Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Кудаков Юрий Дмитриевич

Юрий Дмитриевич Кудаков (ҫур. 1942 ҫулхи юпан 31-мӗшӗ, Хутар, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — совет саманин тата Раҫҫейӗн композиторӗ тата педагогӗ; педагогика ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1998), доцент (1994)[1].

Ӑслӑлӑх, вӗрентӳпе методика ӗҫӗсен тата кӗнекесен авторӗ. Вӗсен хушшинче «Шкул ачисен эстетика культурине йӗркелес ӗҫри чӑваш халӑх юрӑ пултарулӑхӗ», «Шкул ачисен эстетика культурине йӗркелес ӗҫри ача-пӑча музыка инструменчӗсем», «Музыка», «Шкул юррисем», «Музыка ҫинчен калаҫусем» тата ыттисем те пур. Икӗ монографин пӗрлехи авторӗ шутланать[2].

Пурнӑҫӗ

1942 ҫулхи юпан 31-мӗшӗнче Чӑваш АССРти Ҫӗмӗрле районне кӗрекен Хутар ялӗнче Дмитрий Васильевич колхозник ҫемйинче ҫуралнӑ. Ашшӗ ывӑлне музыкӑна юратма вӗрентнӗ.

Шкулта вӗреннӗ чухне Юрий хорпа драма кружокне ҫӳренӗ. Унта паллӑ чӑваш драматургӗсен пьесисемпе музыкӑпа драма спектаклӗсене лартнӑ. Ҫавӑн пекех вӑл сӑвӑсемпе пӗчӗк калавсем ҫырнӑ. Шкул пӗтернӗ хыҫҫӑн хӑйӗн пурнӑҫне музыкӑпа ҫыхӑнтарма шутланӑ, вара 1959 ҫулта Канашри педагогика училищин музыка уйрӑмне вӗренме кӗнӗ. Хӑйӗн пӗрремӗш «Сӗрме купӑс» юррине 1960 ҫулта ҫырнӑ. 1962 ҫулта училищӗне пӗтерсен, Юрий Кудакова унтах педагог пулса ӗҫлеме хӑварнӑ. Вӑл педучилищӗн музыка, шкул умӗнхи тата шкул уйрӑмӗсенче баян класне ертсе пынӑ, ҫав вӑхӑтрах базӑлла шкулта юрӑпа музыка урокӗсене вӗрентнӗ[3].

Вӗренӗвне малалла тӑсас тесе, Хусан педагогика институчӗн (хальхи вӑхӑтра Тутар патшалӑх гуманитарипе педагогика университечӗ) музыкӑпа педагогика факультетне вӗренме кӗнӗ. Вӗреннӗ ҫулсенче пӗр харӑсах Хусан хулинчи профтехвӗрентӳри баянистсен ансамблӗн ертӳҫи пулса ӗҫленӗ. Аслӑ шкул пӗтерсен, 1967 ҫулта Шупашкара килнӗ. Кунта вӑл И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн музыкӑпа педагогика факультетӗнче вӗрентме тытӑннӑ, каярахпа доцент пулса тӑнӑ[4]. Общество ӗҫӗ шайӗнче Чӑваш Енри савутсенче, стройкӑсенче, ял хуҫалӑх предприятийӗсемпе вӗрентӳ учрежденийӗсенче концертсемпе тухса ҫӳренӗ.

Юрий Дмитриевич Кудаков 1974 ҫултанпа Чӑваш Республикин композиторӗсен ассоциацийӗн пайташӗ шутланать. 1998 ҫулта И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнче педагогика ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗн ӑслӑлӑх степенне илме «Шкул ачисен эстетика культурине йӗркелеме музыка преподавателӗсене хатӗрлесси (чӑваш халӑх юрӑ пултарулӑхӗ тӗслӗхӗпе)» темӑпа диссертаци хӳтӗленӗ (ӑслӑлӑх ертӳҫи — педагогика ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ, И. В. Павлов профессор)[5].

2022 ҫулта Чӑваш Енре композитор 80 ҫул тултарнине халалласа ятарлӑ мероприятисем иртнӗ[6].

Тӑван пиччӗшӗ — Дмитрий Дмитриевич Кудаков, вӑл баянист-концертмейстер тата педагог.

Пултарулӑх ӗҫӗ

Композиторӑн пултарулӑх еткерне соло тата хорпа юрламалли 700 ытла юрӑ, ачасем валли ҫырнӑ 40 яхӑн ӗҫ, ҫавӑн пекех 20 ытла инструмент хайлавӗ кӗрет. Ҫакӑнсӑр пуҫне вӑл 27 спектакль ытла кӗвӗпе илемлетнӗ, вӗсен хушшинче 12 музыка камичӗ пур[7][8].

Чи паллӑ юррисен шутӗнче авторӑн пӗрремӗш «Сӗрме купӑс» (1960) юрри палӑрса тӑрать[9], ҫавӑн пекех «Хурлӑхан», «Кӑвак чечексем», «Пире тӑван кӗтет», «Юрату юрри», «Юрла, салтак», «Каҫарсам» тата «Ходарский клен». Инструмент ӗҫӗсенчен баянистсен дуэчӗ валли ҫырнӑ «Скерцо» тата «В день свадьбы» пьесӑсем паллӑ[10].

Композитор Ҫӗмӗрле район гимнӗн кӗвӗ авторӗ[11]. 2022 ҫулта О. Архиповӑпа пӗрле ҫырнӑ «Атте килӗ эс — шур хурӑн» ятлӑ нота пуххи пичетленсе тухнӑ[12].

Тава тивӗҫлӗ ячӗсемпе наградӑсем

  • Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1980), Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ музыка обществин ӗҫченӗ (1995), Раҫҫей Федерацийӗнчи тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (2014)[7].
  • Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш Ен комсомолӗн преми лауреачӗ (1985).
  • Ҫӗмӗрле районӗн хисеплӗ гражданинӗ (2002).
  • Общество ӗҫӗшӗн СССР Культура министерствипе Культура ӗҫченӗсен профсоюзӗн тӗп комитечӗ ӑна «Ялти культура шефствин отличникӗ» паллӑпа чысланӑ (1980)[10].
  • «Ҫӗмӗрле районӗ умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» хисеп палли (2022).

Ӑнлантарусем

  1. ^ Известный чувашский композитор Юрий Кудаков удостоен почетного звания «Заслуженный работник культуры Российской Федерации». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  2. ^ Талант и неутомимый труд Юрия Кудакова. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  3. ^ – один из наиболее,концертная%2C музыкально-пропагандистская и просветительская деятельность Знаменитые люди села Ходары — Юрий Кудаков. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
  4. ^ Кудаков Юрий Дмитриевич. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  5. ^ Автореферат диссертации кандидата педагогических наук. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  6. ^ Состоялся юбилейный творческий вечер Юрия Кудакова. Шумерлинский муниципальный округ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
  7. ^ 1, 2 Известный чувашский композитор Юрий Кудаков удостоен почетного звания «Заслуженный работник культуры Российской Федерации». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  8. ^ Высокая награда за высокие заслуги: композитор Юрий Кудаков, уроженец Шумерлинского района - заслуженный работник культуры Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
  9. ^ Кудаков Юрий Дмитриевич. Республика 21. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
  10. ^ 1, 2 Артисты и музыканты: Кудаков Юрий Дмитриевич. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
  11. ^ Кудаков Юрий Дмитриевич. Централизованная библиотечная система г. Шумерля. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
  12. ^ Бенефис творческого тандема Юрия Кудакова и Ольги Архиповой. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
Чăваш Комсомолĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премин лауреачĕсем
Ушкăнсем
Ҫынсем
Агаков Леонид Яковлевич (1967)  • Збанацкий Григорий Олиферович (1967)  • Григорьева Нина Ильинична (1967)  • Хирбю Григорий Яковлевич (1967)  • Морева Татьяна Григорьевна (1976)  • Васильев Александр Георгиевич (1987)  • Галкина Валентина Митрофановна (1968)  • Воробьёв Алексей Александрович  • Емельянов Анатолий Викторович (1975)  • Краснов Георгий Васильевич  • Орлов Георгий Фёдорович  • Заломнов Пётр Дмитриевич  • Захаров Виталий Николаевич  • Матросов Юрий Петрович  • Серёгина Ольга Витальевна  • Айташ Юрий Григорьевич  • Трощенко Владимир Николаевич  • Григорьев Николай Данилович (1970)  • Афанасьев Порфирий Васильевич (1982) • Сементер Юрий Семёнович (1983)  • Хусанкай Пётр Петрович (1969)  • Хусанкай Атнер Петрович (1989)  • Ювенальев Юрий Ювенальевич  • Кондратьев Михаил Григорьевич  • Захаров Виталий Николаевич  • Краснов Георгий Васильевич  • Туркай Валерий Владимирович  • Чураков Владимир Дмитриевич  • Смолин Анатолий Семенович  • Чекушкин Владимир Иванович (1984)  • Асамат Светлана Васильевна (1989)  • Сарпи Раиса Васильевна (1987)  • Быков Борис Петрович  • Кудаков Юрий Дмитриевич  • Мадуров Фёдор Иванович  • Филиппов Орест Иванович  • Павлов Пётр Васильевич  • Иванов Иван Геннадьевич (1983)  • Матросов Юрий Петрович (1986)  • Шалунов Евгений Петрович (1978)  • Тарасов Арсений Алексеевич (1997)

Категорисем