Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Агаков Всеволод Георгиевич

РУВИКИ-ре ҫак хушаматлӑ ытти ҫынсем пирки те статьясем пур: Агаков.

Все́волод Гео́ргиевич Ага́ков (ҫур. 1949 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗ, Çуткасси, Eтĕрнe районĕ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — ӑсчах, профессор, И. Н. Ульянов Чӑваш патшалӑх университечӗн ректорӗ (2010—2014)[1]. Ҫаврӑнакан Ҫут Тӗнчен математика моделӗсене, шыв управҫисен ҫыранӗсен динамикисен математика моделӗсене, электронлӑ системӑсене статикӑлла тишкермелли самантсен меслетне хатӗрленӗ, А. Эйнштейнӑн туртӑм танлӑхӗсен пӗтӗмӗшле тӑтӑш йышӑнӑвӗсем пуррине кӑтартса панӑ[2].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1949 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Етӗрне районӗнчи Ҫуткасси ялӗнче учительсен ҫемйинче ҫуралнӑ[2]. Ашшӗ — Георгий Агаков, ялти шкулта литература вӗрентнӗ; Всеволод ывӑлӗ ҫичӗ ҫул та тултарман чухне вилнӗ. Амӑшӗ — Мария Васильевна, 40 ҫул пуҫламӑш классенче вӗрентнӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче шкул директорӗнче тӑрӑшнӑ. В. Г. Агаков каланӑ тӑрӑх, амӑшӗнчен чи кирлине — вӗренме пӗлмеллине — илнӗ[3].

Пуҫламӑш шкулта астрономипе кӑсӑкланнӑ. Пиллӗкмӗш класра хӑйӗн пӗрремӗш телескопне ӑсталанӑ.

Чи юратнӑ кӗнекисенчен пӗри — Э. Л. Войничӑн «Овод» романӗ, ӑна чӑвашла шкул ҫулӗсенчех вуланӑ.

1966 ҫулта Палтайри вӑтам шкултан вӗренсе тухса М. В. Ломоносов ячӗллӗ Мускав патшалӑх университечӗн физика факультетне вӗренме кӗнӗ, 1973 ҫулта «Астрономи» специальнӑҫпа вӗренсе тухнӑ[2].

1973—1975 ҫулсенче Совет Ҫарӗнче офицер должноҫӗсенче хӗсметре тӑнӑ[2].

1975 ҫулта И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетӗнче ӗҫлеме пуҫланӑ. 1976—1979 ҫулсенче М. В. Ломоносов ячӗллӗ Мускав патшалӑх университетӗнче аспирантурӑра вӗреннӗ (специальнӑҫӗ — «Астрофизика», специализацийӗ — «Математика астрофизики»)[2].

1980 ҫулта физика-математика ӑслӑхӗсен кандидачӗ(выр.)чăв. пулса тӑнӑ, 1983 ҫулта — доцент[2].

1987 ҫултанпа — аслӑ математика кафедрин пуҫлӑхӗ, пӗр вӑхӑтрах 1991—1993 ҫулсенче — инженерсен никӗс хатӗрлевӗн факультечӗн деканӗ. 1994 ҫулта профессор ятне панӑ[2].

1993—2007 ҫулсенче — И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн тӗнчери ҫыхӑнусен проректорӗ, 2008—2009 ҫулта — вӗренӳ ӗҫӗн проректорӗ, 2010—2014 ҫулта — ректорӗ[2]. Ректор пулса 2014 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗччен ӗҫленӗ[1].

2010 ҫулхи юпа уйӑхӗнчен пуҫласа 2014 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗччен — Чӑваш Республикинчи ректорсен канашӗн председателӗ. 2010 ҫулхи юпа уйӑхӗн 19-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Президенчӗн М. В. Игнатьевӑн канашҫи пулма ҫирӗплетнӗ. 2011 ҫулта Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх Думин вӗренӳпе ӑслӑлӑх комитечӗ ҫумӗнчи вӗрентӗве аталантарас право ыйтӑвӗсемпе ӗҫлекен эксперт канашӗн йышне кӗртнӗ.

Чӑваш Республикин патшалӑх наградисем тата патшалӑх премийӗсем енӗпе ӗҫлекен комисси пайташӗ[4], Чӑваш Республикин экономикӑна модернизацилес тата технологи тӗлӗшӗнчен аталантарас енӗпе ӗҫлекен канашӑн председателӗн ҫумӗ[4], РФ Федераци Пухӑвӗн Федераци Канашӗн Ӑслӑлӑх, вӗрентӳ, культура тата информаци политикин комитечӗ ҫумӗнчи вӗрентӗве саккун мелӗпе тивӗҫтерес енӗпе ӗҫлекен эксперт канашӗн пайташӗ пулнӑ[1].

Ӑслӑлӑх ӗҫӗ-хӗлӗ

Студент ҫулӗсенчен пуҫласа чылай ҫул А. Л. Зельмановпа(выр.)чăв. ӗҫленӗ, ӑна хӑйӗн «наукӑра та, пурнӑҫ ҫулӗпе те вӗрентекен» тет[3]. А. Л. Зельмановпа В. Г. Агаковӑн «Элементы общей теории относительности» пӗрлехи монографийӗ 1989 ҫулта «Наука» издательствӑра кун ҫути курнӑ.

Агаков В. Г. ҫаврӑнакан Ҫут Тӗнчен математика моделӗсене, шыв управҫисен ҫыранӗсен динамикисен математика моделӗсене, электронлӑ системӑсене статикӑлла тишкермелли самантсен меслетне хатӗрленӗ, А. Эйнштейнӑн туртӑм танлӑхӗсен пӗтӗмӗшле тӑтӑш йышӑнӑвӗсем пуррине кӑтартса панӑ[2].

Университетра 1999 ҫултанпа кӑларакан «Математические модели и их приложенияя» ҫулленхи ӑслӑлӑх пуххин никӗслевҫи тата тӗп редакторӗ.

Гравитацин математика теорийӗпе, релятивизмла космологипе, танлаштарулӑхӑн пӗтӗмӗшле теорийӗпе, электроникӑри пулаяслӑхсен теорийӗн приложенийӗсемпе, шкулсемпе аслӑ шкулсенче математика вӗрентес ыйтусемпе, вӑтам тата аслӑ шкул проблемисемпе 200 ытла ӑслӑлӑх, вӗренӳ тата методика ӗҫӗсен (ҫав шутра 30 ытла монографи, вӗренӳ тата справка пособийӗсем) авторӗ[1].

Суйласа илнӗ ӗҫӗсем

  • Элементы общей теории относительности / А. Л. Зельманов, В. Г. Агаков. — М.: Наука, 1989. 235, с., ил.
  • Элементарная математика и начала анализа. Учебное пособие для слушателей подготовительных отделений вузов.
  • Элементы теории вероятностей в математической статистике: учебное пособие [для студентов юридических специальностей] / В. Г. Агаков, Н. Я. Попова. — Чебоксары: Изд-во ЧГУ, 2010. 136 с.
  • Элементы высшей математики в биологии и медицине (дифференциальное исчисление): Учеб. пособие для мед. и фармац. спец. вузов / В. Г. Агаков, А. А. Васильев, Ю. Я. Максимов. — Чебоксары: Изд-во ЧГУ, 2002. 105 с.
  • Элементарная математика и начала анализа: учеб. пособие для поступающих в вузы: в 2 книгах. Кн. 1. — 1997. 228 с.
  • Элементарная математика и начала анализа: учеб. пособие [для подгот. курсов] / В. Г. Агаков. — Чебоксары: Изд-во ЧГУ, 2005. 335 с.
  • Элементарная математика и начала анализа: учеб. пособие [для подгот. курсов] / В. Г. Агаков. — Чебоксары: Изд-во ЧГУ, 2004. 334 с.
  • Элементарная математика и начала анализа: учеб. пособие [для подгот. курсов] / В. Г. Агаков. — Чебоксары: Изд-во ЧГУ, 2006. 335 с.
  • Элементарная математика и начала анализа: [учебник] / В. Г. Агаков. — Чебоксары: Издательство ЧГУ, 1991. 240 с. с.
  • Эксперимент по ЕГЭ — ГИФО как одно из стратегических направлений совершенствования системы образования / В. Г. Агаков, В. Л. Кураков. — Москва: Вуз и школа, 2003. 181 с.
  • Основы проектирования цифровых устройств на ПЛИС: учебное пособие [для студентов 5 курса] / В. Г. Агаков, П. В. Иванов, А. А. Носов. — Чебоксары: Изд-во Чуваш. гос. ун-та, 2012. 303 с.
  • Некоторые вопросы поведения анизотропной вселенной: автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата физико-математических наук: специальность (01.03.03) — Астрофизика / В. Г. Агаков. — Москва, 1980. 11 с.
  • Модернизация системы образования в контексте реформирования социальной сферы / В. Г. Агаков, В. Л Кураков. — Чебоксары: Изд-во ЧГУ, 2003. 85 с.

Пӑтӑрмахсем

2013 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Всеволод Агаков уголовлӑ ӗҫ фигуранчӗ пулса тӑнӑ. Университет ертӳҫи тата виҫӗ ӗҫченӗ тӗлӗшпе служба хваттерӗсемпе улталама хӑтланни пирки ӗҫ-пуҫа тишкернӗ. Сӑмах Шупашкарта икӗ пӳлӗмлӗ икӗ хваттер пирки пынӑ, вӗсене патшалӑх Чӑваш патшалӑх университетне оперативлӑ усӑ курмалли правӑпа панӑ. Следстви шутланӑ тӑрӑх, университетӑн икӗ сотрудникӗ асӑннӑ хваттерсене саккунсӑр приватизацилеме хӑтланнӑ. Документсене Росреестрӑн Чӑваш Енри управленине хваттерсене харпӑрлӑх правине йӗркелеме тӑратнӑнӗ, анчах ӑна тума право хуралӗн органӗсен сотрудникӗсем чарса лартнӑ[5].

2014 ҫулхи юпа уйӑхӗнче суд палӑртнӑ тӑрӑх, медицина факультечӗн доценчӗпе Патӑрьелти филиал директорӗ ют пурлӑха вӑрлас тӗллевпе икӗ служба хваттерне хӑйсен харпӑрлӑхне саккунсӑр майпа йӗркелеме хӑтланнӑ. Ҫакна пӗлсе университет ректорӗпе проректорӗ вӗсене документсене йӗркелеме пулӑшнӑ. Суд ректор пулнӑ Агаковпа проректора служба вырӑнӗпе усӑ курса патшалӑха улталама тӳрремӗнех хутшӑннӑшӑн айӑплӑ тесе йышӑннӑ (РФ УК 33 ст. 5 п., 30 ст. 3 п. — 159 ст. 4 п.). Вӗсене кашнине 600 пин тенкӗ штраф тӳлеттерме тата условлӑ майпа 4 ҫул ирӗклӗхсӗр хӑварма палӑртнӑ[6].

Хисепӗсем

Всеволод Агаковӑн хисепӗсем[1]:

  • Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн Хисеп хучӗсем;
  • Раҫҫей Федерацийӗн Пӗтӗмӗшле тата професси пӗлӗвӗн министерствин Хисеп хучӗ;
  • Раҫҫей Федерацийӗн вӗрентӳ министрӗн тавӗ;
  • Атӑлҫи университечӗсен ассоциацийӗн парнин лауреачӗ;
  • И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн тава тивӗҫлӗ профессорӗ;
  • Чӑваш Республикисен вӗрентӗвӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ;
  • Раҫҫей Федерацийӗн профессиллӗ аслӑ пӗлӗвӗн хисеплӗ ӗҫченӗ;
  • Етӗрне районӗн хисеплӗ гражданинӗ[7].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Чувашский государственный университет имени И.Н. Ульянова » Агаков Всеволод Георгиевич, ректор ФГБОУ ВПО «Чувашский государственный университет имени И.Н. Ульянова» с 2010 г. по 2 января 2014 г. (англ.). www.chuvsu.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Агаков, Всеволод Георгиевич (физик; 02.01.1949)(паллӑ мар). «Наследие Чувашии». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Планета под названием Университет — Советская Чувашия(паллӑ мар). sovch.chuvashia.com. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2 Агаков Всеволод Георгиевич - Известные ученые (выр.). famous-scientists.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗ.
  5. ^ Ректор чувашского вуза стал фигурантом уголовного дела - ИА REGNUM. Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ.
  6. ^ Как руководство чувашского госуниверситета решало квартирный вопрос. Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ.
  7. ^ Агаков Всеволод Георгиевич (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики. Ядринский муниципальный округ Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Президентӑн ҫӗнӗ канашҫисем // Хыпар. — 2010. — 16 юпа (№ 200/201). — С. 2.
  • Светлова, А. Всеволод Агаков — Эксперт канашӗнче / А. Светлова // Хыпар. — 2011. — 29 ҫӗртме (№ 124). — С. 1.
  • Абруков, В. С. Агаков Всеволод Георгиевич / В. С. Абруков // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — Т. 1 : А-Е. — С. 23.
  • Агаков, В. Г. Всеволод Агаков: «Высшее образование — это успешная карьера» : [интервью] / В. Г. Агаков // Ульяновец. — 2009. — 5 февраля. — С. 1, 3.
  • Агаков, В. Г. Планета под названием «Университет» : [интервью] / В. Г. Агаков // Советская Чувашия. — 2010. — 20 мая (№ 87/88). — С. 1, 4.
  • Агаков, В. Г. Университет в уникальной версии / В. Г. Агаков ; беседовала Е. Казнина // Ульяновец. — 2012. — 29 авг. (№ 44). — С. 4.
  • Благодарность : [Благодарственное письмо от директора Института искусствоведения, фольклористики и этнологии им. М. Ф. Рыльского НАН Украины Ганны Скрипник в адрес ректора Чувашского госуниверситета им. И. Н. Ульянова В. Г. Агакова, в котором выражается признательность за сотрудничество и необходимость проявления взаимных научно-творческих изысканий] // Ульяновец. — 2010. — 25 марта. — С. 2.
  • Бойко, И. И. Агаков Всеволод Георгиевич / И. И. Бойко // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 49. '
  • Григорьев, П. А. Агаков Всеволод Георгиевич / П. А. Григорьев // Краткая ядринская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — С. 14.
  • Григорьев, П. А. Агаков Всеволод Георгиевич / П. А. Григорьев, В. Б. Шуверов // Ядринская энциклопедия. — Чебоксары, 2015. — Т. 1 : А-О. — С. 18-19.
  • Михайлов, С. П. Управление университетом : [о должностных обязанностях президента и ректора ЧГУ] / С. П. Михайлов // Ульяновец. — 2010. — 10 апр. — С. 2.
  • С наградой! : [о присвоении почетного звания «Заслуженный работник высшей школы Российской Федерации»] // Советская Чувашия. — 2011. — 27 апр. (№ 74). — С. 2.
  • ЧГУ и педколледж: партнерство в области образования и науки : [о встрече ректора ЧГУ им. И. Н. Ульянова В. Г. Агакова с выпускниками и директором Чебоксарского педагогического колледжа им. Н. В. Никольского В. В. Сапожниковым] // Ульяновец. — 2010. — 20 мая. — С. 6.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем