» / С В. Асамат ; Р. Гурьева [калаçнă] // Самант. – 2012. – № 7. – С. 12-13.
  5. Асамат, С. «Тĕллевсĕр пурăнмастăп» / С. Асамат ; Л. Васильева калаçнă // Хыпар. – 2002. – 10 авăн.
  6. Асамат, С. «Усала хирĕç тăрса вăя сая ямастăп» / С. Асамат ; А. Антонова калаçнă // Чувашия сегодня. – 2001. – 28 июля. – С. 3, 4.
  7. Асамат, С. Чăваш пулса килнишĕн савăнатăп / С. Асамат ; Г. Матвеева калаçнă // Хресчен сасси. – 2002. – 20 çĕртме.
  8. Асамат, С. Чăн сăмахăн суйи çук... : автобиографиллĕ, историпе публицистикăллă поэма-фарс / С. Асамат // Тăван Атăл. – 2006. – № 2. – С. 44-51.
  9. Исемпек, И. Кăвайт ăшши / И. Исемпек // Почтовый экспресс. – 2000. – 7-13 февр. (№ 6). – С. 4.
  10. Пайдютова, Л. В. С. Азамат – Çеçпĕл йăхĕнчен тухнă сăвăç / Л. В. Пайдютова // Чăваш чĕлхипе литератури: теори тата меслетлĕх : статьясен пуххи. – 2012. – 17-мĕш кăларăм. – С. 90-92.
  11. Прокопьев, В. Нумай енлĕ пултарулăх // Прокопьев, В. Канаш тăрăхĕн ятлă-сумлă çыннисем / В. Прокопьев. – Шупашкар, 2005. – С. 21-26.
  12. Сементер, Ю. Кăйкăрла вĕçев / Ю. Сементер // Тăван Атăл. – 2012. – № 6. – С. 34 : фот.
  13. Сементер, Ю. Çеçпĕл йăхĕнчен / Ю. Сементер // Асамат, С. Сас / С. Асамат. – Шупашкар, 1999. – С. 5-6.
  14. Смирнова, Н. Пултарулăхĕ – халăх пуянлăхĕ / Н. Смирнова ; автор сăн ӳкерчĕкĕ // Хыпар. – 2012. – 29 çĕртме (№ 123). – С. 4 : фот.
  15. Азамат, С. Голос поэтессы и певицы продолжит звучать / С. Азамат ; записал В. Тимуков // Совет. Чувашия. – 2000. – 10 февр.
  16. Азамат, С. Светлана Азамат: И не надо мне грусти больше / С. Азамат // Грани. – 2015. – 19 марта (№ 27). – С. 4 : фот.
  17. Азамат, С. Светлана Азамат: «Когда пишу, плачу от радости» / С. Азамат ; записал М. Луч // Молодеж. курьер. – 2004. – 11-17 февр. (№ 5). – С. 14.
  18. Азамат, С. Светлана Азамат: «Сегодня я такая, какая есть...» / С. Азамат ; записала А. Юрату // Чебоксар. новости. – 2001. – 3 февр., 6 февр.
  19. Азамат, С. Светлана Азамат: «Стихи рождая, с музыкой сплетаюсь...» / С. Азамат ; беседовала А. Юрату // Чебоксар. новости. – 2000. – 23 дек.
  20. Азамат, С. В. «Чувашский народ не исчезнет, он – крепнет!.» / С. Васильевна Азамат ; беседовала Л. Филиппова // Республика. – 2012. – 22 авг. (№ 38). – С. 15 : фот.
  21. Афанасьев, П. Азамат (Смирнова) Светлана Васильевна // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 9.
  22. Ермакова, Г. А. Поэзия Светланы Азамат как зоркость души / Г. А. Ермакова // Ашмаринские чтения : [сб. мат. IX междунар. науч.-практ. конф. 9-11 окт. 2014 г., Чебоксары] / М-во образования и науки Рос. Федерации, Чуваш. гос. ун-т им. И. Н. Ульянова. – Чебоксары, 2014.– - С. 280-285.
  23. Сарби, Р. «Поплачь, любовь, святой слезой...» / Р. Сарби // Республика. – 2001. – 12 мая. – С. 7
  24. Смирнова Светлана Васильевна (Азамат) // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. – Чебоксары, 2014. – С. 401.
  25. Станьял, В. П. Азамат (Смирнова) Светлана Васильевна / В. П. Станьял // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2006. – Т. 1 : А-Е. – С. 37.
  26. Ялгир, П. Азамат (Смирнова) Светлана Васильевна // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 7.
  27. Николаева, А. Н. Голос – благовест – сас Светланы Азамат / А. Н. Николаева // Азамат, С. В лабиринтах любви... : стихи 2006–2010 гг. / С. Азамат. – Чебоксары : Новое Время, 2011. – С. 3-6.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
Чăваш Енĕн халăх çыравçисем тата сăвăçисем
Чăваш АССР халăх çыравçи Ильбеков Николай Филиппович (1970) • Агаков Леонид Яковлевич (1974) • Артемьев Александр Спиридонович (1980) • Терентьев Николай Терентьевич (1980) • Алендей Василий Степанович (1983) • Осипов Пётр Николаевич (1984) • Таллеров Лаврентий Васильевич (1988) • Емельянов Анатолий Викторович (1990) • Афанасьев Фёдор Ермилович (Хветӗр Уяр) (1990)
Чăваш АССР халăх сăвăçи Шелепи Николай Иванович (1936) • Элкер Семён Васильевич (1940) • Ухсай Яков Гаврилович (1950) • Хусанкай Пётр Петрович (1950) • Алга Александр Егорович (1970) • Шумков Степан Антонович (1974)
Чăваш ССР халăх сăвăçи Давыдов-Анатри Василий Иванович (1990)
Чăваш Республикин халăх çыравçи Юхма Михаил Николаевич (1993) • Айхи Геннадий Николаевич (1994) • Краснов Георгий Васильевич (2003) • Гордеев Денис Викторович (2008) • Павлов Сергей Лукиянович (2013) • Кипеч Анатолий Ильич (2016)
Чăваш Республикин халăх сăвăçи Ефимов Георгий Андреевич (1996) • Галкин Александр Алексеевич (1997) • Афанасьев Порфирий Васильевич (1998) • Сементер Юрий Семёнович (1999) • Туркай Валерий Владимирович (2003) • Исмуков Николай Аверкиевич (2008) • Сарпи Раиса Васильевна (2021) • Асамат Светлана Васильевна (2021) • Теветкел Николай Александрович (2022)
п • с • т
Чăваш Комсомолĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премин лауреачĕсем
Ушкăнсем
Ҫынсем
Агаков Леонид Яковлевич (1967)  • Збанацкий Григорий Олиферович (1967)  • Григорьева Нина Ильинична (1967)  • Хирбю Григорий Яковлевич (1967)  • Морева Татьяна Григорьевна (1976)  • Васильев Александр Георгиевич (1987)  • Галкина Валентина Митрофановна (1968)  • Воробьёв Алексей Александрович  • Емельянов Анатолий Викторович (1975)  • Краснов Георгий Васильевич  • Орлов Георгий Фёдорович  • Заломнов Пётр Дмитриевич  • Захаров Виталий Николаевич  • Матросов Юрий Петрович  • Серёгина Ольга Витальевна  • Айташ Юрий Григорьевич  • Трощенко Владимир Николаевич  • Григорьев Николай Данилович (1970)  • Афанасьев Порфирий Васильевич (1982) • Сементер Юрий Семёнович (1983)  • Хусанкай Пётр Петрович (1969)  • Хусанкай Атнер Петрович (1989)  • Ювенальев Юрий Ювенальевич  • Кондратьев Михаил Григорьевич  • Захаров Виталий Николаевич  • Краснов Георгий Васильевич  • Туркай Валерий Владимирович  • Чураков Владимир Дмитриевич  • Смолин Анатолий Семенович  • Чекушкин Владимир Иванович (1984)  • Асамат Светлана Васильевна (1989)  • Сарпи Раиса Васильевна (1987)  • Быков Борис Петрович  • Кудаков Юрий Дмитриевич  • Мадуров Фёдор Иванович  • Филиппов Орест Иванович  • Павлов Пётр Васильевич  • Иванов Иван Геннадьевич (1983)  • Матросов Юрий Петрович (1986)  • Шалунов Евгений Петрович (1978)  • Тарасов Арсений Алексеевич (1997)

Категорисем