Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Захаров Виталий Николаевич

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Захаров.

Виталий Николаевич Захаров (1941 ҫулхи нарӑсӑн 23-мӗшӗ, Вăтакас Татмăш, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 1982 ҫулхи авӑнӑн 19-мӗшӗ, Шупашкар) — совет саманинчи чӑваш ҫыравҫи, журналисчӗ тата куҫаруҫи.

Пурнӑҫӗ

1941 ҫулхи нарӑсӑн 23-мӗшӗнче Чӑваш АССРти Канаш районӗнчи Вӑтакас Татмӑш ялӗнче ҫуралнӑ.

Тӑван ялӗнче вӗреннӗ тата 1952 ҫулта ашшӗ-амӑшӗпе пӗрле Пӑрачкав районне куҫнӑ. 1957 ҫулта Сиява вӑтам шкулне вӗренсе пӗтерсен, Братск ГЭСне тума кайса унта бетонҫӑ пулса ӗҫленӗ (1957–1958). Киле таврӑнсан «Засурский» совхозра ял клубӗн пуҫлӑхӗнче, кайран фермӑра учётчикра тата спорторганизаторта ӗҫленӗ[1].

1960 ҫулта И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн (хальхи И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗ) историпе филологи факультетне вӗренме кӗнӗ. Ӑна вӑл республикӑри «Молодой коммунист» хаҫат редакцийӗнче литература сотрудникӗ пулса ӗҫленӗ май куҫӑмсӑр вӗренсе пӗтернӗ. 1963–1966 ҫулсенче Совет ҫарӗнче хӗсметре тӑнӑ. Демобилизаци хыҫҫӑн «Молодой коммунист» хаҫат редакцине таврӑннӑ, 1968 ҫулхи кӑрлачра вара Чӑваш Ен ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн илемлӗ литература пропаганди бюроне ӗҫлеме куҫнӑ. «Дружба» альманахӑн пухакан редактор пулса ӗҫленӗ, литература консультанчӗ пулнӑ, 1968 ҫултанпа — илемлӗ литература пропаганди бюровӗн директорӗ тата Чӑваш Ен ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн правлени председателӗн ҫумӗ. Шупашкар хулин халӑх депутачӗсен Ленин райсовечӗн депутачӗ, ЧАССР ҪП правлени пайташӗ тата СССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхне илекен комисси пайташӗ пулнӑ[1]. 1973 ҫулта СССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн пайташӗ пулса тӑнӑ, 1979 ҫулта СССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Аслӑ литература курсӗсене вӗренсе пӗтернӗ.

1982 ҫулхи авӑнӑн 19-мӗшӗнче[1] Шупашкарта йывӑр чирленӗ хыҫҫӑн вилнӗ. В. А. Ильина ҫыравҫӑпа мӑшӑрланнӑ пулнӑ[2].

Пултарулӑхӗ

Литература ӗҫ-хӗлӗпе 1957 ҫултанпа ӗҫлеме пуҫланӑ, ҫавӑн чухне «Молодой коммунист» тата «Советская Чувашия» хаҫатсенче унӑн пӗрремӗш калавӗсене пичетленӗ. Кайран унӑн ӗҫӗсем Чӑваш кӗнеке издательстви кӑларнӑ «В ногу с жизнью» (1960) тата «Парус» (1968) хайлавсен пуххисенче кун ҫути курнӑ. «Дружба» альманахӑн пухакан редактор пулса ӗҫленӗ.

Пултарулӑхӗн тӗп темисем — ял пурнӑҫӗ, пурнӑҫ тӗллевне шырасси, кӑмӑл-сипет суйлавӗ, ҫавӑн пекех ӑслӑлӑх фантастики пулнӑ[3].

Тӗп кӗнекисемпе пухӑмӗсем:

  • «Сердце человека» (1968);
  • «Пуд соли» (1972);
  • «Встреча с демоном» (1972, фантастика повеҫӗ; «Дружба» альманахра пичетленнӗ);
  • «Бессонница» (1975);
  • «Чёрный дублёр» (1976, фантастика повеҫӗ; «Дружба» альманахра пичетленнӗ);
  • «Нюринге» (1978);
  • «Железины» (1981);
  • «Раскаты» (1984);
  • «Меженица» (2020)[4].

Куҫарусем

Литература ӗҫӗсемсӗр пуҫне В. Н. Захаров А. Артемьев, А. Емельянов, В. Игнатьев, Г. Краснов чӑваш ҫыравҫисен хайлавӗсене вырӑсла илемлӗ куҫарас ӗҫпе те аппаланнӑ[5]:

  • Г. Красновӑн «Треснутая трубка» пухӑмӗ (1975)[6];
  • А. Емельяновӑн «Круговорот» романӗ (1980);
  • А. Лазаревӑн «Сердце девичье» пухӑмӗ (1983);
  • А. Артемьевӑн «Саламби» романӗ (1983).

Хисепӗсем тата премисем

  • 1980 ҫулта Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш Ен комсомолӗн премийӗн лауреачӗ пулса тӑнӑ.
  • Вилнӗ хыҫҫӑн кун ҫути курнӑ «Меженица» кӗнеке «Литератураллӑ Чӑваш Ен: ҫулталӑкри чи нумай вуланакан кӗнеке» республика конкурсӗн ҫӗнтерӳҫи пулса тӑнӑ (2020–2021)[4].

Астӑвӑм

  • Шупашкарта Ахазов урамӗнчи В. Н. Захаров пурӑннӑ ҫурт ҫинче ӑна халалласа асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ[7].
  • Виталий Захаров ячӗпе Чӑваш Енӗн Элӗк районӗнчи Элӗк ялӗнчи урам хисепленет.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3 Захаров Виталий Николаевич. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  2. ^ Ильина Валентина Александровна. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  3. ^ Творчество Виталия Захарова. Советская Чувашия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2 Захаров Виталий Николаевич. Культурное наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
  5. ^ Захаров Виталий Николаевич. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
  6. ^ Треснутая трубка. pchd21.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ.
  7. ^ Памятная доска В. Н. Захарову. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Дмитриев, А. Палăк вырăнне / А. Дмитриев // Ялав. – 2001. – № 2. – С. 69.
  • Михайлов, Э. Чăваш çыравçисен вырăсла хайлавĕсем / Э. Михайлов // Тăван Атăл. – 2004. – № 2. – С. 66–67.
  • Артемьев, Ю. М. Захаров Виталий Николаевич / Ю. М. Артемьев // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 168.
  • Владимиров, E. В. Светоч его души / E. В. Владимиров // Голоса участия и дружбы / E. В. Владимиров. – Чебоксары, 1992. – С. 194–207.
  • Маркин, П. В поисках смысла жизни / П. Маркин // Совет. Чувашия. – 1991. – 23 февр.
  • Маркин, П. О друге–писателе / П. Маркин // Железины / В. Захаров. – Чебоксары, 1981. – С. 299–301.
  • Романова, З. Встречи длиною в двадцать лет / З. Романова // Совет. Чувашия. – 2001. – 23 февр.
  • Урукова, Л. Из опыта изучения творчества П. Eгорова и В. Захарова / Л. Урукова // Халăх шкулĕ=Нар. шк. – 2003. – № 5. – С. 43–45.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
Чăваш Комсомолĕн Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премин лауреачĕсем
Ушкăнсем
Ҫынсем
Агаков Леонид Яковлевич (1967)  • Збанацкий Григорий Олиферович (1967)  • Григорьева Нина Ильинична (1967)  • Хирбю Григорий Яковлевич (1967)  • Морева Татьяна Григорьевна (1976)  • Васильев Александр Георгиевич (1987)  • Галкина Валентина Митрофановна (1968)  • Воробьёв Алексей Александрович  • Емельянов Анатолий Викторович (1975)  • Краснов Георгий Васильевич  • Орлов Георгий Фёдорович  • Заломнов Пётр Дмитриевич  • Захаров Виталий Николаевич  • Матросов Юрий Петрович  • Серёгина Ольга Витальевна  • Айташ Юрий Григорьевич  • Трощенко Владимир Николаевич  • Григорьев Николай Данилович (1970)  • Афанасьев Порфирий Васильевич (1982) • Сементер Юрий Семёнович (1983)  • Хусанкай Пётр Петрович (1969)  • Хусанкай Атнер Петрович (1989)  • Ювенальев Юрий Ювенальевич  • Кондратьев Михаил Григорьевич  • Захаров Виталий Николаевич  • Краснов Георгий Васильевич  • Туркай Валерий Владимирович  • Чураков Владимир Дмитриевич  • Смолин Анатолий Семенович  • Чекушкин Владимир Иванович (1984)  • Асамат Светлана Васильевна (1989)  • Сарпи Раиса Васильевна (1987)  • Быков Борис Петрович  • Кудаков Юрий Дмитриевич  • Мадуров Фёдор Иванович  • Филиппов Орест Иванович  • Павлов Пётр Васильевич  • Иванов Иван Геннадьевич (1983)  • Матросов Юрий Петрович (1986)  • Шалунов Евгений Петрович (1978)  • Тарасов Арсений Алексеевич (1997)

Категорисем