Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Романова Фаина Александровна

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Романова.

Фаина Александровна Романова (1924 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗ, Тăвай, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 1990 ҫулхи чӳкӗн 28-мӗшӗ, Шупашкар) — совет тата чӑваш театр тӗпчевҫи, ҫыравҫӑ, ӳнер пӗлӗвӗн кандидачӗ (1972). Чӑваш ӑслӑлӑх театроведенине никӗслекенӗ, Чӗлхе, литература, истори тата экономика ӑслӑлӑх тӗпчев институчӗн (хальхи вӑхӑтра Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ) ӳнер пӗлӗвӗн пайне йӗркелекенӗ[1][2]. Чӑваш Енри театр ӳнерӗн историйӗн тӗп специалисчӗ, монографисен, статьясемпе ытти ӗҫсен авторӗ, республикӑри хальхи ӳнер пӗлӗвӗн шухӑшлавӗпе илемлӗх критикине аталантарма пулӑшаканӗ[2][1].

Пурнӑҫӗ

1924 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗнче служащисен килйышӗнче Тӑвай ялӗнче (хальхи вӑхӑтра Чӑваш Енӗн Тӑвай районне кӗрет) ҫуралнӑ.

1942 ҫулта Шупашкарта вӑтам шкул вӗренсе пӗтернӗ. 1948 ҫулта ГИТИСӑн театр пӗлӗвӗн факультетне вӗренсе пӗтернӗ. 1955–1966 ҫулсенче Республикӑри халӑх пултарулӑхӗн ҫуртӗнче методист пулса, Чӑваш АССР Культура министерствин ӳнер ӗҫӗсен управленийӗн инспекторӗ пулса ӗҫленӗ, КПСС Чӑваш обкомӗн аппаратӗнче вӑй хунӑ. 1966–1986 ҫулсенче — Чӑваш АССР Министрсен Канашӗ ҫумӗнчи Чӗлхе, литература, истори тата экономика ӑслӑлӑх тӗпчев институчӗн (хальхи вӑхӑтра Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ) ӳнер секторӗн (1971 ҫултанпа — пайӗн) пӗрремӗш ертӳҫи[1]. Ҫав вӑхӑтрах КПСС Шупашкар горкомӗн каҫхи Марксизм-ленинизм университетӗнче тата Чӑваш патшалӑх педагогика институтӗнче «Марксизм-ленинизм эстетикин никӗсӗсем» курспа лекцисем вуланӑ[3].

1953 ҫултанпа КПСС членӗ[3]. РСФСР Театр ӗҫченӗсен пӗрлӗхӗн тата СССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн (1976 ҫултанпа) членӗ пулнӑ[2].

Пултарулӑх ӗҫӗ

1972 ҫулта «Возникновение и развитие Чувашского драматического театра, 1918–1941» (Чӑваш драма театрӗ пуҫланса кайни тата аталанни, 1918–1941) темӑпа диссертаци хӳтӗленӗ, ӑна ӳнер пӗлӗвӗн кандидачӗн ӑслӑлӑх степенӗпе тивӗҫтернӗ[4][2]. Актёрсен тата режиссёрсен ӳнерне, Чӑваш Енри наци драматургӗсен тӗрлӗ тапхӑрти пултарулӑхне тӗпченӗ. Унӑн «Театр, любимый народом» (Халӑх юратакан театр, 1973, 1988 ҫулта ҫӗнӗрен кӑларнӑ) монографийӗ темиҫе ҫул хушши Чӑваш Енри наци театрӗн историне тӗпчемелли тӗп ҫӑлкуҫ шутланнӑ[2][1]. Ҫавӑн пекех вӑл 6 томлӑ «История советского драматического театра» (Совет драма театрӗн историйӗ, М., 1966–1971) кӗнекере тата «Театральная энциклопедия» (Театр энциклопедийӗ) кӑларӑмра Чӑваш Ен ҫинчен ҫырнӑ пайсен авторӗ шутланать[2].

Професси ӗҫӗпе пӗрле общество пурнӑҫне те хутшӑннӑ: ЧАССР Культура министерствин илемлӗх канашӗн членӗ, КПСС Чӑваш обкомӗн штатсӑр инструкторӗ, РСФСР Театр ӗҫченӗсен пӗрлӗхӗн наци театрӗсен канашӗн членӗ пулнӑ.

Тӗп ӗҫӗсем

  • «Чувашскому музыкально-драматическому театру — пятьдесят лет» (Чӑваш музыка-драма театрне — аллӑ ҫул, 1968)[5]
  • «Театр, любимый народом: очерки истории Чувашского государственного академического драматического театра им. К. В. Иванова (1918–1988)» (Халӑх юратакан театр: К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн историйӗн очеркӗсем (1918–1988), 1973, 2-мӗш кӑларӑм 1988)[5]
  • «Борис Алексеев» (1980)[5]
  • «Ольга Ырзем: очерк жизни и творчества» (Ольга Ырзем: пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗн очеркӗ, 1984)[5]

Ҫемйи

Виктор Павлович Романов актёрпа тата режиссёрпа мӑшӑрланнӑ[6]. Ывӑлӗ, Павел Викторович Романов, ҫавӑн пекех актёр тата театровед пулса тӑнӑ[7]. Шупашкарта Романовсем пурӑннӑ ҫурт ҫине (Карл Маркс урамӗ, 33) асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ[8].

Хисепӗсем

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4 4 июня 1924 года родилась Ф.А.Романова, основатель отдела искусствоведения в нашем институте. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 РОМАНОВА Фаина Александровна. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3 Романова Фаина Александровна (Сарри). Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ.
  4. ^ Диссертация кандидата искусствоведения. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3, 4 Романова, Фаина Александровна (театровед). Наследие Чувашии.рф (Национальная библиотека Чувашской Республики). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  6. ^ РОМАНОВ Виктор Павлович. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  7. ^ РОМАНОВ Павел Викторович. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗ.
  8. ^ Чебоксары, улица Карла Маркса, 33. Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 20-мӗшӗ.

Литература

  • Кондратьев М. Г. Романова Фаина Александровна // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2009. — Т. 3.
  • Кириллов К. Д. Учёный-театровед // Чувашское искусство: Вопросы теории и истории. — Чебоксары, 1994. — Вып. I.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш АССР патшалӑх премийӗн лауреачӗсем
Хузангай Пётр Петрович (1967)  • Хирбю Григорий Яковлевич (1969)  • Марков Борис Семёнович (1969)  • Чумакова Тамара Ивановна (1969)  • Сорокина Лидия Семёновна (1969)  • Денисов Мефодий Иванович (1969)  • Ковалёв Алексей Васильевич (1969)  • Терентьев Николай Терентьевич (1970)  • Ухсай Яков Гаврилович (1971) Иванов-Паймен Влас Захарович (1972)  • Овчинников Николай Васильевич (1974)  • Васильев Фёдор Семёнович (1975)  • Сергеев Кузьма Сергеевич (1976)  • Яковлев Валерий Николаевич (1977)  • Чăваш патшалăх юрăпа ташă академи ансамблĕ (1978)  • Карачарсков Николай Прокофьевич (1979)  • Григорьев-Савушкин Павел Григорьевич (1979)  • Семёнов Валерий Семёнович (1979)  • Немцев Виктор Леонтьевич (1980)  • Григорьева Нина Ильинична (1980)  • Агеев Владимир Иванович (1981)  • Афанасьев Дмитрий Афанасьевич (1982)  • Любимов Анатолий Сергеевич (1983)  • Васильев Юрий Васильевич (1984)  • Фёдоров Ревель Фёдорович (1986)  • Чăваш АССР телекурăмпа радиокалаçу патшалăх комитечĕн хорĕ (1987)  • Одюков Иван Ильич (1988)  • Сидорова Ефросинья Сергеевна (1988)  • Трофимов Геннадий Фёдорович (1988)  • Канюков Владимир Яковлевич (1988)  • Айхи Геннадий Николаевич (1989)  • Юрьев Элли Михайлович (1989)  • Романова Фаина Александровна (1990)  • Айташ Юрий Григорьевич (1991)  • Кузьмина Вера Кузьминична (1991)  • Котлеев Виталий Иванович (1991)  • Сергеев Леонид Павлович (1991)

Категорисем