Граждан урамӗ (Шупашкар)
Граждан урамӗ (выр. Гражданская улица) — Чӑваш Республикин Шупашкар хулинчи Мускав районӗнчи кӑнтӑр-хӗвеланӑҫ микрорайонӗнчи урам. Районти ӑна хула центрӗпе ҫыхӑнтаракан тӗп магистралӗсенчен пӗри. Ытларах 9-10 хутлӑ пурӑнмалли ҫуртсем лартнӑ, ытларах хутлӑ ҫуртсем тӗл пулаҫҫӗ (18 хут таран, тӗслӗхрен, 5-мӗш ҫурт). 2020-мӗш ҫулсенче урамра ҫӗнӗ ҫурт-йӗр тата инфраструктура объекчӗсем тӑваҫҫӗ.
Историйӗ
Урамра ҫурт-йӗр тума 1950-мӗш ҫулсен вӗҫӗнче тытӑннӑ. Чи малтанхи упранса юлнӑ пурӑнмалли ҫуртсенчен пӗрне (63-мӗш) 1959 ҫулта 1-206-101 типлӑ проектпа тунӑ. 1990 ҫулта Н. Г. Емельянов архитектор проекчӗпе траур граждан йӑлисен ҫуртне (ритуал пулӑшӑвӗсен ҫурчӗ, 19-мӗш) модернизмӑн иккӗмӗш хум стилӗпе хӑпартнӑ.
.jpg)
2025—2026 ҫулсенче урамра «Хӑрушлӑхсӑр пахалӑхлӑ ҫулсем» наци проекчӗпе килӗшӳллӗн анлӑ реконструкци тунӑ: инженери коммуникацийӗсене улӑштарассине (шывпа тивӗҫтересси, канализаци, электроэнергипе тивӗҫтересси), «Таса тӳпе» программӑпа ҫыхӑну сечӗсене ҫӗнетессине пурнӑҫланӑ, ҫӗнӗ ҫутӑсен тата контактлӑ троллейбус сечӗн ҫӗнӗ тӗревӗсене вырнаҫтарнӑ[1]. 2025 ҫулхи кӗркунне 66-мӗш,68-мӗш, 72-мӗш ҫуртсен картишӗсене тирпей-илем кӗртнӗ[2].
2025 ҫулта хулана симӗслетес тӗлӗшпе урамра 300 ытла йывӑҫ (ҫӑка, вӗрене, пилеш) тата тӗмсем лартнӑ[3].
2026 ҫулта кӑткӑс объекта хута яма палӑртнӑ — Граждан урамӗнчи 6-мӗш позицие (нумай вӑхӑт хӑпартакан ҫурт, унӑн строительстви Пайҫӑсен прависене хӳтӗлекен фонд пулӑшнипе ҫӗнӗрен пуҫланнӑ)[4].
Паллӑ вырӑнсем
- Турӑ Амӑшӗн турӑшне халалласа лартнӑ «Вилнисене айӑпа кӗртни» храм (99-мӗш ҫурт) — 2000-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче туса лартнӑ православи храмӗ. Архитектури Владимир-Суздаль зодчествин йӑлисене хальхи конструктивлӑ элементсемпе ҫыхӑнтарать.
- Траур граждан йӑлисен ҫурчӗ (19-мӗш ҫурт) — модернизм тапхӑрӗнчи совет архитектурин палӑкӗ (архитекторӗ Н. Г. Емельянов, 1990 ҫул). Витӗмлӗ формӑллӑ тата паллӑ силуэтлӑ общество ҫурчӗн тӗслӗхӗ.
Ҫуртсем тата сооруженисем
- 7-мӗш — производство корпусӗ (электротехника производстви);
- 19-мӗш— траур граждан йӑлисен ҫурчӗ (ритуал пулӑшӑвӗсен ҫурчӗ);
- 40-мӗш — поликлиника;
- 42-мӗш — хула газ хуҫалӑхӗ;
- 50-мӗш — В. А. Архипов милици генерал-майорӗ ячӗллӗ кадет шкулӗ;
- 50-мӗш А — Шупашкарти электромеханика колледжӗн (унчченхи Шупашкарти ҫыхӑну электротехникумӗ) корпусӗ;
- 54-мӗш — Р. Е. Шалаев Раҫҫей Федерацийӗн Паттӑрӗ ячӗллӗ Шупашкарти 4-мӗш лицейӗн 2-мӗш корпусӗ (унчченхи Г. Лебедев ячӗллӗ наци лицей-интерначӗ);
- 75-мӗш, 77-мӗш — производство корпусӗсем (литейлӑ-механика производстви);
- 85-мӗш — Мускав гуманитарипе экономика университечӗн Шупашкарти институчӗн (филиалӗн) вӗренӳ корпусӗ;
- 99-мӗш— «Вилнисене айӑпа кӗртни» храм;
- 109-мӗш А, 119-мӗш Б — суту-илӳ центрӗсем.
Транспорт
2025 ҫул тӗлне урам тӑрӑх общество транспорчӗн ҫак маршручӗсем иртеҫҫӗ[5]:
- Автобуссем: 1-мӗш, 8-мӗш, 32-мӗш, 37-мӗш, 44-мӗш, 45-мӗш, 46-мӗш, 60-мӗш, 331-мӗш (маршрутлӑ такси).
- Троллейбуссем: 11-мӗш, 17-мӗш.
Юнашар урамсем
- Королев академик урамӗ;
- Эльмен урамӗ;
- Энтузиастсен урамӗ,
- Юлиус Фучик урамӗ.
Ӑнлантарусем
- ^ На Гражданской в Чебоксарах ведется масштабная замена инженерных коммуникаций. ГТРК «Чувашия» (15 авӑнӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 22-мӗшӗ.
- ^ Благоустроены дворы по улице Гражданская в Чебоксарах. Официальный сайт партии «Единая Россия» (10 чӳкӗн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 22-мӗшӗ.
- ^ На Гражданской улице в Чебоксарах высадят более 300 деревьев. ГТРК «Чувашия» (22 акан 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 22-мӗшӗ.
- ^ Долгострой на Гражданской улице в Чебоксарах обещают достроить к концу года. ГТРК «Чувашия» (28 чӳкӗн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 22-мӗшӗ.
- ^ Общественный транспорт Чебоксар. cheb.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи пушӑн 22-мӗшӗ.
