Максимов Николай Николаевич
Николай Николаевич Максимов (ҫур. 1944 ҫулхи кӑрлачӑн 6-мӗшӗ, Кӑшнаруй, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — совет саманин тата Раҫҫейӗн чӑваш ҫыравҫи, прозаикӗ, журналисчӗ тата куҫаруҫи. СССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн (1982) тата СССР Журналистсен пӗрлӗхӗн пайташӗ (1970). Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1994).
Пурнӑҫӗ
Николай Максимов 1944 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 6-мӗшӗнче Чӑваш АССР кӗрекен Канаш районӗнчи Кӑшнаруй ялӗнче ҫуралнӑ[1].
Канаш хулинчи вӑтам шкула пӗтернӗ хыҫҫӑн Мордва патшалӑх университетне вӗренме кӗнӗ, ӑнӑҫлӑ вӗренсе пӗтернӗ. Каярахпа Горькийри (халӗ Чулхула) аслӑ парти шкулӗнче пӗлӳ илнӗ[2].
Ӗҫ биографине 1966 ҫулта журналистикӑра пуҫланӑ. 1966–1975 ҫулсенче Йӗпреҫ тата Куславкка районӗсен хаҫачӗсен редакцийӗсенче ӗҫленӗ (Куславккари «Ялав» хаҫатне ертсе пынӑ). 1977–1978 ҫулсенче республикӑри «Коммунизм ялавӗ» (халӗ «Хыпар») хаҫат редакцийӗнче вӑй хунӑ[2].
Каярахпа нумай ҫул хушши республика шайӗнчи тӗрлӗ массӑллӑ информаци хатӗрӗсенче ертӳҫӗ вырӑнӗсене йышӑннӑ:
- 1979–1986 ҫулсенче — «Капкӑн» сатира журналӗн тӗп редакторӗ;
- 1991–2000 ҫулсенче — «Советская Чувашия» хаҫатӑн тӗп редакторӗ;
- 2000–2003 ҫулсенче — «Столица-Ч» хаҫат редакторӗ;
- 2003–2008 ҫулсенче — «АиФ-Чувашия» хаҫат редакторӗ;
- 2009 ҫултанпа — «Тӳрӗ кӑмӑллӑ Раҫҫей» парти хаҫачӗн редакторӗ пулса ӗҫленӗ[2].
Общество ӗҫне те хастар хутшӑннӑ. 1984–1989 ҫулсенче ӑна Чӑваш АССР Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн правленийӗн пайташӗ пулма суйланнӑ. Тӗрлӗ ҫулсенче Чӑваш Республикин Журналистсен пӗрлӗхӗн правленийӗнче тӑнӑ[2].
Пултарулӑхӗ
Литературӑри пултарулӑхне 1970-мӗш ҫулсенче пуҫланӑ. Вӑл чӑвашла та, вырӑсла та ҫырать. Унӑн пӗрремӗш пысӑк хайлавӗ — «Тӑлӑх арӑм» калав — 1977 ҫулта «Ялав» журналта пичетленсе тухнӑ.
Ҫыравҫӑн хайлавӗсене вырӑс, тутар, ҫармӑс, пушкӑрт тата белорус чӗлхисене куҫарнӑ. Тӗп жанрӗсем — повесть тата роман; вӗсенче автор моральпе этика ыйтӑвӗсене, хальхи ял пурнӑҫне тата халӑхӑн иртнӗ пурнӑҫне хускатать.
Паллӑ кӗнекисем
Николай Максимов 12 роман, ҫирӗм ытла повеҫпе калав, пьесӑсем ҫырнӑ. Вӗсенчен чи паллисем:
- «Ҫил-ҫумӑр витӗр» (1982);
- «Тапӑ» (1987);
- «Пӗррехинче, XXIV ӗмӗрте…» (1988);
- «Синкер» (1991);
- «Пурнӑҫри вырӑн» (1992);
- «Ӑс паракансем»;
- «Пӑр айӗн те шыв юхать»;
- «Редиска монуменчӗ» (2011) — пӗчӗк роман;
- «Майра патша парни» (Дар императрицы) — историллӗ роман;
- «Шурӑ акӑш ҫулӗ»;
- «Тайлӑк ҫын тӗлӗкӗ» (Сон шизофреника);
- «Пӗр хӗрес айӗнче» (Под одним крестом).
Хисепӗсемпе премисем
- Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1994);
- Чӑваш АССР Аслӑ Канаш Президиумӗн Хисеп хучӗ (1985)[2];
- Митта Ваҫлейӗ ячӗллӗ преми лауреачӗ (2021)[3];
- Раҫҫей Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Хисеп хучӗ (2023)[2];
- Раҫҫей Ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн «Василий Шукшин» ылтӑн медалӗ (2024)[2];
- Иван Мучи ячӗллӗ преми лауреачӗ;
- «Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче ҫӗнтернӗренпе 20 ҫул ҫитни» медаль.
Ӑнлантарусем
- ^ Максимов Николай Николаевич (06.01.1944). Чӑваш Енӗн литература картти. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 23-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Максимов, Николай Николаевич (прозаик; 06.01.1944). Культурное наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 23-мӗшӗ.
- ^ Митта Ваҫлейӗ ячӗллӗ премин лауреачӗсем. Чӑваш Республикин Националлӑ библиотеки. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 23-мӗшӗ.
Вуламалли
- Алексеев, О. Тухăçлă ĕçлекен писатель / О. Алексеев // Ялав (Куславкка р–нĕ). – 1994. – 20 кăрлач.
- Максимов, Н. Манăн пĕтĕм пурнăç / Н. Максимов // Ялав. – 1994. – № 1. – С. 28–30.
- Метин, П. Тăвалла, çÿлерен çÿле / П. Метин // Çамрăклăхпа ăсталăх. – Шупашкар, 1982. – С. 96–102.
- Метин, П. Яланах тăвалла улăхасчĕ / П. Метин // Тăван Атăл. – 1980. – № 11. – С. 72–74.
- Михайлов, А. Чăваш писателĕ Н. Максимов 50 çулта / А.Михайлов // Çĕрпÿ хыпарçи.– 1994.– 7 кăрлач.
- Тимуков, А. Н. Максимов Николай Николаевич / А. Н. Тимуков // Краткая чувашская энциклопедия.– Чебоксары, 2001.– С. 258.
Каçăсем
- Писатели: Максимов Николай Николаевич (выр.)
- Максимов Николай Николаевич (Чӑваш энциклопедийӗ) (выр.)