Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

А. Г. Николаев СССР лётчик-космонавтӑн мемориаллӑ комплексӗ

А. Г. Николаев СССР лётчик-космонавтӑн мемориаллӑ комплексӗ (выр. Мемориальный комплекс лётчика-космонавта СССР А. Г. Николаева) — Чӑваш Республикинчи Шуршӑл ялӗнче вырнаҫнӑ музей комплексӗ. Ку тӑрӑх виҫҫӗмӗш совет космонавчӗн тӑван тӑрӑхӗ пулать, Шупашкартан 30 ҫухрӑмра вырнаҫнӑ[1].

Комплекс историйӗ

Шуршӑлти космонавтика музейне 1972 ҫулхи раштавӑн 14-мӗшӗнче ялти шкул ҫуртӗнче М. Я. Гаврилов директор тӑрӑшнипе уҫнӑ. 1978 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче шкул музейӗ Чӑваш республикин таврапӗлӳ (халӗ Наци) музейӗн филиалӗ пулса тӑнӑ.

2001 ҫулхи чӳкӗн 2-мӗшӗнче музей ятарлӑ уйрӑм ҫӗнӗ ҫурта куҫнӑ, ӑна Чӑваш Республикин пӗрремӗш президенчӗ Н. В. Фёдоров пуҫарнипе туса лартнӑ пулнӑ. Ҫӗнӗ ҫурта хӑтлама, музей ҫӗнӗлле ӗҫлеме пуҫланине уявлама Пётр Климук, Виктор Горбатко, Юрий Батурин, Андриян Николаев, Николай Бударин, Муса Манаров килнӗ[2].

2006 ҫулхи юпа уйӑхӗнче музей ятне А. Г. Николаев СССР лётчик-космонавтӑн мемориаллӑ комплексӗ ҫине улӑштарнӑ[3].

Экспозици

undefined
undefined

Мемориал комплексне кӗреҫҫӗ:

  • Космонавтика музейӗ;
  • «Ракета» стела;
  • А. Г. Николаевӑн бронзӑран ӑсталанӑ бюсчӗ;
  • Николаевсен ҫемйин ҫурт-музейӗ;
  • А. Г. Николаев ячӗллӗ сад-парк, унта космонавтсен аллейипе тата мемориал комплексне килсе кайнӑ паллӑ ҫынсем лартнӑ йывӑҫсем пур (1962 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче никӗсленӗ);
  • А. Г. Николаев вилтӑприйӗ ҫинче туса лартнӑ православи часовни (2005 ҫулта хӑпартнӑ).

Космонавтика музейӗнче 5 зал пур: «А. Г. Николаевӑн ачалӑхӗпе ҫамрӑклӑхӗ», «Космос — вӗҫӗ-хӗррисӗр ҫул», «Тӑван тӑрӑхри Андриан ячӗ», «Астрономи класӗ», «К. Е. Циолковский шухӑшӗсене пурнӑҫа кӗртни».

Музей шутне кӗрекен 6000 экспонат хушшинче[3] хӑйне евӗрлисем нумай — Шуршӑлти ҫичӗ ҫул вӗренмелли шкулти класӗн тата Николаев вӗреннӗ парттӑн кӗтесӗ, 2-мӗш класра вӗренекен ачана панӑ мухтав хучӗ, Николаев хӑй аллипе ҫырнӑ «Восток-3» тата «Союз-9» космос карапӗсен борт журналӗсен хучӗсем, вӗҫсе хӑпармалли тата анмалли скафандр, космонавт ложеменчӗ, шыв ҫине ларма тивсен усӑ курмалли комбинезон; Николаевӑн япалисем: ручка, вилочка, консервӑсем уҫмалли, «Полёт» сехет, шлемофон, датчиклӑ медицина пиҫиххийӗ. Тӗнче уҫлӑхӗнче ҫимелли апатпа паллашма пулать. «Человек в открытом космосе» диорамӑра «Ястреб» йышши скафандр (унашкаллипе уҫӑ тӗнче уҫлӑхне Алексей Леонов тухнӑ пулнӑ), кӗтмен лару-тӑрура анса ларнӑ чухне ҫӗр ҫинче усӑ курмалли «Гранат-1» авариллӗ саппас вырнаҫтарнӑ. Зал маччи ҫине чӑваш тӑрӑхӗнчен курӑнакан ҫӑлтӑрлӑ тӳпе пайӗ. Кунтах Ҫӗр чӑмӑрӗн пӗрремӗш искусствӑлла спутникӗн макечӗ те пур.

Николаевӑн генерал формине тата вӑл юлашкинчен кӑларнӑ «Притяжение Земли» кӗнекипе паллашма пулать. Экспозицире ҫавӑн пекех пурнӑҫӗн юлашки кунӗсенче Шупашкарта иртнӗ Пӗтӗм Раҫҫейри V ҫуллахи ял спорт вӑййисен (2004 ҫулхи утӑн 1—3-мӗшӗсем) тӗп судйи ӗҫне пурнӑҫланӑ вӑхӑтра тӑхӑннӑ куртки пур.

Музей реликвийӗ — 1950 ҫулта кӑларнӑ «ЗИС-110»(выр.)чăв. автомобиль (унӑн номерӗ 00-01 ЧУА). 1962 ҫулхи авӑнӑн 2-мӗшӗнче Шупашкар ҫыннисем ӑна питӗ чаплӑ кӗтсе илнӗ чухне вӑл ҫак автомобильпе пынӑ пулнӑ. Музейра видеомонитор урлӑ ҫак пулӑма документласа ӳкернӗ кинохроникӑпа паллашма пулать[4].

undefined

Музей экспозицийӗн пӗр пайне Чӑваш Енре ҫуралса ӳснӗ Николай Бударин космонавта халалланӑ.

«Астрономи класӗ» залра космоспа ҫыхӑннӑ кунсене халалланӑ куравсем йӗркелеҫҫӗ, тематикӑллӑ кружоксен занятийӗсем иртеҫҫӗ, космонавтсемпе тӗлпулусем йӗркелеҫҫӗ. Ҫӑлтӑрлӑ тӳпене сӑнама виҫӗ телескоп пур.

Циолковский залӗнче шкул планетарине вырнаҫтарнӑ, кунтах тӗнче уҫлӑхӗнче пулса курнӑ 2,4 тонна таякан «Союз ТМА» космос карапӗн ҫӗр ҫине анмалли аппарат[2], ракета-носителӗн рульлемелли двигатель вырнаҫнӑ, К. Э. Циолковский ӗҫӗсемпе паллаштарнӑ[5].

undefined

Музей ӗҫленӗ мӗнпур тапхӑрта экспозиципе 2 млн яхӑн ҫын паллашнӑ[6].

Музея тата унпа ҫуммӑн вырнаҫнӑ лаптӑка комплекслӑ майпа реконструкцилессине 2021—2014 ҫулхи федераллӑ адреслӑ программӑ кӗртнӗ. Кунта обсерватори, планетари, тӑватӑ вӗренӳ класӗ, отельпе ресторан туса лартмалла, ҫакӑн валли 300 млн тенкӗ уйӑрнӑ. Реконструкци эскиз планне музей экспозицийӗнче кӑтартнӑ.

Ертӳлӗх

Музей директорӗ — Тукмаков Александр Николаевич
Тӗп управҫи — Семёнова Надежда Леонидовна
Адрес: 429584, Чӑваш Республики, Сӗнтӗрвӑрри районӗ, Шуршӑл ялӗ, Парк урамӗ, 14-мӗш ҫурт.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Бюджетное учреждение Чувашской Республики "Мемориальный комплекс летчика-космонавта СССР А.Г. Николаева" Министерства культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики. Госкаталог. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 29-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Музей космонавтики. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 29-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи пушӑн 26-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Николаев Андриян Григорьевич. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 29-мӗшӗ.
  4. ^ Игорь Ленский. Под шоршелскими звёздами (2012). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 29-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2014 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗ.
  5. ^ Тукмаков А.Н., Антонова З.С., Лебедева Т.П. Мемориальный комплекс лётчика-космонавта СССР А.Г.Николаева. Путеводитель. — 2010. — 12 с.
  6. ^ Авторы-составители А.Н. Тукмаков, Д. Ш. Гайнутдинов, Х. Д. Гайнутдинов, С. И. Гайнутдинова. Space Expo. Чувашия космическая. Шоршелы. — 2015. — С. 6. — 496 с.

Вуламалли

  • Авторы-составители А.Н. Тукмаков, Д. Ш. Гайнутдинов, Х. Д. Гайнутдинов, С. И. Гайнутдинова. Space Expo. Чувашия космическая. Шоршелы. — 2015. — 496 с. — 1000 экз.

Каҫӑсем

Категорисем