Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Бударин Николай Михайлович

Бударин Николай Михайлович (ҫур. 1953 ҫулхи акан 29-мӗшӗ[1], Кире, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики[1]) — Чӑваш Республикин космонавчĕ, «Энерги» космонавтсен отрячӗн космонавт-испытателӗ, Раҫҫей Федерацийӗн Паттӑрӗ. 3 хутччен тӗнче уҫлӑхне вӗҫнӗ. 2007 ҫултан Раҫҫей Федерацийӗн Федераллӑ Пухӑвӗн Патшалӑх Думин пиллӗкмӗш пухӑвӗн депутачӗ, «Пӗрлӗхлӗ Раҫҫей» фракци пайташӗ[2].

Пурнӑҫӗ

1979 çулта Серго Орджоникидзе ячӗллӗ Мускав авиаци институтӗнчен вӗренсе тухнӑ.

Пӗрремӗш вӗҫев

1995 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗнчен пуҫласа авӑн уйӑхӗн 11-мӗшӗччен Анатолий Соловьёвпа(выр.)чăв. пӗрле бортинженер пулса вӗҫнӗ. Экипажа станцие ҫити американсен Атлантис STS-71 шатллӗ ҫинче илсе ҫитернӗ. «Союз ТМ-21» карап ҫинче Анатолий Соловьевпа пӗрле ҫӗр ҫине вӗҫсе аннӑ. Вӗҫев 75 талӑк, 11 сехет, 20 минут та 21 ҫеккунт тӑсӑлнӑ[3].

Иккӗмӗш вӗҫев

1998 ҫулхи кӑрлачӑн 29-мӗшӗнчен пуҫласа ҫурлан 25-мӗшӗччен «Союз ТМ-27» ҫинче бортинженер пулса вӗҫнӗ. Тӗнче уҫлӑхне Талгат Мусабаевпа тата Леопольд Эйартцпа пӗрле вӗҫсе хӑпарнӑ. Ҫӗр чӑмӑрӗ ҫине Талгат Мусабаевпа(выр.)чăв. тата Юрий Батуринпа пӗрле аннӑ. Вӗҫев 207 талӑк, 12 сехет, 51 минут та 02 ҫеккунт тӑсӑлнӑ.

Вӗҫев вӑхӑтӗнче Пӗтӗм тӗнчери «Тӗнче ялавӗ» ӑслӑхпа ҫутӗҫ обществӑлла космос проектне хутшӑннӑ.

Виҫҫӗмӗш вӗҫев

2002 ҫулхи чӳкӗн 24-мӗшӗнчен пуҫласа 2003 ҫулхи ҫӑвӑн 4-мӗшӗччен МКС-6 бортинженер пулса ӗҫленӗ. Индевор STS-113 шаттл ҫинче вӗҫев специалисчӗ пек вӗҫеве тухнӑ, каялла таврӑннӑ чухне — «Союз ТМА-1» транспорт карапӗ ҫинчи карап командирӗ пулса (баллистикӑлла анни) вӗҫнӗ. Пӗтӗмӗшле вӗҫев 161 талӑк, 1 сехет, 14 минут та 38 ҫеккунт тӑсӑлнӑ.

Политикӑлла ӗҫӗ-хӗлӗ

2007 ҫултан Раҫҫей Федерацийӗн Федераллӑ Пухӑвӗн Патшалӑх Думин пиллӗкмӗш пухӑвӗн депутачӗ, «Пӗрлӗхлӗ Раҫҫей» фракцийӗн пайташӗ. Раҫҫей Федерацийӗн Федераллӑ Пухӑвӗн Патшалӑх Думин улттӑмӗш пухӑвӗн депутатне суйланмалли кандидатсен списокӗнчен ӑна Чӑваш Республикин Пуҫлӑхӗ Михаил Игнатьев пуҫарӑвӗпе чӗрсе пӑрахнӑ, ҫакӑ республикӑра тата космос пӗрлӗхӗнчи ҫынсем хушшинче калаҫусем ҫуратнӑ[4].

Чӑваш Республикинче ҫуралса ӳснӗ май Шуршӑл чӑваш ялӗнче А. Г. Николаев космонавтика музейӗнчи экспозицире Николай Бударина пӗр пайне халалланӑ[4]. 2024 ҫулхи июнӗн 20-мӗшӗнче Николай Бударин музее хӑй ҫитсе курнӑ та Ҫӗр чӑмӑрӗ ҫине анакан «Союз ТМА-1» карап аппаратӗнчи ложемента парнеленӗ, ҫавӑн пекех вӑл ҫав самантра экскурсире пулнӑ Ҫӗрпӳ округӗнчи шкул ачисемпе калаҫнӑ[5].

Сывлӑхӗ

2025 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Николай Михайловича васкавлӑн Мускаври пӗр пульницӑна ҫитернӗ — космонавтӑн онкологи рецидивӗ пулса иртнӗ. Хыпарсем пӗлтернӗ тӑрӑх, шыҫҫа касса илнӗ, космонавт тӳрленме пуҫланӑ[6].

Вӗҫнисен статистики

Статистика[7]
# Стартланӑ карап Старт, UTC Экспедици Ларнӑ карап Ларнӑ, UTC Вӗҫнӗ Уҫӑ тӗнче уҫлӑхне тухни Уҫӑ тӗнче уҫлӑхӗнчи вӑхӑт
1 Атлантис STS-71 27.06.1995, 19:32 Атлантис STS-71, Мир-19 Союз ТМ-21 11.09.1995, 06:52 75 талӑк 11 сехет 20 минут 3 14 сехет 32 минут
2 Союз ТМ-27 29.01.1998, 16:33 Союз ТМ-27, Мир-25 Союз ТМ-27 25.08.1998, 05:22 207 талӑк 12 сехет 49 минут 6 32 сехет 39 минут
3 Индевор STS-113 24.11.2002, 00:49 Индевор STS-113, МКС-6 Союз ТМА-1 04.05.2003, 02:04 161 талӑк 01 сехет 14 минут 0 0
444 талӑк 01 сехет 43 минут 9 47 сехет 11 минут

Хисепӗсем

  • Раççей Паттăрĕ.
  • Вĕçевçĕ-космонавт.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5 http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/budarin.html
  2. ^ Бударин, Николай Михайлович. tass.ru.
  3. ^ Бударин Николай Михайлович. www.gctc.ru.
  4. ^ 1, 2 Игорь Ленский. Под шоршелскими звёздами (2012). Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи ҫурлан 31-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2014 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗ.
  5. ^ Николай Бударин передал Музею космонавтики уникальный экспонат. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи авӑнӑн 30-мӗшӗ.
  6. ^ Симикова Полина. Космонавта из Чувашии экстренно увезли в одну из московских больниц (2025-09-16). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи авӑнӑн 30-мӗшӗ.
  7. ^ Statistics - Budarin Nikolai Mikhailovich (англ.). spacefacts.de. Пӑхнӑ кун: 2018 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи пушӑн 16-мӗшӗ.

Вуламалли

  • И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко (составители). Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем