Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Николаева Елена Николаевна

Николаева Елена Николаевна (хĕр чухнехи хушамачĕ Кузнецова; ҫур. 1966 ҫулхи нарӑсӑн 1-мӗшӗ[1], Сӗнтӗрвӑрри районӗ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — паллă чăваш спортсменĕ, тава тивĕçлĕ спорт мастерӗ (ҫӑмӑл атлетика, 1992).

Хисеп орденĕпе чысланă. Чăваш Енĕн физика культурипе спорт тава тивĕçлĕ ĕçченĕ (1992). 1997 çулта Шупашкарăн хисеплĕ гражданинĕ ятне панă.

Тренерĕ — Раççей тава тивӗҫлӗ тренерӗ Николаев Анатолий.

Пурнӑҫӗ

1966 çулхи нарăс уйăхĕн 1-мĕшĕнче Чăваш Енĕн Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Акшик ялĕнче çуралнă.

Октябрьски вӑтам шкулӗнче (Сӗнтӗрвӑрри районӗ), Шупашкарти спорт ăсталăхĕн шкулӗнче вĕреннĕ. 1998 ҫулта Чăваш патшалăх ял хуçалăх академийĕнчен (экономика факультечĕ) вӗренсе тухнӑ.

Пӗрремӗш тренерӗсем — Н. Васильев (шкулти вĕрентекен), Анатолий тата Геннадий Семёновсем.

Чӑваш ял хуҫалӑх академийӗнче вӗренме кӗрсен малтанхи кунсенчех спорт уттипе ҫӑмӑл атлетика секцийӗнче аппаланма тытӑннӑ, пӗрремӗш курсрах спорт мастерӗн нормативӗсене пурнӑҫланӑ, ҫакӑ ҫамрӑк спортсменсем хушшинче СССР пӗрлештернӗ командине лекме май панӑ.

1986 ҫулта тӗнче шайӗнчи спорт мастерӗн нормативне пурнӑҫласа 10 ҫухрӑм хӑвӑрт утас енӗпе СССР рекордне тунӑ.

1986 ҫулта Елена Кузнецова хӑйӗн тренерӗпе Анатолий Николаевпа (каярахпа Чӑваш Республикин спорт министрӗ пулса тӑнӑ) мӑшӑрланнӑ та хушаматне улӑштарнӑ.

1986–1991 ҫулсенче Чӑваш АССР Министрсен Канашӗ ҫумӗнчи физкультурӑпа спорт комитечӗн инструкторӗ пулса ӗҫленӗ.

Еленӑшӑн пӗрремӗш пысӑк спорт ӑмӑртӑвӗ Римра иртнӗ 1987 ҫулхи тӗнче чемпионачӗ пулса тӑнӑ, унта вӑл вунӑ километрлӑ дистанцире 5-мӗш ҫитнӗ.

1991 ҫултан пуҫласа 2005 ҫулччен СССР, Раҫҫейӗн пӗрлештернӗ командин ҫӑмӑл атлетика енӗпе Мускавра спортсмен-инструктор пулса ӗҫленӗ.

1997 ҫулта ӑна Шупашкар хулин хисеплӗ гражданинӗ ятпа чысланӑ.

Спорт карьерине вӗҫлес умӗн Николаева тата тепӗр пысӑк ҫитӗнӳ тунӑ, 37 ҫулта вӑл Парижра иртнӗ 2003 ҫулхи ӑмӑртӑвӗнче 20 километр дистанцире тӗнче чемпионки пулса тӑнӑ.

2002 çултан Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн 3–6 пухӑвӗсен депутачӗ.

2006 ҫулхи пуш уйӑхӗнчен пуҫласа 2008 ҫулхи раштав уйӑхӗччен — Ҫӗнӗ Шупашкарти Олимп резервӗн вӑтам ятарлӑ училищин ҫӑмӑл атлетика енӗпе тренер-преподавателӗ пулса ӗҫленӗ.

2009 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнчен пуҫласа 2015 ҫулччен — Чӑваш Республикин физкультурӑпа спорт тата туризм министерствин Олимп резервӗн Шупашкарти вӑтам ятарлӑ училищин (техникумӗн) хӑвӑрт утасси енӗпе енӗпе тренер-преподавателӗ.

2015—2016 ҫулсенче Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн социаллӑ политикӑпа наци ыйтӑвӗсен комитечӗн председателӗн ҫумӗ шутланнӑ. 2016 ҫулта Шупашкарти спорт резервӗн хӑвӑрт утасси енӗпе ӗҫлекен 8-мӗш номерлӗ спорт шкулӗ Елена Николаева ячӗпе хисепленсе тӑма пуҫланӑ. Ҫавӑн пекех Чӑваш Республикин Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Октябрьски ДЮСШ та унӑн ячӗпе хисепленет[2].

Ҫитӗнӗвӗсем

  • XXVI Олимп вăййисен (1996) чемпионĕ;
  • XXV Олимп вăййисенче (1992) иккĕмĕш вырăн йышăннă;
  • нумай хут СССР чемпионĕ (1988, 1992) пулнă;
  • хăвăрт утассипе Раççей Федерацийĕн чемпионĕ (1995, 1996);
  • 2003 çулта Европа Кубокне çĕнтерсе илнĕ;
  • 1995 çулта Тĕнче Кубокĕнче кĕмĕл медальне, 1993 çулта пăхăр медальне çĕнтерсе илнĕ.
  • Европа тата тĕнче рекордсменĕ.

Хисепӗсем

  • II степеньлӗ «Тӑван ҫӗршыв умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден медалӗ;
  • «Чӑваш Республики умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден (2007 ҫулхи ҫӗртмен 15-мӗшӗ) — спортри пысӑк ҫитӗнӳсемшӗн тата вӑй-хал культурипе спорта аталантарас ӗҫе пысӑк хӑй тӳпе хывнӑшӑн[3];
  • Чӑваш Республикин Хисеп хучӗ[2];
  • Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Хисеп хучӗ[2].

Ҫемье

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Yelena Nikolayeva // World Athletics Database
  2. ^ 1, 2, 3 Николаева, Елена Николаевна (спортсменка; 01.02.1966) (выр.). «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 1-мӗшӗ.
  3. ^ Указ Президента Чувашской Республики от 15 июня 2007 года № 50 «О награждении орденом „За заслуги перед Чувашской Республикой“» (выр.). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 1-мӗшӗ.
  4. ^ Н.Г. Скородумов. Николаева Елена Николаевна (выр.). Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 1-мӗшӗ.
  5. ^ Лучший подарок чемпионке — Советская Чувашия(паллӑ мар). sovch.chuvashia.com. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 1-мӗшӗ.

Вуламалли

Чӑвашла

  • Николаева, Е. Елена Николаева: Спортӑн ҫӑмӑл мар ҫулӗпе утнӑшӑн ӳкӗнместӗп / Е. Николаева ; А. Михайлов ҫырса илнӗ // Хыпар. — 2014. — 18 юпа. — С. 8-9 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Наумова, Т. Барселонӑра ҫутӑлнӑ чӑваш «ҫӑлтӑрӗсем» халӗ те ялкӑшаҫҫӗ / Т. Наумова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2017. — 5 ҫурла/август (№ 30). — С. 1, 3 : сӑн ӳкерчӗксем.
  • Плотников, Ю. Елена Николаевӑна кам ҫитӗ? / Ю. Плотников // Хыпар. — 2008. — 7 ҫу.
  • Сидоров, П. Вӗсем Чӑваш Ен чапне ҫӗклеҫҫӗ / П. Сидоров // Ҫамрӑксен хаҫачӗ. — 2008. — 18 ака (№ 14). — С. 5.
  • Степанова, И. Чемпион медалӗ мӗн йывӑрӑш? / И. Степанова // Ҫамрӑксен хаҫачӗ. — 2008. — 2 ҫу (№ 17). — С. 1-2.

Вырӑсла

  • Бриг, Б. Лицо республики в чемпионский профиль / Б. Бриг // Советская Чувашия. — 2008. — 7 мая.
  • Веденеева, М. Спорт кует характер / М. Веденеева // Наше слово = Пирӗн сӑмах (Марпосадский район). — 2022. — 4 мая (№ 32). — С. 1.
  • Егоров, А. Лучший подарок чемпионке / А. Егоров // Советская Чувашия. — 2016. — 29 янв. — С. 3 : фот.
  • Елена Николаевна Николаева: 1966. Трудные километры // Спортсмены. — Чебоксары, 2005. — С. 183-192.
  • Иванова, А. Школа имени олимпийской чемпионки / А. Иванова ; подгот. Э. Егорова // Республика. — 2016. — 31 авг. (№ 46). — С. 4.
  • Любимая и неповторимая! // Спортивная панорама Чувашии. — 2016. — № 1 (март). — С. 6-7 : фот. цв.
  • Нардин, В. Как Чувашия на Олимпиаде опередила целые страны : Обладательницы «золота» и «серебра» летних Игр-1992 рассказали о своем успехе / В. Нардин ; фото М. Васильева // Советская Чувашия. — 2022. — 2 августа (№ 86). — С. 1, 4 : фот.
  • Николаева, Е. Вкус победы : [беседа с олимп. чемпионкой Еленой Николаевой / записала Е. Казарина] // Чебоксарские новости. — 2019. — 16 июля. — С. 3 : фот.
  • Палладьев, В. Елена Николаева: Рожденный ходить бегать не может / В. Палладьев // Грани. — 2016. — 3 февр. — С. 8 : фот.
  • Порфирьев, Н. Олимпийцам — высокие награды : [о награждении орденом «За заслуги перед Чувашской Республикой» спортсменов Владимира Андреева, Валентины Егоровой, Елены Николаевой] / Н. Порфирьев // Республика. — 2007. — 27 июня (№ 26). — С. 3.
  • Почетные граждане города Чебоксары // Чебоксарские новости. — 2023. — 10 октября (№ 112). — С. 4 : фот.
  • Пьянзина, Н. Н. Легкоатлетические традиции и достижения спортсменов Чувашской Республики / Н. Н. Пьянзина, Т. Н. Петрова, О. В. Шиленко // Вестник Чувашского университета. Гуманитарные науки. — 2018. — № 2. — С. 129-135.
  • Скородумов, Н. Г. Николаева Елена Николаевна / Н. Г. Скородумов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 296.
  • Скородумов, Н. Г. Николаева Елена Николаевна / Н. Г. Скородумов // Чувашская спортивная энциклопедия / Н. Г. Скородумов. — Чебоксары, 2007. — С. 33.
  • Скородумов, Н. Г. Николаева (Кузнецова) Елена Николаевна / Н. Г. Скородумов // Энциклопедия Мариинско-Посадского района. — Чебоксары, 2023. — С. 344.
  • Степанова, М. Для того мы и депутаты / М. Степанова // Республика. — 2008. — 2 апр. — С. 4.
  • Ястребова, Е. Разговор о важном с олимпийской чемпионкой / Е. Ястребова // Наше слово = Пирӗн сӑмах (Марпосадский район). — 2022. — 23 ноября (№ 89). — С. 3 : фот.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем