Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Мускав районӗ (Шупашкар)

Мускав районӗ (выр. Московский район) — Шупашкар хулин администраци-территори виҫи. Вырӑнти хӑй тытӑмлӑха йӗркеленӗ май Шупашкар хулин администрацийӗн Мускав районӗн Управи ӗҫлет.

Географийӗ

Шупашкарӑн анӑҫ пайӗнче вырнаҫнӑ, виҫӗ тӗп микрорайонтан тӑрать: Истори сӑрчӗ, Ҫурҫӗр-Анӑҫ, Кӑнтӑр-Анӑҫ. Ҫавӑн пекех района Чантӑр ялӗ тата Атӑл леш енчи ҫӗрсем, хула евӗр Сосновка посёлокӗ тата Ҫурҫӗр посёлокӗ, пӑхӑнса тӑраҫҫӗ. Район территорийӗн лаптӑкӗ, Чантӑр тата Атӑл леш енчи ҫӗрӗсемпе пӗрле, — 145,3 тӑваткал ҫухрӑм[2] (пӑхӑнса тӑракан Атӑл леш енчи ҫӗр лаптӑкӗ 57,47 тӑваткал ҫухрӑмпа танлашать[3]).

Мускав районӗ вӑрман паркӗн зонине ҫывӑх пулнипе тата аталаннӑ инфраструктурӑпа уйрӑлса тӑрать, ку района пурӑнма хӑтлӑ тӑвать. Территорийӗ — Шупашкар хулин анӑҫ пайӗ тата Атӑл леш енчи Шупашкар хула округӗпе чикӗленекен ҫӗрсем.

Районӑн тӗп урамӗсем: Мускав проспекчӗ, Максим Горький проспекчӗ, Павлов мичман урамӗ, Гузовский урамӗ, Университет урамӗ, Граждан урамӗ, Етӗрне ҫулӗ.

Район чиккисем

Ҫурҫӗр пайӗнче территори Шупашкар хула муниципаллӑ йӗркеленӗвӗн Атӑл леш енчи тулаш чиккипе каять, ӑна Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн 1999 ҫулхи акан 9-мӗшӗнчи «Чӑваш Республикин Атӑл леш енчи пайӗнче Шупашкар хула муниципалитет йӗркеленӗвӗн чиккисене ҫирӗплетесси ҫинчен» 174-мӗш номерлӗ постановленийӗпе ҫирӗплетнӗ.

Анӑҫ пайӗнче районӑн чикки Шупашкар хула муниципалитет йӗркеленӗвӗ тата Шупашкарӑн хула чикки Атӑл юхан шывӗ ҫинчи фарватер ҫинчи пӗрлешӳ пӑнчинчен пуҫланать, кӑнтӑр-хӗвел тухӑҫ еннелле хула чиккипе Шупашкар-Завражнӑй автоҫул Чулхула-Ӗпхӳ автомагистральпе хӗресленнӗ таран ҫитет, малалла Шупашкар хула муниципалитет йӗркеленӗвӗн ҫӗрӗсен чиккипе (ӑна Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн 2000 ҫулхи акан 27-мӗшӗнчи «Чантӑр ялне тата ун ҫывӑхӗнчи Шупашкар районӗн территорийӗсене кӗртсе Шупашкар хула муниципалитет йӗркеленӗвӗн чиккисене ҫирӗплетесси пирки» 392-мӗш номерлӗ постановленийӗпе ҫирӗплетнӗ) Сӑнав вӑрман хуҫалӑхӗн Карачура лесничествин 46-мӗш лесничествин кӑнтӑр-хӗвел тухӑҫ чикки таран пырать.

Малалла чикӗ хула йӗрӗ «Ритуаллӑ пулӑшу» муниципаллӑ предприятин ҫӗр лаптӑкӗн анӑҫ чиккин створӗпе хӗресленнӗ вырӑна ҫитет. Автомагистраль урлӑ каҫса муниципаллӑ предприятин анӑҫ чиккипе Карачура лесничествин 19-мӗш тата 20-мӗш кварталӗсен хушшинчи прачак таран ҫитет, малалла прачак тӑрӑх ҫурҫӗр-хӗвел тухӑҫнелле Сӑкӑт шывӗпе хӗреслениччен каять те юхан шыв варакӗпе Шупашкар юхан шывӗпе пӗрлешиччен ҫитет. Шупашкар юхан шывӗ варакӗпе — кӳлмек таран тата тухӑҫ ҫыран хӗррин стенипе «храм патне ҫитерекен ҫул» таран. «Храм патне ҫитерекен ҫулӑн» ҫурҫӗр-хӗвел тухӑҫ хӗррипе юхан шыв порчӗн причал стени патне 100 метр ҫитмесӗр ҫурҫӗрелле Атӑл юхан шывӗнчи фарватер патне перпендикулярлӑ каять..

Халӑх йышӗ

Халӑх йышӗ
1979[4]1989[5]2002[6]2009[7]2010[8]2012[9]2013[10]2014[11]2015[12]
96 725↗140 206↗168 408↗180 721↗182 061↗187 050↗190 680↗193 109↗195 326
2016[13]2017[14]2018[15]2019[16]2020[17]2021[18]
↗197 729↗200 774↗201 264↗202 366↗203 141↘192 253
50 000
100 000
150 000
200 000
250 000
300 000
2010
2016
2021

Историйӗ

Района 1973 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗнче йӗркеленӗ. 1973 ҫулхи акан 4-мӗшӗнче Чӑваш АССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗ Шупашкар хулине виҫӗ административлӑ района пайласси пирки йышӑну тӑвать: Ленин, Калинин тата Мускав.

Ертӳлӗх

Район администрацийӗн пуҫлӑхӗсем

  • Лукин Петр Лукич (1971—1977 ҫҫ.)
  • Рыжов Виталий Семенович (1977—1980 ҫҫ.)
  • Соловьев Юрий Александрович (1980—1985 ҫҫ.)
  • Елизаров Валентин Николаевич (1985—1987 ҫҫ.)
  • Марков Михаил Георгиевич (1987—1991 ҫҫ.)
  • Грибов Альберт Никандрович (1991—1996 ҫҫ.)
  • Малов Анатолий Борисович (1996—2002 ҫҫ.)
  • Шилов Юрий Александрович (2002—2005 ҫҫ.)
  • Петров Вениамин Иванович (2005—2010 ҫҫ.)
  • Петров Андрей Николаевич (2010 ҫултан пуҫласа 2020 ҫулхи раштавӑн 17-мӗшӗччен)
  • Ильин Сергей Вячеславович (2021—2023 ҫҫ.)

Хула администрацийӗн район управин ертӳҫисем

  • Романова Елена Витальевна (2024 ҫултанпа)

Экономика

Районти промышленноҫ предприятийӗсен шутне Кӑнтар-анӑҫ микрорайонӗнче вырнаҫнӑ В. И. Чапаев ячӗллӗ Шупашкарти производство пӗрлешӗвӗ, Мускав проспектӗнчи Шупашкарти прибор тӑвакан завод кӗреҫҫӗ.

Район инфраструктури

Районӑн историллӗ пайӗнче, «Анӑҫ сӑрт айкки» текен вырӑнта, историпе культура палӑкӗсем ытларах упранса юлнӑ. Вӗсен йышӗнче — XVIII—XVIII ӗмӗрсенчи арҫынсен Сӑваплӑ Троица мӑнастирӗн ансамблӗ, Введени соборӗ, Михаил Архангел тата Успени чиркӗвӗсем.

undefined
undefined

Шупашкар кӳлмекӗн ҫыранӗнче ҫаксем вырнаҫнӑ: мӑнаҫлӑ «Амӑшӗн палӑкӗ», XVIII ӗмӗрти Кадомцев купса ҫурчӗ, Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗ.

Малалла Мускав проспекчӗпе Республика больницин корпусӗсем, Чӑваш патшалӑх университечӗ, студентсен хули вырнаҫнӑ.

Район хӗрринче пурӑнмалли ҫуртсем вырнаҫнӑ — Ҫурҫӗр-анӑҫ тата Кӑнтӑр-анӑҫ районӗсем.

Ҫурҫӗр-хӗвел анӑҫ микрорайонӗ хӑйӗн тирпейлӗхӗпе, хӑтлӑхӗпе илӗртет. Вӑл Чӑваш Республикин тӗп хулинчи экологи тӗлӗшӗнчен чи таса та сумлӑ микрорайон. Кунта лайӑхлатнӑ планировкӑллӑ ҫурчӗсене тӑвас ӗҫ хӗрсе пырать, Атӑл юхан шывӗ хӗррипе ҫуртсем ҫӗкленеҫҫӗ.

Кӑнтӑр-анӑҫ микрорайонӗ — шавлӑ мар вырӑн, унта ытларах — 9-10 хутлӑ панельлӗ ҫуртсем. Унӑн историйӗ «Чапаев ячӗллӗ завод» ҫумӗнче йӗркеленӗ посёлокран пуҫланать. Районӑн ӗлӗкхи пайне паянхи кун та ҫаплах калаҫҫӗ — Чапаев посёлокӗ.

Кӑнтӑр-анӑҫ микрорайонӗнче «Байконур», «Финн айлӑмӗ» ҫурт-йӗр комплексӗ тата «Ҫӑлтӑрлӑ хула» вӑйӑ-кулӑ паркӗ ҫӗкленеҫҫӗ.

Паллӑ фактсем

1990 ҫултан пуҫласа 1994 ҫулччен Шупашкар хулин Мускав районӗн халӑх депутачӗсен канашӗн депутачӗ И. Н. Ульянов ячӗллӗ ЧПУ ректорӗ (2014 ҫултанпа) А. Ю. Александров пулнӑ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ https://web.archive.org/web/20170731141731/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  2. ^ Сегодня исполняется 50 лет районным образованиям г.Чебоксары (выр.). gcheb.cap.ru (5 акан 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 8-мӗшӗ.
  3. ^ Программа социально-экономического развития территории Заволжья. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 8-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи утӑн 28-мӗшӗ.
  4. ^ Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. (выр.). Демоскоп Weekly. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 28-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи чӳкӗн 7-мӗшӗ.
  5. ^ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу (выр.). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 28-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗ.
  6. ^ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более (выр.). Архивланӑ 2012 ҫулхи нарӑсӑн 3-мӗшӗ.
  7. ^ Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗ.
  8. ^ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населённых пунктов Чувашской Республики (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ.
  9. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи ҫӑвӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи ҫӑвӑн 16-мӗшӗ.
  10. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) (выр.). Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи чӳкӗн 16-мӗшӗ. Архивланӑ 2013 ҫулхи юпан 12-мӗшӗ.
  11. ^ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2014 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗ. Архивланӑ 2014 ҫулхи ҫурлан 10-мӗшӗ.
  12. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ. Архивланӑ 2015 ҫулхи авӑнӑн 23-мӗшӗ.
  13. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года (выр.) (5 юпан 2018). Пӑхнӑ кун: 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗ.
  14. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (выр.) (31 утӑн 2017). Пӑхнӑ кун: 2017 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ.
  15. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2018 ҫулхи утӑн 25-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи утӑн 26-мӗшӗ.
  16. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи утӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗ.
  17. ^ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года (выр.). Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ.
  18. ^ Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. На 1 октября 2021 года. Том 1. Численность и размещения населения (выр.) (XLSX). Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗ.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
Шупашкар районĕсем
Coat of Arms of Cheboksary (Chuvashia).svg

Категорисем