Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Совинформбюро

Совинформбюро (Совет информаци бюровӗ) (1941—1961) — СССР СНК ҫумӗнче 1941 ҫулхи ҫӗртмен 24-мӗшӗнче йӗркеленӗ СССР информаци ведомстви. Политикӑпа идеологи тӗлӗшӗнчен вӑл тӳрремӗнех ВКП(б) ТК пӑхӑннӑ.

Бюро тӗп тӗллевӗ — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче фронтсенчи лару-тӑру, тыл ӗҫӗ, партизансен юхӑмӗ ҫинчен радио, хаҫат-журнал валли сводкӑсем хатӗрлесси.

Истори

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин ҫулӗсенче

«Совет информаци бюровне» СССР СНК ҫумӗнче 1941 ҫулхи ҫӗртмен 24-мӗшӗнче, Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи (1941—1945) пуҫламӑшӗнчех йӗркеленӗ. «Совинформбюровӗн» тытӑмне ҫак уйрӑмсем кӗнӗ: ҫар уйрӑмӗ, куҫару пайӗ, пропагандӑпа контрпропаганда пайӗ, тӗнчери пурнӑҫ уйрӑмӗ, литература пайӗ тата ытти те. «Совинформбюро» ҫар корреспонденчӗсен ӗҫне ертсе пынӑ, чикӗ леш енчи СССР посольствисемпе консульствисене, ют ҫӗршыври радиовещани корпорацийӗсемпе радиостанцийӗсене, телеграфпа хаҫат агентствисене, СССР тусӗсен обществисене, тӗрлӗ енлӗ хаҫат-журналсене информаципе тивӗҫтернӗ[1].

undefined

СССР-та «Совинформбюро» халӑх хушшинче вӑрҫӑ пуҫланнӑранпа пӗтӗм Союзри радио дикторӗпе Юрий Борисович Левитанпа ҫыхӑннӑ пулнӑ. Вӑл кашни кунах радиопа «Совет информбюровӗнчен…» тесе пуҫланакан пӗлтерӳсене вуласа панӑ.

undefined

1941 ҫулхи юпан 21-мӗшӗнче бюрора ӗҫлекенсемпе Совинформбюро аппарачӗ Куйбышевра (ун чухне Самарӑн ячӗ ҫапла пулнӑ) СССР Ют ҫӗршыв ӗҫӗсен халӑх комиссариачӗн (ҫав кунсенче вӑл ҫав политехӑн улттӑмӗш корпусӗ шутланакан ҫуртра вырнаҫнӑ пулнӑ) пӳлӗмӗсенче вырнаҫнӑ[2].

Вӑрҫӑ ҫулӗсенче «Совет информбюровӗ» йышӗнче литература ушкӑнӗ йӗркеленнӗ. Унӑн ӗҫне чылай паллӑ совет ҫыравҫисемпе журналисчӗсем хутшӑннӑ. Вӗсен шутӗнче: Николай Вирта, Всеволод Иванов, Вера Инбер, Валентин Катаев, Борис Лавренёв, Леонид Леонов, Николай Никитин, Алексей Новиков-Прибой, Пётр Павленко, Евгений Петров, Борис Полевой, Овадий Савич, Лидия Сейфуллина, Сергей Сергеев-Ценский, Константин Симонов, Владимир Ставский, Николай Тихонов, Алексей Толстой, Константин Тренёв, Павло Тычина, Александр Фадеев, Константин Федин, Константин Финн, Корней Чуковский, Мариэтта Шагинян, Михаил Шолохов, Илья Эренбург тата ыттисем те нумай. «Совинформбюропа» ҫавӑн пекех Вилли Бредель, Фридрих Вольф нимӗҫ ҫыравҫисем-антифашистсем ҫыхӑнса пӗрле ӗҫленӗ[3].

Говорит Москва! Акт о военной капитуляции германских вооружённых сил. 8 мая 1945 года.
Репродукция. Записано в 1950-е гг. «для истории».[4]

1941 ҫулхи кӗркуннеренпе фронтсенчен кунсерен ҫар сводкисене пӗлтерекен вещани студийӗ, Юрий Левитан тата Ольга Высоцкая дикторсемпе пӗрле, Свердловск хулинче вырнаҫнӑ пулнӑ. Мускавран кӑларӑмсене ертсе пыма май пулман — Мускав ҫывӑхӗнчи мӗнпур радиовышкӑсене пурне те салатнӑ пулнӑ — нимӗҫ бомбардировщикӗсем валли вӗсем лайӑх ориентирсем шутланнӑ. Уралти студи путвал пӳлӗмӗнче вырнаҫтарнӑ пулнӑ, кунта ӗҫлекенсем пурте ҫывӑхри бараксенче пурӑннӑ. Радиокӑларӑмсем валли информаци телефонпа ҫитнӗ, сигнала пӗтӗм ҫӗршыври вун-вун радиостанци ретрансляциленӗ, ҫакна пула тӗп радиоузел ӑҫта вырнаҫнине тӑшман пӗлеймен. 1943 ҫулхи пуш уйӑхӗнче студие Куйбышев хулине куҫарнӑ, унта Радиокомитет вырнаҫнӑ пулнӑ.

1944 ҫулта «Совинформбюрора» ют ҫӗршывсенче пропагандӑна сармалли ятарлӑ бюро туса хунӑ. Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи вӑхӑтра бюро информацине 1 171 хаҫат, 523 журнал тата тӗнчери 23 ҫӗршыври 18 радиостанци, чикӗ леш енчи совет элчелӗхӗсем, туслӑх обществисем, ҫавӑн пекех профсоюз, хӗрарӑмсен, ҫамрӑксен тата ӑслӑлӑх организацийӗсем сарнӑ. Ҫапла вара, «Совинформбюро» вулакансемпе итлекенсене совет халӑхӗ нацизма хирӗҫ епле кӗрешни ҫинчен, ҫавӑн пекех Совет Союзӗн шалти тата тулашри политикин тӗп ҫул-йӗрӗсемпе паллаштарнӑ.

1944 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗ тӗлне «Совинформбюрона» реорганизацилесе 11 уйрӑм йӗркеленӗ, вӗсенче 215 ҫын таран ӗҫленӗ.

«Совинформбюровӑн» пур пӗлтерӗвӗсене те малтан Аслӑ Главнокомандующине, И. В. Сталин патне, ҫитернӗ.

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи тапхӑр

1946 ҫулта штат 370 ҫын таран пысӑкланнӑ. 1946 ҫулта Совинформбюро тытӑмӗнче ҫакӑн пек пайсем йӗркеленӗ: Аслӑ Британи, АПШ, Латин Америки, Анӑҫ тата Кӑнтӑр Европа пайӗсем (Франци, Итали, Бельги, Испани, Португали, Швейцари, Голланди), Балкан пайӗ (Болгари, Румыни, Югослави, Греци, Албани), Тӗп Европа пайӗ (Германи, Австри, Венгри), Польшӑпа Чехословаки пайӗ, Ҫывӑх тата Вӑтам Тухӑҫ пайӗ, Инҫет Тухӑҫ пайӗ, Ҫурҫӗр Европа пайӗ (Швеци, Финлянди, Норвеги), кӗнекесемпе брошюрӑсен уйрӑмӗ, фотоинформаци уйрӑмӗ, корреспондент сечӗн уйрӑмӗ, куҫарусен уйрӑмӗ, тӗп редакци[5].

1946 ҫулта ВКП(б) ТК тата СССР Министрсен Канашӗ кӑларнӑ 1946 ҫулхи юпан 9-мӗшӗнчи постановленийӗпе килӗшӳллӗн Совинформбюро СССР Министрсен Канашне пӑхӑнма пуҫланӑ. Вӑрҫӑ вӗҫленсен Совинформбюро ытларах СССР шалти тата тулашри политикине чикӗ леш енче патшалӑхсене ҫитерес тата халӑх демократийӗнчи ҫӗршывсенчи пулӑмсене ҫутатса парас енӗпе тимлӗх уйӑрма пуҫланӑ. СССР пурнӑҫӗ ҫинчен литература материалӗсем пичетлесе кӑларас тӗлӗшпе Совинформбюрона пулӑшас тӗллевпе ют ҫӗршывсенче унӑн представительствисене йӗркеленӗ.

1953 ҫулта, СССР Министрсен Канашӗн 1953 ҫулхи пушӑн 28-мӗшӗнчи постановленийӗпе килӗшӳллӗн, Совинформбюро Тӗп управленин прависемпе СССР Культура министерствине пӑхӑнма пуҫланӑ.

1957 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Совинформбюрона СССР Министрсен Канашӗ ҫумӗнчи Ют ҫӗршывсемпе культура ҫыхӑнӑвӗсен патшалӑх комитечӗн шутне кӗртнӗ[1].

КПСС Тӗп комитечӗн 1961 ҫулхи кӑрлачӑн 5-мӗшӗнчи йышӑнӑвӗпе Совинформбюрона пӗтернӗ, унӑн никӗсӗ ҫинче «Новости» пичет агентствине (АПН) туса хунӑ.

Председательсем

Совинформбюро тӗрӗс мар панӑ сведенисем

  • Кашни пӗлтерӳ умӗн «Говорит Москва» хатӗрлесе хунӑ пулин те, сведенисене Свердловскран (1943 ҫулччен) тата Куйбышевран (1943—1945 ҫул) пӗлтернӗ[7].
  • Кружков Владимир Семёнович аса илнӗ: «Фронтсенчи ҫапӑҫусем ҫинчен калакан сводкӑсене эпир вӗсене пӗлтерес умӗн яланах Сталина кӑтартаттӑмӑр. Ӗҫсем начар пыраҫҫӗ пулсан, вӗсем ун аллинче пулнӑ хыҫҫӑн паллама та ҫук таврӑнатчӗҫ… Ҫулпуҫ нимӗҫсене хӗрхенмен. Пирӗн сводкӑсем тӑрӑх тӑшман ҫухатнӑ самолечӗсене, танкӗсене, карапӗсене, орудисемпе ҫынсен йышӗсене пурне те шутлас пулсан, вӑрҫӑ варринеллех Германире те, вӑл ярса илнӗ Европӑра та ҫынсем те, техника та юлмӗччӗ! Вӑрҫӑн чи йывӑр малтанхи уйӑхӗсенче хӑварнӑ хуласем ҫинчен темиҫе кунран тин Сталин пӗлтерме ирӗк панӑ, ҫапӑҫусем вӑл вӑхӑтра самай инҫете кайнӑччӗ, ҫавна май чӗмсӗрленме май ҫукчӗ»[8].
  • 1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗнче Харьков операцийӗ ҫинчен пӗлтернӗ май, Совинформбюро ҫапла пӗлтернӗ: «Халӗ, ҫапӑҫусем вӗҫленсе ҫитсен, Совет Командованийӗ лартнӑ тӗп задача — нимӗҫ фашисчӗсен ҫарне асӑрхаттарассине, вӗсен атакине сирессине — пурнӑҫланнӑ»[9]. Апла пулин те К. С. Москаленко маршал ҫак операцие хӑйӗн мемуарӗсенче Хӗрлӗ Ҫарӑн чи ӑнӑҫсӑр ӗҫӗ тесе хакланӑ, ҫавна пула «мӗнпур ҫарпа истори литературинче ӑнӑҫсӑр тапӑну операцийӗн характерлӑ тӗслӗхӗ пек кӑтартаҫҫӗ»[10]. Унсӑр пуҫне, Совинформбюро совет ҫарӗсем ҫухатусем тӳсни ҫинчен ҫак цифрӑсене халӑха пӗлтернӗ: «5 пин таран ҫын вилнӗ, 70 пин ҫын хыпарсӑр ҫухалнӑ»[9]; чӑннипе вара ҫухатусем чылай пысӑкрах пулнӑ — вилнисем, тыткӑна лекнисем тата хыпарсӑр ҫухалнисен шучӗ 170 958 ҫын пулнӑ[11].

Программӑсем

От Советского Информбюро. 30 Марта 1945
Войска 2-го Белорусского фронта завершили разгром Данцигской группы немцев и овладели городом и крепостью Гданьск (Данциг).
  • «В последний час»
  • «Сводки Совинформбюро»
  • «Письма с фронта и на фронт»

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 «70 лет назад — 24 июня 1941 года было образовано Совинформбюро, прародитель РИА Новости». Федеральное агентство по печати и массовым коммуникациям // fapmc.ru (24 июня 2011 года)
  2. ^ Обнаружен документ, подтверждающий пребывание Совинформбюро в здании, являющемся корпусом Самарского политеха
  3. ^ «Летопись огненных лет. Писатели в Совинформбюро (1941—1945 гг.)». // «От Советского информбюро… 1941-1945». Публицистика и очерки военных лет. — М.: Издательство Агентства печати «Новости», 1982.
  4. ^ Солдат эфира. оригиналтан архивланӑ 2007 ҫулхи нарӑсӑн 8-мӗшӗ. Интервью А. Шереля с Н. Левитаном. Московский Комсомолец. (2.10.2004).
  5. ^ Советская культурная дипломатия в условиях Холодной войны. 1945–1989: коллективная монография. — М.: Политическая энциклопедия, 2018. — С. 83.
  6. ^ Постановление Совмина СССР от 24.07.1946 № 1617 «Об утверждении т. Лозовского С. А. начальником Совинформбюро»
  7. ^ Хохлов А. «Говорит Москва!..» Архивланӑ 2016 ҫулхи акан 27-мӗшӗ. // Вечерняя Москва, 14.05.2015
  8. ^ Ерёменко В. Н. Вблизи сильных мира. оригиналтан архивланӑ 2013 ҫулхи авӑнӑн 2-мӗшӗ. // Литературная Россия № 52. 28.12.2001
  9. ^ 1, 2 [history.wikireading.ru/370566 Сообщение Совинформбюро от 31.05.1942. Оперативная сводка за 31 мая. О боях на Харьковском направлении] // Быков К. В. Последний триумф Вермахта. Харьковский «котёл». — Яуза-Пресс, 2009. — 480 с. — (Солдат Третьего Рейха). — 3000 экз. — ISBN 978-5-9955-0064-3.
  10. ^ Глава V. Под Харьковом в мае 1942 года // Москаленко К. С. На Юго-Западном направлении. Книга I. — М.: Наука, 1969.
  11. ^ Россия и СССР в войнах XX века. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2001. — С. 311.

Вуламалли

  • Свод­ки, со­об­ще­ния Со­вин­форм­бю­ро и при­ка­зы Вер­хов­но­го Глав­но­ко­ман­дую­ще­го Воо­ру­жен­ных Сил СССР, 1941–1945 гг. — М., 1984.
  • АПН от Со­вин­форм­бю­ро до РИА «Но­во­сти». 60 лет в поле информационного напряжения. / Сост. М. И. Афанасьева. — М.: Вести, 2001. — 256 с. ISBN 5-88149-078-9
  • Совинформбюро : [арх. 14 юпан 2022] // Сен-Жерменский мир 1679 — Социальное обеспечение [Электронный ресурс]. — 2015. — С. 560. — (Пысӑк Раҫҫӗй энциклопедийӗ : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 30). — ISBN 978-5-85270-367-5.
  • Сборов И. По наущению Совинформбюро // Газета «Коммерсантъ». — № 31. — 21.02.2001. — С. 9.

Шаблон:РИА Новости

Каҫӑсем

  1. ^ «Слухи подпитывали страхи». Почему Сталин скрывал от народа правду о Великой Отечественной войне // Лента. Ру, 5 июня 2020

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем