Спиридонов Григорий Спиридонович
Спиридонов Григорий Спиридонович (1896 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ, Енӗш Нӑрваш, Хусан кӗпӗрни — 1946 ҫулхи юпан 30-мӗшӗ, Канаш, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики) — Раҫҫей империйӗн тата Чӑваш тӑрӑхӗн пӗрремӗш профессионаллӑ скульпторӗ. 1935 ҫултанпа СССР Художниксен пӗрлӗхӗн пайташӗ.
Паллӑ чӑваш художникӗн Моисей Спиридоновӑн шӑллӗ.
Пурнӑҫӗ
1896 ҫулхи пушӑн 7-мӗшӗнче (ҫӗнӗ стильпе пушӑн 19-мӗшӗнче) Ҫӗрпӳ уесӗнчи (халӗ Чӑваш Республикин Тӑвай районӗ) Енӗш Нӑрваш ялӗнче ҫуралнӑ[1].
1912 ҫулта Енӗш Нӑрвашри икӗ класлӑ училищерен вӗренсе тухнӑ. 1912–1918 ҫулсенче Хусанти ӳнер шкулӗн скульптурӑпа архитектура уйрӑмӗнче вӗреннӗ. Унӑн вӗрентекенӗ Г. А. Медведев скульптор пулнӑ[2].
Вӗренсе тухсан Вӑрмар районӗнчи Ҫӗрпӳ уесӗн совнархозӗнче техник пулса ӗҫленӗ, каярах Канаш хулинче вӑй хунӑ. Ҫавӑн пекех вӑтам шкулсенче ачасене ӳкерме вӗрентнӗ[3].
1921 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 1-мӗшӗнче Шупашкарта Атӑл хӗрринче Степан Разин палӑкне уҫнӑ. Ку палӑка Григорий Спиридонов хӑйӗн шӑллӗпе Моисей Спиридоновпа пӗрле хатӗрленӗ. Григорий Спиридонов Степан Разинӑн барельефне ӑсталанӑ — ку ӗҫ Чӑваш Енри монументаллӑ пропагандӑн пуҫламӑшӗ шутланать[2].
1927 ҫултанпа Революциллӗ Раҫҫей художникӗсен ассоциацийӗн (АХРР) чӑваш филиалӗ йĕркелекен куравсене, 1930–1945 ҫулсенче республика шайри куравсене хутшӑннӑ[1].
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче, 1943 ҫулта, Мускав облаҫне торф кӑларнӑ ҫӗре мобилизациленӗ. Унта вӑйлӑ шӑнса пӑсӑлнӑ хыҫҫӑн ӳпке туберкулезӗпе чирлесе кайнӑ[2].
Паллӑ ӗҫӗсем
Скульптор чылай портрет тата композици ӑсталанӑ[2]:
- «Степан Разин» проект тата барельеф (1921);
- «Шӑпӑрҫӑ» (1926);
- «Чӑваш комсомолки» (1927);
- «Стахановец-тимӗрҫӗ» (1935);
- «Г. Егоров» (1945);
- «Вӗренӳ отличникӗ» (1945).
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3 Спиридонов Григорий Спиридонович - Чувашская энциклопедия(паллӑ мар). Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Спиридонов, Григорий Спиридонович (скульптор; 19.03.1896-30.10.1946) (выр.). «Наследие Чувашии» Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ.
- ^ Энциклопедия Янтиковского района : Спиридонов Григорий Спиридонович (выр.). Энциклопедии Цифровая библиотека НБ ЧР. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ.
Вуламалли
- Воронов Н. В. Григорий Спиридонович Спиридонов / Н. В. Воронов. — Шупашкар: Чӑваш кӗнеке издательстви, 1961. — 23 с.
- Трофимов А. А. Григорий Спиридонов: жизнь и творчество / А. А. Трофимов. — Чебоксары: ЧГИГН, 1996. — 56 с.
- Спиридонов М. С. Крылья памяти. — Чебоксары, 1990. — С. 17-18.
Каҫӑсем
- Спиридонов Григорий Спиридонович. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 22-мӗшӗ.
- Год выдающихся земляков в Чувашии: Спиридонов Григорий Спиридонович. Администрация Янтиковского района. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 22-мӗшӗ.
- Спиридонов Григорий Спиридонович. Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи ҫӑвӑн 22-мӗшӗ.