Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ
«Чӑва́ш Республикин тава́ ти́вӗҫлӗ художни́кӗ» (выр. Заслуженный художник Чувашской Республики) — Чӑваш Республикин хисеплӗ ячӗ. Вӑл регионти хисеплӗ ятсен системине кӗрекен патшалӑх награди пулса тӑрать.
Историйӗ тата статусӗ
Чӑваш Енри сӑнарлӑ ӳнер облаҫӗнчи хисеплӗ ятсен системин хӑйӗн пуян историйӗ пур. Совет вӑхӑтӗнче «Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ художникӗ» ят пулнӑ, 1992 ҫулта Чӑваш АССР вырӑнне Чӑваш Республики йӗркеленӗ хыҫҫӑн «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ» ятне кӗртнӗ[1].
Хальхи вӑхӑтра ку ята 2005 ҫулхи акан 12-мӗшӗнчи «Чӑваш Республикин патшалӑх наградисем ҫинчен» ятлӑ 15-мӗш номерлӗ саккунпа ҫирӗплетнӗ. Ку ята Чӑваш Республикин пуҫлӑхӗ парать, вӑл регион шайӗнчи патшалӑх награди шутланать[2].
Ку хисеплӗ ята сӑнарлӑ, декораципе прикладной, монументаллӑ тата ытти пластика ӳнерӗ енӗпе ҫак сферӑра 15 ҫултан кая мар вӑй хунӑ ҫынсене параҫҫӗ. Ку хисеплӗ ята тивӗҫнӗ ӗҫченсене 5 ҫул иртсен тата та пысӑкрах статуслӑ «Чӑваш Республикин халӑх художникӗ» ята илме тӑратма пултараҫҫӗ[3].
Паллӑна сӑнласа пани
Хисеплӗ ята тивӗҫнӗ ҫынсене ятарласа йышӑннӑ кӑкӑр паллипе чыслаҫҫӗ. Паллӑна металран ылтӑнпа витсе хатӗрленӗ. Вӑл сакӑр кӗтеслӗ питлӗхрен тӑрать, Чӑваш Республикин гербӗ вырнаҫнӑ[4].
Кӑкӑр паллипе пӗрле Чӑваш Республикин Пуҫлӑхӗ алӑ пуснӑ удостоверени параҫҫӗ. Хисеплӗ ятсен паллисен ӑнлантарӑвӗпе вӗсене мӗнле тӑхӑнмаллине Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗ ҫирӗплетнӗ нормативлӑ актсемпе палӑртаҫҫӗ[2].
Наградӑпа чысламалли сӑлтавсем
Чӑваш Республикин хисеплӗ ячӗсем ҫинчен калакан Положени тӑрӑх, «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ» ячӗпе ӑста художниксене, сӑнарлӑ ӳнер ӗҫченӗсене тата халӑх ӳнер промыслисен ӑстисене чыслаҫҫӗ. Наградӑпа чысламалли тӗп сӑлтавсем — паллӑ живопись, скульптура, графика, монументаллӑ, декораципе прикладной, капӑрлату, театр, кино- тата телеискусство ӗҫӗсем туни, ҫавӑн пекех вӗсене халӑхра анлӑн йышӑнни[1].
Паллӑ художниксем
Тӗрлӗ ҫулсенче ку ята тивӗҫнӗ ҫынсем:
- Владимир Иванович Агеев (1977)[5];
- Николай Прокопьевич Карачарсков (1976)[6];
- Ревель Фёдорович Фёдоров (1975);
- Виктор Глебович Бритвин (1995);
- Виталий Петрович Петров (Праски Витти) (1999);
- Валентин Васильевич Фёдоров (1999)[5].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2 О государственных наградах Чувашской республики. Pandia. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 О государственных наградах Чувашской Республики. Docs.cntd.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.
- ^ Статья 12. Положения о почетных званиях Чувашской Республики. Гарант. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.
- ^ Нагрудный знак почетного звания «Заслуженный художник Чувашской Республики». Allfaler.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Гордость и слава училища. Чебоксарское художественное училище. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.
- ^ Карачарсков Николай Прокопьевич. Арт Хамовники. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 17-мӗшӗ.