Кӗремечке сали
Кӗремечке сали (выр. Гремячево)[5] — Чӑваш АССРӗн Шупашкар районӗнче Атӑлӑн сылтӑм енче пулнӑ ял, 1979 ҫулта Шупашкар йышне кӗнӗ. Хальхи вӑхӑтра ял пулнӑ территорире хулан Кӗремечке урамӗ тата Кӗремечке тӑкӑрлӑкӗ вырнаҫнӑ.
Историйӗ
1625 ҫулта Шупашкарти Троица мӑнастирӗн, Ҫырчаллӑ ялӗсӗр пуҫне, тата пилӗк починок шутланнӑ, вӗсен хушшинче — Гремячий. 1650—1651 ҫҫ. тӗлне починок Гремячевская ялӗ пулса тӑнӑ[1].
Шупашкар уесӗн 1646 ҫулхи Ҫырав кӗнеки тӑрӑх ялта 27 кил шутланнӑ:
Оригиналлӑ текст (выр.)Дворы крестьянские: 1) 1 бездетен; 2) 1 + 2 брата, «у него же, Янки, в соседях живет бобыль Ондрюшка Зиновьев сын, у него, Ондрюшки, сын Филка»; 3) 1 + 1 племяник; 4) 1 + 2 сына; 5) 1 (А. Я. Привалов) + 1 пасынок (В. Спиридонов); <…> 20) 1 + 2 племянника (К. Григорьев и И. Ильин); 21) 1 + 1 сын + 3 внука от живого сына + 1 внук от умершего сына; 22) 1 + 3 сына + 1 приемыш; 23) 1 + 2 сына; 24) 1 + 2 сына + 1 пасынок; 25) 1 + 2 сына; 26) 1 + 2 сына + 1 брат. Дворы бобыльские: 1) 1 + 1 сын.
Хресчен килӗсем: 1) 1 ачасӑр; 2) 1 + 2 пӗртӑван, «унӑн вара, Янки, кӳршӗре Зиновьев ывӑлӗ Ондрюшка пурӑнать, унӑн, Ондрюшкӑн, ывӑлӗ Филка»; 3) 1 + пӗртӑванӗн 1 ачи; 4) 1 + 2 ывӑл; 5) 1 (А. Я. Привалов) + 1 амаҫури ывӑл (В. Спиридонов); <…> 20) 1 + пертӑванӗн 2 ачи (К. Григорьев тата И. Ильин); 21) 1 + 1 ывӑл + чӗрӗ ывӑлӗнчен 3 мӑнук + вилнӗ ывӑлӗнчен 1 мӑнук; 22) 1 + 3 ывӑл + 1 усравкка; 23) 1 + 2 ывӑл; 24) 1 + 2 ывӑл; 24) 1 + 1 ывӑл + 1 амаҫури ывӑл; 25) 1 + 2 ывӑл; 26) 1 + 2 ывӑл + 1 пӗртӑван. Пӗччен ҫынсен килӗсем: 1) 1 + 1 ывӑл.— РГАДА, Ф.1209.[2]
1764 ҫулта II Екатеринӑн секуляризаци реформи хыҫҫӑн Троица мӑнастирне штатлӑ мӑнастирсен 3-мӗш класӗ шутне кӗртнӗ, унӑн мӗнпур ҫӗрне, хресченӗсене патшалӑха панӑ[6]. 1781—1782 ҫулсенчи «Хусан наместничествин ведомоҫӗнче» ял ҫыннисене экономи хресченӗсем тесе асӑннӑ[7].
XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче ялта чиркӳ грамота шкулӗ ӗҫленӗ[8].
1965—1970 ҫулсенче ял таврашӗнче Кӗремечке чукун ҫул станцине (сортировка станцийӗ) хута янӑ[9].
1981 ҫулхи ҫӑвӑн 1-мӗшӗ тӗлне Шупашкар хулин Калинин районӗн Соляново ял канашӗнчи Соляново, Оппехтин, Кӗремечке ялӗсем «Кадыковский» совхоз йӗркеленӗ[4]:78.
- Тӗн
Хусан епархийӗн(выр.)чăв. справочникӗ (1904) тӑрӑх ял ҫыннисем Шупашкарти Воскресени чиркӗвӗн прихут ҫыннисем пулнӑ (чулран 1758 ҫулта туса лартнӑ, виҫӗ престоллӑ, тӗп престол Христос Чӗрӗлнӗ храма ҫӗнетнӗ ятпа пулнӑ[8]; чиркӗве 1941 ҫулта хупнӑ, чиркӳ прихутне 1990 ҫулта юсаса ҫӗнетнӗ[10])).
- Администраци-территори ӑҫта кӗни
1920 ҫулта Чӑваш автономи облаҫне туса хуриччен ял Хусан кӗпернинчи Шупашкар уесӗнчи Шупашкар вулӑсӗ шутӗнче пулнӑ. 1927 ҫулччен Чӑваш автономи облаҫӗн/ Чӑваш АССРӗн Шупашкар уесӗнчи Шупашкар вулӑсне кӗнӗ, 1927 ҫулхи юпан 1-мӗшӗнчен Чӑваш АССРӗнчи Шупашкар районӗнче пулнӑ[4].
1979 ҫулхи юпан 25-мӗшӗ хыҫҫӑн ял территорине Шупашкар хула канашне (Калинин райканашӗ) панӑ
.
Ял канашӗсем: 1927 ҫулхи юпан 1-мӗшӗнчен — Соляново, 1951 ҫулхи авӑнӑн 27-мӗшӗнчен — Кочаково, 1954 ҫулхи ҫӗртмен 14-мӗшӗнчен каллех — Соляново[4].
Чӑваш АССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1983 ҫулхи ҫурлан 25-мӗшӗнчи йышӑнӑвӗпе яла Шупашкар хули шутне кӗртнӗ, ҫав вӑхӑтрах Чӑваш АССРӗнчи ял-хуласен списокӗнчен кӑларнӑ[11], 1983 ҫулхи раштав уйӑхӗнче Кӗремечке ялӗ пулнӑскере Шупашкар йышӗнчи «Кӗремечке урамӗ» ят панӑ[12].
Халӑх йышӗ
Палӑксем тата астӑвӑм вырӑнӗсем
1941—1945 ҫҫ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче пуҫ хунӑ салтаксене асӑнса лартнӑ палӑк (Кӗремечке урамӗ)[15].
Ҫак ялтан тухнӑ ҫынсем тата унта пурӑнакансем
- Козлёнков Пётр Андреевич (1913, Кӗремечке ялӗ, Шупашкар уесӗ — 1999, Севастополь) — ҫарпуҫӗ, контр-адмирал (1962); Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер (1941—1945), 1947 ҫултанпа — Балтика флотӗнче, «Зоркий» чикӗ хурал карапӗн командирӗн пулӑшуҫи, 1951 ҫултанпа — штаб пуҫлӑхӗ, кайран Ҫурҫӗр округӗн (Баренц тинӗсӗ) чикӗ карапӗсен 3-мӗш отрячӗн командирӗ, 1959—1964 ҫулсенче — Тинӗс пайӗн пуҫлӑхӗ — Лӑпкӑ океан округӗн чикӗ ҫарӗсен пуҫлӑхӗн ҫумӗ. Хӗрлӗ Ялав, Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗсемпе, медальсемпе чысланӑ[16].
- Семёнова Екатерина (Гремячевка, Шупашкар уесӗ — паллӑ мар) — хресчен хӗрарӑмӗ, Василий Чапаевӑн амӑшӗ (вӑл ҫуралнӑ чухне панӑ метрикӑра ҫырнӑ)[17].
- Якимов Никита Иванович (1734 ҫул тӗлне — 1795, Шупашкар) — 3-мӗш гильди купси, Шупашкар уесӗнчи Кӗремечке ялӗнчи хресченсенчен тухнӑскер. 1786 ҫулта — Шупашкарти Введени соборӗн чиркӳ старости. 1792 ҫулта — хула старости[18].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Чибис А. А. Церковно-монастырские крестьяне в Чувашии в XVII веке (на примере Чебоксарского Троицкого, Чебоксарского Преображенского монастырей, Чебоксарского Введенского собора) // Вестник ЧГУ. — Чебоксары, 2008. — Вып. 4. — . — ISSN 1810-1909. // Научная библиотека КиберЛенинка.
- ^ 1, 2 Димитриев В. Д. Посадские люди, помещики, монастыри и крепостные крестьяне Чебоксарского, Цивильского, Ядринского, Кокшайского уездов по переписным книгам 1646 года // Вестник ЧГУ. — Чебоксары, 2004. — Вып. 1. — . — ISSN 1810-1909. 2021 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗнче архивланӑ.
- ^ 1, 2 Берстель К. П. Список селений Казанской губернии: изд. Казан. Губерн. Зем. Управы / К. П. Берстель. — Типо-лит. И.В. Ермолаевой, 1908. — С. 207. — 264 с. , Wayback Machine çинчи 2018 ҫулхи авӑнӑн 8-мӗшӗнчи копийӗ Архивированная копия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи чӳкӗн 17-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2018 ҫулхи авӑнӑн 8-мӗшӗ. // Электронный архив КФУ
- ^ 1, 2, 3, 4 Нестеров В. А. Населённые пункты Чувашской АССР. 1917—1981 годы: Справочник об административно-территориальном делении. — Чуваш. кн. изд-во, 1981. — С. 149. — 352 с.
- ^ Пĕрлехи чĕлхе комиссийĕн 2010 çулхи çу уйăхĕн 20-мĕшĕнче иртнĕ лару протоколĕн 1/1№-лĕ хушăмĕ «Шупашкар хулин урам тата транспорт чарăнăвĕ ячĕсен йышĕ» // comissi.chv.su, сайт Межведомственной комиссии по чувашскому языку. — 2010. — 20 ҫӑвӑн. — Дата обращения: 17.11.2025.
- ^ Троицкий мужской монастырь / А. А. Чибис, Н. И. Муратов // Электронная Чувашская энциклопедия = Чувашская энциклопедия : в 4 т. / Гл. ред. Ю. Н. Исаев. — Чебоксары : Чувашское книжн. изд-во, 2011. — Т. 4: Си—Я. — 797 с. — ISBN 978-5-7670-1931-1. // Чувашский государственный институт гуманитарных наук.
- ^ 1, 2 Сборник материалов по истории Казанского края в XVIII в., изданный под редакциею профессора Д. А. Корсакова / Д. А. Корсаков; ред. Д. А. Корсаков. — Типо-литография Имп. Унив., 1908. — С. 281. — 485 с. , Wayback Machine çинчи 2022 ҫулхи кӑрлачӑн 26-мӗшӗнчи копийӗ // Интернет-портал АНО «Руниверс», www.runivers.ru
- ^ 1, 2 Справочная книга Казанской епархии. — Казан. духов. консистория, 1904. — С. 536—537. — 798 с.// Российская государственная библиотека
- ^ Железнодорожные станции и узлы / Гаврилов О. Е., Лапташкина Л. М. // Электронная Чувашская энциклопедия = Чувашская энциклопедия : в 4 т. / Гл. ред. В.С. Григорьев. — Чебоксары : Чувашское книжн. изд-во, 2008. — Т. 2: Ж—Л. — 491 с. — ISBN 978-5-7670-1549-8. // Чувашский государственный институт гуманитарных наук.
- ^ Фонды учреждений и учебных заведений духовного ведомства/Общая информация // Государственный исторический архив Чувашской Республики. — Дата обращения: 17.11.2025.
- ^ Протокол № 32 заседания Президиума Верховного Совета Чув. АССР Х-го созыва от 25 августа 1983 года и документы к нему // Архивы Чувашской Республики, giachr.kaisa.ru. — Дата обращения: 17.11.2025.
- ^ Решение Чебоксарского городского Совета народных депутатов Чувашской АССР от 15 декабря 1983 года № 1569.
- ^ Списки населенных мест Российской империи, составленные и издаваемые Центральным статистическим комитетом Министерства внутренних дел / обраб. А. Артемьевым. — изд. Центр. стат. ком. Мин. внутр. дел, 1866. — Т. 14: Казанская губерния … по сведениям 1859 года. — С. 145. — 237 с. , Wayback Machine çинчи 2018 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗнчи копийӗ// Электронная библиотека Государственной публичной исторической библиотеки России
- ^ Список селений Казанской губернии. — изд. Оценоч.-стат. бюро Казан. губ. Земства, 1910—1914. — Т. 10: Чебоксарский уезд. 1913. — С. 12. — 45 с. , Wayback Machine çинчи 2018 ҫулхи кӑрлачӑн 29-мӗшӗнчи копийӗ// Электронная библиотека Государственной публичной исторической библиотеки России
- ^ Памятник воинам, погибшим в боях Великой Отечественной войны из деревни Гремячево // fotocheb.ru. — Дата обращения: 17.11.2025.
- ^ Кудявнин, В. И. Козлёнков Пётр Андреевич // Электронная Чувашская энциклопедия = Чувашская энциклопедия : в 4 т. / Гл. ред. В. С. Григорьев. — Чебоксары : Чувашское книжн. изд-во, 2008. — Т. 2: Ж—Л. — 491 с. — ISBN 978-5-7670-1549-8. // Чувашский государственный институт гуманитарных наук.
- ^ 120 лет со дня рождения легендарного полководца В. И. Чапаева // Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики. — 2007. — 9 февраля. — Дата обращения: 17.11.2025.
- ^ Гусаров Ю.В. Якимовы // Электронная Чувашская энциклопедия = Чувашская энциклопедия : в 4 т. / Гл. ред. Ю. Н. Исаев. — Чебоксары : Чувашское книжн. изд-во, 2011. — Т. 4: Си—Я. — 797 с. — ISBN 978-5-7670-1931-1. // Чувашский государственный институт гуманитарных наук.
Темӑпа ҫыхӑннисем
Шупашкарăн администрацилĕ-территориллĕ пайланăвĕ» |
||
|---|---|---|
| Калинин районĕ | Агрегатка • Алькеш • Оппехтин • Мӑн Аначкасси • Вачалкасы • Тухăç паççулки • Кӗремечке • Çыран хĕрри • Кăнтăр-анăç (тухăç) • Ҫӗнӗ хула • Петтин • Соляново • Чулочка • Кăнтăр паççулки |  |
| Ленин районĕ | Будайка • Вăрманкасси • Дубки • Коммунальная слобода • Кошкино • Ҫӗнӗ Лапсар • Çĕнĕ Кăнтăр (анăç) • Хула варри | |
| Мускав районĕ | Байконур • Заовражнӑй • Исторический холм • Лесной • Ҫӗнӗ сала • Протопопиха • Çурçĕр-Анăç • Чантӑр • Чапаевски • Кăнтăр-Анăç | |
| Атăл леш енчи çĕр тытăмĕ | ||