Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Карачарсков Николай Прокофьевич

Николай Прокофьевич Карачарсков (1935 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗ, Шадриха, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики — 2021 ҫулхи ҫурлан 28-мӗшӗ, Шадриха, Чӑваш Республики — Чӑваш Ен) — совет саманин тата Раҫҫейӗн живописецӗ тата графикӗ. РСФСР тава тивӗҫлӗ художникӗ, Чӑваш АССР халӑх художникӗ.

Пурнӑҫӗ

1935 ҫулхи нарӑс уйӑхӗн 14-мӗшӗнче Чӑваш АССР-ӗнчи Пӑрачкав районӗнчи Шадриха ялӗнче ҫуралнӑ.

Ачалӑхӗ Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсене иртнӗ, пӗчӗкренпех ӗҫе пикеннӗ. 1950 ҫулта ҫичӗ ҫул вӗренмелли шкула питӗ лайӑх паллӑсемпе пӗтернӗ те Шупашкарти ӳнер училищине вӗренме кӗнӗ, унта 1950—1955 ҫулсенче вӗреннӗ. Унӑн вӗрентекенӗсен шутӗнче — Е. Е. Бургулов[1] тата И. Т. Григорьев[2] художниксем пулнӑ.

1955 ҫултанпа — РСФСР Художество фончӗн Чӑвашри пултарулӑхпа производство мастерскойӗсенче (РСФСР ХФ ЧППМ) живописец пулса ӗҫленӗ. Хайлавӗсене ҫу сӑррипе тата пастельпе хатӗрленӗ. Ял ҫыннисен, механизаторсен, выльӑх-чӗрлӗх ӗҫченӗсен, ӑсчахсен, литература тата ӳнер ӗҫченӗсен, вӑрҫӑпа ӗҫ ветеранӗсен ҫӗр ытла портретне ӑсталанӑ. 1967 ҫултанпа СССР Художниксен пӗрлӗхӗн пайташӗ.

1971 ҫултанпа Карачарсков «Ял шурӑмпуҫӗ» художниксен бригадине ертсе пынӑ[3]. Бригада йышӗнче тӗрлӗ вӑхӑтра В. С. Семёнов[4], Е. А. Вдовичева, В. Л. Немцев[5], П. Г. Григорьев-Савушкин, А. М. Спиридонова[6], Э. М. Юрьев живописецсемпе графиксем ӗҫленӗ. Вӗсен ӗҫӗ-хӗлӗпе Чӑваш Енри темиҫе колхозра халӑх картина галерейисем уҫӑлнӑ[7]. Николай Карачарсков пуҫарнипе Пӑрачкав ялӗнче картина галерейи (1988) тата хӑй ҫуралнӑ Шадриха ялӗнче музей комплексӗ (1995) уҫӑлнӑ[8]. 2003 ҫулта музее аталантарма гранта тивӗҫнӗ. 2005 ҫулта Шадриха ялӗнчи музей комплексӗнче (ӑна Карачарсковсен картина галереййиллӗ пултарулӑх ҫурчӗ тесе каланӑ) пушар тухнӑ, Николай Карачарсковӑн 100 ӗҫӗ тата нумай пухнӑ япала ҫунса кайнӑ[9].

Майя Андреевна Карачарскова (1936—2015) ӳнер тӗпчевҫипе, Раҫҫей Художниксен пӗрлӗхӗн пайташӗпе (1991) ҫемье ҫавӑрнӑ пулнӑ[10].

2021 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 28-мӗшӗнче Шупашкарта 87 ҫулта вилнӗ[11]. Сывпуллашу церемонийӗ Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче иртнӗ. Пӑрачкав районӗнчи тӑван Шадриха ялӗнче пытарнӑ.

Куравсем

Н. П. Карачарсков нумай-нумай ӳнер куравне хутшӑннӑ[7]:

  • Чӑваш Ен куравӗсем (1957 ҫултанпа);
  • «Аслӑ Атӑл» регион шайӗнчи курав (1964 ҫултанпа);
  • Пӗтӗм Раҫҫейри тата Пӗтӗм Союзри куравсем.

Харпӑр куравсем

Ют ҫӗршывсенче

Н. П. Карачарсков ӗҫӗсене Германире, Норвегире, АПШ-ра, Монголире, Японире, Афганистанра, КАР-та тата ытти ҫӗршывсенче кӑтартнӑ[7].

Тӗп хайлавӗсем

Н. П. Карачарсков пултарулӑхӗнче живопиҫӗн тӗрлӗ жанрӗпе ӗҫленӗ. Тӗп вырӑнта — ҫу сӑррипе тата пастельпе(выр.)чăв. ӳкернӗ портретсем. Художник ҫавӑн пекех тематика картини тата пейзаж жанрӗсемпе те ӗҫленӗ. Николай Прокофьевич пултарулӑхӗнче (тӗп вырӑнта ял теми тӑрать) реализм йӑли-йӗрки (передвижниксенчен килекен), «хаяр стиль» (совет романтизмӗ) эстетики тата социализм реализмӗн элеменчӗсем пӗрлешнӗ. Художник хӑйӗн геройӗсене чӑн пурнӑҫри тавралӑхра ӳкернӗ, сӑнарӑн чӑнлӑхне кӑтартма тӑрӑшнӑ. Унӑн ӳнерӗнче психологи портречӗ (ҫу сӑрри, пастель), ҫавӑн пекех тематика картинисемпе тачӑ ҫыхӑннӑ пейзаж паллӑ вырӑн йышӑннӑ[7].

Живопись

Портретсемпе тематика картинисем[7]:

  • «Портрет матери»;
  • «Мои новые друзья»;
  • «Конюхи» (1964);
  • «Строители»;
  • «Мужики» (1967);
  • «На распутье. Братья Ульяновы»;
  • «О нас пишут. Бригада строителей» (1969);
  • «Августовские грозы» (1976);
  • «На полях Чувашии» (1977);
  • «SOS Россия — 93» (2003).

Пастель:

Художник пастель техникипе ӗҫлесе психологи портречӗсен ярӑмне ӑсталанӑ[12].

  • «Солнце, зерно, девчата» (1978);
  • «Светлой памяти Терентия Мироновича» (1985).

Ярӑмсем

  • «Мы из „Гвардейца“» (1971—1976) — Патӑрьел районӗнчи «Гвардеец» колхоз ӗҫченӗсене халалланӑ ярӑм; «Аслӑ Атӑл» куравра (Чулхула, 1974) кӑтартнӑ[7][13];
  • «Люди колхоза „Янгорчино“» (1976—1988) — Вӑрнар районӗнчи «Янгорчино» колхозра хатӗрленӗ ярӑм; ӗҫ ҫыннисен, вӑрҫӑпа ӗҫ ветеранӗсен портречӗсемпе тематика картинисенчен тӑрать[13];
  • «Чувашская рапсодия»;
  • «Победители. 9 Мая в Янгорчино» (1979—1985) — Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче упранакан монументаллӑ картина (180 × 540 см)[14];
  • «Весна 86-го» (1986);
  • «Гликерия Егоровна в день 90-летия» (1989);
  • «Завещание» (1998);
  • «Шадрихинские вдовы» портретсен ярӑмӗ (1993—2005);
  • «Роняет лес багряный свой убор» (1999);
  • «Глаза моей России» (2000)[7].

Хисепӗсем

  • Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ художникӗ (1976) тата РСФСР тава тивӗҫлӗ художникӗ (1985), Чӑваш АССР халӑх художникӗ (1977);
  • К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш АССР патшалӑх премийӗн лауреачӗ (1980);
  • СССР Ӳнер академийӗн Кӗмӗл медалӗпе чысланӑ (1978);
  • «Раҫҫей Художниксен пӗрлӗхӗ» Пӗтӗм Раҫҫейри пултарулӑх общество организацийӗн «Духовность. Традиции. Мастерство» ылтӑн медалӗ (2011);
  • Чӑваш Республикин Хисеп хучӗ (2010);
  • «Чӑваш автономийӗ йӗркеленнӗренпе 100 ҫул» асӑну медалӗ (2020)[15];
  • Пӑрачкав районӗн Хисеплӗ гражданинӗ (2010);
  • 2009 ҫулта Н. П. Карачарскова Чӑваш Республикин культурине аталантарма пысӑк тӳпе хывнӑшӑн кашни уйӑхри патшалӑх пособийӗпе чысланӑ[16].

Астӑвӑм

2025 ҫулта, художник ҫуралнӑранпа 90 ҫул ҫитнӗ тӗле, Чӑваш кӗнеке издательстви «Чӑваш енӗн паллӑ ҫыннисем» ярӑмпа «Глаза моей России. Художник Николай Карачарсков» кӗнеке-альбом кӑларнӑ[17].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Бургулов Евгений Ефимович. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  2. ^ Карачарсков Николай Прокофьевич. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 13-мӗшӗ.
  3. ^ «Сельские зори» — творческая бригада художников. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  4. ^ Семёнов Валерий Семёнович. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  5. ^ Немцев Виктор Леонтьевич. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  6. ^ Спиридонова Августа Моисеевна. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  7. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Карачарсков Николай Прокофьевич. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  8. ^ Открывается юбилейная выставка Николая Карачарскова. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
  9. ^ Документы о жизни и творчестве художника Николая Карачарскова в госархиве — Каçал ен(паллӑ мар). kasalen.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  10. ^ Карачарскова Майя Андреевна. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  11. ^ Ушёл из жизни Николай Прокофьевич Карачарсков. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫурлан 29-мӗшӗ.
  12. ^ Пастель. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  13. ^ 1, 2 Сельские зори. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  14. ^ Карачарсков Н.П. Победители. 9 мая в Янгорчино. 1979–1985. Виртуальный Русский музей. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  15. ^ Карачарсков Николай Прокопьевич. Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.
  16. ^ Заслуженный художник России Н. Карачарсков торжественно отметил в Чебоксарах 80-летний юбилей. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
  17. ^ Книжная новинка. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ.

Вуламалли

  1. Карачарсков, Н. Николай Карачарсков : «Шадриха — манăн юратупа ырату»/ Н. Карачарсков ; Н. Смирнова çырса илнĕ // Хыпар. — 1996. — 2 пуш.
  2. Кудявнин, В. Унăн произведенийĕсем çутă та таса / В. Кудявнин // Тантăш. — 1995. — 25 нарăс.
  3. Смирнова, Н. Пăрачкав ене юратса / Н. Смирнова // Хыпар.- 1997. — 2 юпа.
  4. Смирнова, Н. Чаплă художник — хисеплĕ колхозник / Н. Смирнова // Хыпар. — 1995. — 23 нарăс.
  5. Алексин, В. Лиц необщее выражение / В. Алексин // Совет. Чувашия. — 1995. — 23 февр.
  6. Викторов, Ю. Автор судьбы — сам художник / Ю. Викторов // Лик Чувашии. — 1995. — № 3. — С. 125—128.
  7. Викторов, Ю. «Пишу без лукавства, не приукрашивая…» / Ю. Викторов // Совет. Чувашия. — 1995. — 14 марта.
  8. Карачарсков, Н. П. Любовь и боль — моя Шадриха / Н. П. Карачарсков // Лик Чувашии.- 1994. — № 5. — С. 146—149.
  9. Карачарсков, Н.П. «Непрестижное» дело сохранения души / Н. П. Карачарсков // Республика. — 1997. — 13-19 мая (№ 19).- С. 9.
  10. Кириллов, Ю. В глазах у женщин печаль… / Ю.Кириллов // Совет. Чувашия. — 1998. — 18 апр.
  11. Кириллов, Ю. На холсте — портрет известного купца / Ю.Кириллов // Совет. Чувашия. — 1999. — 13 авг.
  12. Кириллов, Ю. Шадрихинский живописец / Ю.Кириллов // Чебоксар. новости. — 1997. — 26 нояб.
  13. Кудявнин, В. Вслед «Сумеркам» пришел рассвет / В.Кудявнин // Чебоксар. новости. — 1995. — 15 февр.
  14. Курган, В. П. Николай Прокопьевич Карачарсков : [альбом] / В. П. Курган. — СПб. : Художник РСФСР, 1992. — 72 с.
  15. Рязанцев, В. В экспозиции — живопись отца и скульптура сына / В.Рязанцев; Фот. В.Романова // Совет. Чувашия. — 2000. — 13 мая.
  16. Суворов, В. Карьера художника / В.Суворов // Профессионал. — 1999. — 28 авг. — 3 сент. (№ 7).
  17. Тьваш, Я. Роскошь для ума и чувств / Я.Тьваш // Чăваш ен. — 1998. — 18-25 апр. (№ 15). — С. 9.
  18. Юрин, С. Николай Карачарсков отметил свой юбилей на лыжне / С. Юрин // Молодеж. курьер. — 2000. — 16-22 марта (№ 10). — С. 14.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш АССР патшалӑх премийӗн лауреачӗсем
Хузангай Пётр Петрович (1967)  • Хирбю Григорий Яковлевич (1969)  • Марков Борис Семёнович (1969)  • Чумакова Тамара Ивановна (1969)  • Сорокина Лидия Семёновна (1969)  • Денисов Мефодий Иванович (1969)  • Ковалёв Алексей Васильевич (1969)  • Терентьев Николай Терентьевич (1970)  • Ухсай Яков Гаврилович (1971) Иванов-Паймен Влас Захарович (1972)  • Овчинников Николай Васильевич (1974)  • Васильев Фёдор Семёнович (1975)  • Сергеев Кузьма Сергеевич (1976)  • Яковлев Валерий Николаевич (1977)  • Чăваш патшалăх юрăпа ташă академи ансамблĕ (1978)  • Карачарсков Николай Прокофьевич (1979)  • Григорьев-Савушкин Павел Григорьевич (1979)  • Семёнов Валерий Семёнович (1979)  • Немцев Виктор Леонтьевич (1980)  • Григорьева Нина Ильинична (1980)  • Агеев Владимир Иванович (1981)  • Афанасьев Дмитрий Афанасьевич (1982)  • Любимов Анатолий Сергеевич (1983)  • Васильев Юрий Васильевич (1984)  • Фёдоров Ревель Фёдорович (1986)  • Чăваш АССР телекурăмпа радиокалаçу патшалăх комитечĕн хорĕ (1987)  • Одюков Иван Ильич (1988)  • Сидорова Ефросинья Сергеевна (1988)  • Трофимов Геннадий Фёдорович (1988)  • Канюков Владимир Яковлевич (1988)  • Айхи Геннадий Николаевич (1989)  • Юрьев Элли Михайлович (1989)  • Романова Фаина Александровна (1990)  • Айташ Юрий Григорьевич (1991)  • Кузьмина Вера Кузьминична (1991)  • Котлеев Виталий Иванович (1991)  • Сергеев Леонид Павлович (1991)

Категорисем