Фёдоров Александр Николаевич (художник)

Чӑваш АССРӗнчи Шупашкарта 1979 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 25-мӗшӗнче ҫуралнӑ.

1994 ҫулта Шупашкарти ӳнер училищин ӳнер уйрӑмне вӗренме кӗнӗ. 1999 ҫулта «Автопортрет» темӑпа диплом ӗҫне хӳтӗленӗ. Ҫак ҫулах Питӗрти И. Е. Репин ячӗллӗ Патшалӑх Академи живопись, скульптура тата архитектура институчӗн станок графикин факультетне РФ халӑх художникӗ В. А. Ветрогонский ертсе пыракан мастерскойне вӗренме кӗнӗ; В. Г. Старов, И. А. Раздрогин тата М. М. Герасимов патӗнче вӗреннӗ. 2005 ҫулта «Чӑваш аваллӑхӗ» темӑпа литографире пурнӑҫланӑ графика листисен ярӑмӗпе диплом ӗҫне хӳтӗленӗ^[1]. 2005—2008 ҫулсенче И. Е. Репин ячӗллӗ институт аспирантуринче «графика» специальноҫпа вӗреннӗ. 2018 ҫултанпа Илья Репин ячӗллӗ Ӳнер академийӗн графика факультетӗнче преподаватель пулса ӗҫлет. 2021 ҫултан Илья Репин ячӗллӗ Ӳнер академийӗн графика факультетӗнче 1 курсри 1-мӗш ушкӑн мастерскойӗн ертӳҫи.

2010 ҫултанпа Питӗрти художниксен пӗрлешӗвӗн пайташӗ.

Станок, кӗнеке тата пичет графики, живопись, экслибрис жанрӗсемпе ӗҫлет^[2].

Питӗрте ӗҫлесе пурӑнать.

• «Вӗренӳри ҫитӗнӳсемшӗн» Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗн ылтӑн медалӗ (2003);
• Чӑваш Республикин Президенчӗн Н. В. Фёдоровӑн ятлӑ стипендийӗн лауреачӗ (2006);
• «Раҫҫей Ӳнерсен Академине 250 ҫул» юбилей медалӗ (2007);
• Раҫҫей Федерацийӗн Культура министерствин стипендиачӗ (2011, 2014);
• Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗн Дипломӗ (2019);
• Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ^[3] (2012).

2005 ҫултанпа Питӗрти художниксен союзӗ тата Чӑваш Республикинчи художниксен союзӗ ҫӳлсерен ирттерекен «Ҫуркунне» тата «Кӗркунне» куравсене, ҫавӑн пекех регионсен тата тӗнче шайӗнчи куравсене хутшӑнать, 20 ытла харпӑр курав ирттернӗ:

• 2000 — Пушкинские горы тата Хусан хулисенче;
• 2001 — «Ҫурҫӗр — Кӑнтӑр» Ӳнер академийӗн салонӗнче;
• 2002 — Ӳнерсен академийӗн музейӗнче пленэр ӗҫӗсен куравӗ;
• 2003 — студентсен ӗҫӗсен Москаври тата Красноярскри куравӗсем;
• 2004 — «Avantgarde Gallery» (Лондон);
• 2005 — Ӳнерсен академийӗн музейӗнче диплом ӗҫӗсен куравӗ;
• 2005 — Чӑваш Республикинчи художниксен союзӗ 70 ҫул тултарнине халалланӑ курав;
• 2005 — Чӑваш Республикин Президенчӗн администрацийӗнче харпӑр курав;
• 2005 — «Кӗркунне — 2005», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2005 — Н. А. Римский-Корсаков ячӗллӗ консерваторире (Питӗр);
• 2006 — «Ҫуркунне — 2006», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2006 — «Хулан чунлӑх хутлӑхӗ», Шупашкар;
• 2006 — «Кӗркунне — 2006», Шупашкар;
• 2006 — «ТИНКЕРӲ» харпӑр курав, Хальхи ӳнер центрӗ, Шупашкар;
• 2007 — «Раҫҫейӗн ҫамрӑк художникӗсем», Художниксен Тӗп Ҫурчӗ, (Мускав);
• 2007 — графика факультечӗн куравӗ, Питӗрти Ӳнерсен Академийӗ, Итальян залӗ;
• 2007 — «Шанчӑк», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2007 — «Пӗрлешӳ», Чулхула;
• 2007 — «Академи шкулӗ», Мускав;
• 2007 — «Авангардран паянхи кунччен», Питӗр;
• 2008 — К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш академи драма театрӗ 90 ҫул тултарнине халалланӑ харпӑр курав, Шупашкар;
• 2008 — «ЛитографиЯ», Питӗр;
• 2008 — «Аслӑ Атал — Х», Шупашкар, Самар;
• 2009 — «Ҫӗнтерӗве 65 ҫул», Минск, Чулхула;
• 2009 — «Пӗрлӗхлӗ Раҫҫей», Мускав;
• 2009 — Шупашкарти ӳнер училищи 75 ҫул тултарнине халалланӑ юбилей куравӗ, Шупашкар;
• 2010 — «Раҫҫей — Франци», Дижон, Франци;
• 2010 — «Чӑваш халапӗсем» харпӑр курав, Чӑваш Республикин Наци библиотекин «Кӗмӗл ӗмӗр» галереи , Шупашкар^[4];
• 2011 — «Аслӑ Атӑл — 2011. Атӑлҫи халӑхӗсен ӳнерӗ», Саранск;
• 2011 — «Генийсем тата шедеврсем», «Манеж» тӗп курав залӗ, Питӗр;
• 2011 — Чӑваш Республикин Культура министерствинче харпӑр курав, Шупашкар;
• 2012 — Питӗрти художниксен союзӗ 80 ҫул тултарнине халалланӑ юбилей куравӗ, «Манеж» тӗп курав залӗ, Питӗр;
• 2012 — П. А. Кикина халалланӑ «Доблестями живы в признательных сердцах» («Чӑваш Ен художникӗсем) курав, Питӗр;
• 2012 — «Саманасен сӑнарӗсем» харпӑр курав, Хальхи ӳнер центрӗ, Шупашкар^[5];
• 2013 — «Атӑлҫи регионӗн ӳкерӳ ӳнерӗ»(«Атӑл ҫыранӗсенче»), Мускаври национальноҫсен ҫурчӗ, Мускав;
• 2013 — «Аслӑ Атӑл — XI», Хусан, Пермь, Йошкар-Ола;
• 2013 — Ленинград блокадине сирнӗренпе 70 ҫул ҫитнине халаллана курав, Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2013 — «Пётр Кипарисов ҫуралнӑранпа 85 ҫул» юбилей куравӗ, Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ, Шупашкар;
• 2014 — «Ҫӗнтерӗве 70 ҫул», Хула хуҫалӑхӗн политехника колледжӗ, Питӗр;
• 2014 — «Ҫӗнтерӳ кунӗ», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2014 — Игорь Кравцова асӑнса «Пӗр шухӑшлӑ» курав, Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2015 — «Ҫӗнтерӗве 70 ҫул!» юбилей куравӗ, Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2015 — «Астӑвӑм сӑнарӗсем», Ҫӗнтерӳ тунӑранпа 70 ҫул ҫитнине халалланӑ курав, Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2015 — «Кӗркунне — 2015», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2015 — харпӑр курав, Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ, Шупашкар^[6];
• 2016 — выставка «Берег Волги на Неве», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2016 — «36 стратагема. Авалхи Китай ҫар искусствин канонӗ», Патшалӑх Эрмитажӗ, Питӗр;
• 2016 — Раҫҫей художникӗсен куравӗ, Cheer Bell Gallery, Гонконг, Китай;
• 2017 — «Мастерпа Маргарита» роман хавхалантарнӑ офортсем» харпӑр курав, «Булгаков ҫурчӗ» музей-театр», Мускав;
• 2017 — «Каллех эп килтӗм...» Пушкин заповедникӗпе Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗ килӗштерсе ӗҫлеме пуҫланӑранпа 60 ҫул ҫитнине халалласа, А. С. Пушкинӑн «Михайловское» заповедник-музейӗ;
• 2017 — «Мастерпа Маргарита» роман хавхалантарнӑ офортсем» харпӑр курав, Питӗрти Петӗм тӗнчери графика триеннале, Питер академи капелли;
• 2017 — «Мастерпа Маргарита» роман хавхалантарнӑ офортсем» харпӑр курав, Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ, Шупашкар;
• 2018 — «Мастерпа Маргарита» роман хавхалантарнӑ офортсем» харпӑр курав, Илья Репин ячӗллӗ Ӳнер академийӗн графика факультечӗн «Арка» курав залӗ, Питӗр;
• 2018 — Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗн залӗсенчи ҫурхи курав, Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗ;
• 2018 — «Кӗркунне — 2018», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2018 — «Атӑл — Нева», Питӗрти национальноҫсен ҫурчӗ.
• 2018 — «120/80», «Цыплаковсен ҫурчӗ» таврапӗлӳпе музей комплексӗ, Козельск;
• 2019 — Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗн залӗсенчи ҫурхи курав, Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗ;
• 2019 — «Кӗркунне — 2019», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2020 — «Питӗрти художниксен пичет графики», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2020 — «Пичет Графикин Мастерскойӗн отчётлӑ куравӗ», «Гаркундель» арт-центр, Питӗр;
• 2021 — «Питӗрти художниксен пичет графики», Хальхи ӳнер центрӗ, Аслӑ Новгород;
• 2021 — «Астӑватпӑр», «Арт-муза» хальхи ӳнер музейӗ, Питӗр;
• 2021 — «Нева Атӑл ҫыранӗсенче», Хальхи ӳнер центрӗ, Шупашкар;
• 2021 — «Нева Атӑл ҫыранӗсенче», Ӳнер музейӗ, Ҫӗнӗ Шупашкар;
• 2022 — «Кӗперсем». «Минск пуҫарӑвӗ», А. А. Штиглиц ячӗллӗ Питӗрти художествопа промышленность академийӗ, Питӗр;
• 2022 — преподавательсен куравӗ, Раҫҫей Ӳнерсен Академийӗн музейӗ;
• 2022 — «Вӑрҫӑ. Ҫӗнтерӳ. Ӑстӑвӑм», Артиллерин, инженери ҫарӗсен тата ҫыхӑну ҫарӗсен истори музейӗ, Питӗр;
• 2022 — «Илемлӗ эс, ирӗклӗхӗн кӑра ҫӗршывӗ», А. А. Кадыров ячӗллӗ патшалӑх галереи, Грозный;
• 2022 — «Питӗр экслибрисӗ», Экслибрис тата миниатюрӑллӑ кӗнекесен музейӗ, Мускав;
• 2022 — «Владимир Live» фестиваль шутӗнчи «Питӗр экслибрисӗ» курав, В. В. Маяковский ячӗллӗ Хула тӗп библиотеки, Питӗр;
• 2022 — «Питӗрти тӗрлӗ тӗслӗ эстамп», Мускав районӗн библиотекин курав залӗ, Питӗр;
• 2022 — «Питӗр — Мускав», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2022 — Питӗрти художниксен союзӗ 90 ҫул тултарнине халалланӑ юбилей куравӗ, Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2023 — «СССР — 100», Ҫӗнӗ Третьяковка, Мускав;
• 2023 — «Ҫуркунне — 2023», Питӗрти художниксен союзӗ, Питӗр;
• 2023 — «ЛИТОГРАФиЯ», Илья Репин ячӗллӗ Ӳнер академийӗн графика факультечӗн «Арка» курав залӗ, Питӗр.

• Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ
• Ҫӗнӗ Шупашкарти ӳнер музейӗ
• Чӑваш наци музейӗ
• Ахмат Хаджи Кадыров ячӗллӗ патшалӑх галерейи
• Кириши историпе таврапӗлӳ музейӗ ^[7]
• «Булгаков ҫурчӗ» театр-музей
• Патшалӑх Эрмитажӗн библиотеки
• Фэнюе ячӗллӗ Вырӑс художествисен ӳнер музейӗ (凤跃俄罗斯油画美术馆 Харбин)
• Пӗтӗм тӗнчери кӗнеке юратакансен обществӑлла организацийӗсен пӗрлӗхӗн Экслибрис тата миниатюрӑллӑ кӗнекесен музейӗ (Мускав)

• Художникан ӗҫӗсем музейсенче ҫеҫ мар, Раҫҫейри, Англири, Германири, Францири, Финляндири, Ливанри, Кантӑр Корейӑри, Китайри уйрӑм ҫынсен коллекцийӗсенче те упранаҫҫӗ^[8]
• 2009 ҫулта Чӑваш кӗнеке издательстви кӑларнӑ «Улӑп» эпоса А. Фёдоров график ӳкерсе илемлетнӗ^[9].
• Кӗнеке графикинче художник сахал мар ӗҫленӗ, Владимир Высоцкие халалланӑ кӑларӑма илемлетес ӗҫе хутшӑннӑ.