Чантӑр
Чантӑр (выр. Чандрово)— Чӑваш Республикин Шупашкар хула тӑрӑхне кӗрекен ял. Шупашкар хулин Мускав районне пӑхӑнса тӑрать.
Историйӗ
Оригиналлӑ текст (выр.)В 1795 году в Козьмодемьянском уезде Казанской губернии состояли дер. Чандрово (19 дворов), выселки из неё Средний Чандров (21 двор), Нижний Чандров (23 двора).
1795 ҫулта Хусан кӗпернинчи Чикме уесӗнче Чантӑр ялӗ (19 кил), унран тухнӑ Вӑтам Чантӑр (21 кил), Анат Чантӑр (23 кил) пулнӑ.Дмитриева Юдит, Димитриев В.Д.[2]
1964 ҫулта РСФСР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн Указӗпе Иштереккасси, Ҫырмакасси тата Турикасси ялӗсене пӗр яла пӗрлештернӗ, Чантӑр посёлокӗ ят панӑ[3].
2006 ҫулчен муниципаллӑ влаҫ органӗ Чантӑр ял администрацийӗ пулнӑ. 2006 ҫулхи кӑрлачӑн 1-мӗшӗнчен Шупашкар хулин Мускав районӗн администрацийӗпе пӗрлештерсе Шупашкарти Мускав районӗн тата Шупашкар хула тӑрӑхӗн Чантӑр территори уйрӑмне туса хунӑ.
Географийӗ
Топонимики
И. С. Дубанов таврапӗлӳҫӗ Павлов Л. П. тата Станьял В. П. ҫырнӑ «Сторона моя чебоксарская»[4] ӗҫ ҫине таянса ҫапла палӑртнӑ:
Оригиналлӑ текст (выр.)Название от др.-булгар., хазар. слова чандыр «слабый, малый».
Ячӗ «чандыр» авалхи пӑлхар, хазар сӑмахӗнчен «вӑйсӑр, пӗчӗк».— Чӑваш Республикин географи ячӗсем[5]
.
Халӑх йышӗ
| 2002[6] | 2010[7] | 2020[8] |
|---|---|---|
| 892 | ↘813 | ↗1446 |
1781—1782 ҫҫ. «Хусан наместничестви пирки хыпарпа» килӗшӳллӗн ялта «Шупашкар юханшывӗ пуҫӗнче Чантӑр ялӗнче» тӗне кӗнӗ 163 чӑваш шутланнӑ[9]. Территорире 892 ҫын (2002) пурӑннӑ, 2007 ҫулта — 789 ҫын. Этника йышӗнче, тӗпрен илсен, чӑвашсем (2002 ҫулта —86 %)[10].
Урамсем
Урамсем: Чантӑр, Иккӗмӗш Чантӑр, Юханшыв хушши, Совхоз, Ҫурхи, Чӗрӗлӳ, Туслӑх, Ҫӑлтӑо, Сенкер, Ҫаран, Май.
Тӑкӑрлӑксем: Хирти, Ферма[11].
2008 ҫулта, «Нарспи» поэмӑна кӑларнӑранпа 100 ҫул ҫитнӗ тӗле, Чантӑрти икӗ ҫӗнӗ урама хайлаври сӑнарсен — Нарспипе Сетнер — ячӗсене панӑ[12], анчах хальхи вӑхӑтра унта ун пек урамсем ҫук[11].
Инфраструктура
Урамри газ тата шыв пӑрӑхӗсем пӗтӗм урамра пур.
Палӑксем тата астӑвӑм вырӑнӗсем
- Унччен Чантӑр урамӗнче пурӑннӑ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнса пуҫ хунӑ салтаксене халалланӑ палӑк (Чантӑр урамӗ, 73)[13].
Транспорт
Чантӑр ҫумӗпе (ун ҫывӑхӗнчи чарӑнура) хулаҫум автобусӗсем тата 271-мӗш маршрутлӑ такси ҫӳреҫҫӗ[14]. Шупашкарти районсене Чантӑрпа хулари 32 (101)-мӗш автобус маршручӗ (расписанипе) ҫыхӑнтарать[15].
Строительство
2010 ҫулта «Отделфинстрой» строительство компанийӗ Чантӑр ялӗ ҫывӑхӗнче 50 гектар ытла ҫӗр ҫинче хула тулашӗнчи комплекслӑ коттедж поселенине тума пуҫланӑ. Кризиса пула ҫак проекта чарса лартнӑ. Ялти ҫулсен пӗтӗмӗшле тӑршшӗ — 8,5 ҫухрӑм.
Ытти фактсем
Чантӑр ялӗ шутланнӑ Турикасси тата Иштереккасси таврашӗнче, ахӑртнех, 1906—1908 ҫулсенче Дьюла Месарош этнограф ӑслӑлӑх командировкинче пулса материалсем пухнӑ тата ҫырса пынӑ[2].
Ӑнлантарусем
- ^ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, населённых пунктов Чувашской Республики (выр.). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Дмитриева Юдит, Димитриев В. Д. Об авторе и его трудах (выр.). gov.cap.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ. // Месарош Дюла. Памятники старой чувашской веры. Чебоксары: ЧГИГН, 2000. — ISBN 5-87677-017-5
- ^ Указ Президиума ВС РСФСР от 26.05.1964 г. "О переименовании некоторых населённых пунктов Чувашской АССР" // Ведомости Верховного Совета РСФСР. — 1964. — № 21 (28 мая).
- ^ Сторона моя чебоксарская : (материалы по истории Чебоксарского района Чувашской Республики): [пособие по истории и культуре родного края] / Л. П. Павлов, В. П. Станьял. — 1997. — 446 с.
- ^ Дубанов И. С. Географические названия Чувашской Республики: краеведческий словарь. — Изд. 2-е, доп. / И. С. Дубанов. — Чуваш. кн. изд-во, 2013. — 526 с. — ISBN 978-5-76702046-1.
- ^ http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081460.
- ^ http://77.240.147.54/download/vpn/Chislmovpn-2010.doc.
- ^ https://rosstat.gov.ru/vpn/2020/Tom1_Chislennost_i_razmeshchenie_naseleniya.
- ^ Сборник материалов по истории Казанского края в XVIII в., изданный под редакциею профессора Д. А. Корсакова: сборник / Д. А. Корсаков; ред. Д. А. Корсаков. — Казань: Типо-литография Имп. Унив., 1908. — 485 с. — С. 299 (выр.). runivers.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ Коряков Ю. Б. База данных "Этно-языковой состав населённых пунктов России". Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Деревня Чандрово (выр.). kladr-rf.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ В Чебоксарах появятся улицы Нарспи и Сетнера (выр.). gcheb.cap.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ Реестр мемориальных (памятных) объектов, посвященных Великой Отечественной войне 1941-1945 гг. и локальным конфликтам (выр.). Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ Маршрутные такси Чебоксары, Новочебоксарск. Автопортал Чебоксар: автосправочник, автобарахолка, автофорумы. zarulem.ws. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
- ^ Автобусные маршруты (выр.). Автопортал Чебоксар: автосправочник, автобарахолка, автофорумы. zarulem.ws. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
Каҫӑсем
- ТОС «Чандровский» (выр.). mosk.cap.ru.
- Чантӑр ялӗн сайчӗ (Шупашкар)
Темӑпа ҫыхӑннисем
Шупашкарăн администрацилĕ-территориллĕ пайланăвĕ» |
||
|---|---|---|
| Калинин районĕ | Агрегатка • Алькеш • Оппехтин • Мӑн Аначкасси • Вачалкасы • Тухăç паççулки • Кӗремечке • Çыран хĕрри • Кăнтăр-анăç (тухăç) • Ҫӗнӗ хула • Петтин • Соляново • Чулочка • Кăнтăр паççулки |  |
| Ленин районĕ | Будайка • Вăрманкасси • Дубки • Коммунальная слобода • Кошкино • Ҫӗнӗ Лапсар • Çĕнĕ Кăнтăр (анăç) • Хула варри | |
| Мускав районĕ | Байконур • Заовражнӑй • Исторический холм • Лесной • Ҫӗнӗ сала • Протопопиха • Çурçĕр-Анăç • Чантӑр • Чапаевски • Кăнтăр-Анăç | |
| Атăл леш енчи çĕр тытăмĕ | ||