Кривоносов Владимир Михайлович
Владимир Михайлович Кривоносов (1904 ҫулхи юпан 4-мӗшӗ е 1904 ҫулхи раштавӑн 4-мӗшӗ, Мускав, Раҫҫей империйӗ — 1941 ҫулхи юпан 4-мӗшӗ, Смоленск облаҫӗ, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — совет композиторĕ, фольклорисчĕ тата педагогĕ[1]. Чăваш АССР тава тивĕçлĕ ӳнер ĕçченĕ (1935)[1].
Пурнăçĕ
1904 çулхи юпан 4-мĕшĕнче Мускавра çуралнă[2]. 1930 çулта Мускав консерваторине скрипка класĕпе (К. Г. Мострас), музыка теорийĕпе композици предмечĕсемпе (Г. Э. Конюс, Р. М. Глиэр) вĕренсе пĕтернĕ[2]. 1939 çулта консерватори аспирантурине «музыка этнографийĕ» специальноçпа пĕтернĕ[1].
1930–1936 çулсенче Шупашкарта пурăннă тата ĕçленĕ. Чăваш музыка-театр техникумĕнче (музыка училищинче) вĕрентнĕ, музыка уйрăмне ертсе пынă, музыка теорийĕпе скрипка класĕсене вĕрентнĕ, вĕренӳ пайне ертсе пынă[1]. Çак тапхăрта чăваш халăх музыкине тĕпченĕ. 1933 çулта Чăваш АССР тӑрӑх фольклор экспедицине тухнă, 100 ытла чăваш юррине çырса илнĕ[1].
1938 çултанпа Мускав консерваторинче Халăх музыка кабинетĕнче ăслăлӑх ĕçченӗ вырăнĕнче ĕçленĕ, СССР халăхĕсен фольклорне тĕпченĕ[2]. 1937–1939 çулсенче Владимир, Куйбышев, Курск, Орёл, Ярославль облаçĕсене, Дагестана, Азербайджана, Эрменине фольклор экспедицисемпе çӳренĕ[2].
1941 çулхи çĕртме уйăхĕнче Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи пуçлансан халăх ополченине хăй ирĕкĕпе çырӑннӑ. 1941 çулхи юпан 4-мĕшĕнче Смоленск облаçĕнчи Ельня хули патĕнчи çапăçура пуç хунă[1].
Пултарулăх ĕçĕсем
В. М. Кривоносов чăваш профессиллĕ музыкине аталантарас енӗпе нумай тăрăшнă. 1935 çулта А. Я. Каттай либреттипе çырнă «Хаваслăх» — пĕрремĕш чăваш музыка комедийĕ[1]. С. Эльгер сăввисемпе кантата, симфони оркестрĕ валли чăваш халăх кĕввисен никӗсӗ çинче увертюра тата сюита, камерăллă инструментлă хайлавсем (халăх кӗввисене трио, квартет валли хатĕрленисем) çырнă[3].
В. М. Кривоносов нумай ăслăлӑх хайлавĕсем хăварнă. 1939 çулта «Музыка фольклористики» пухмачĕнче унăн «Чăваш музыка инструменчĕсен кĕскен çырса кăтартни тата чăвашсен инструментлă музыка çинчен асăрхавсем» ĕçĕ пичетленнĕ[1]. Çавăн пекех вăл пичетленмен «Чăваш халăхĕн юрă пултарулăхĕ» тĕпчевĕ çырнă[3]. «Совет музыки» журналта СССР халăхĕсен фольклорĕ çинчен çырусем пичетленĕ[2].
Веренекенĕсем
Унăн вĕренекенĕсем хушшинче — чăваш наци композиторĕсен шкулне никĕслекен паллă композиторсем[1]:
- Воробьев Геннадий Васильевич (1918—1939);
- Лебедев Герман Степанович (1913—1980);
- Орлов-Шуçăм Аристарх Гаврилович (1914—1996);
- Хирбю Григорий Яковлевич (1911—1983);
- Лукин Филипп Миронович (1913—1994);
- Ходяшев Виктор Александрович (1917—2000);
- Васильев Фёдор Семёнович (1920—2000);
- Токарев Аверий Матвеевич (1918—1997) тата ыттисем.
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Кривоносов Владимир Михайлович. Чăваш энциклопедийĕ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 21-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Кривоносов Владимир Михайлович. Музыка энциклопедийĕ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 21-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Кривоносов Владимир Михайлович. Чăваш Енĕн культура еткерĕ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 21-мӗшӗ.
Каçăсем
- Кривоносов Владимир Михайлович Чăваш энциклопедийĕнче