Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Ксенофонтов Юрий Иванович

Disambig gray.svg Ксенофонтов хушаматлă урăх çынсем çинчен РУВИКИ-ре статьясем пур.

Ксенофонтов Юрий Иванович (1939 ҫулхи пушӑн 15-мӗшӗ, Нӗркеҫ, Комсомольски районӗ, Чӑваш АССРӗ, РСФСР, СССР — 1978 ҫулхи акан 27-мӗшӗ, Шупашкар) — совет саманин скульпторӗ, педагог, РСФСР Ӳнер фончӗн Чӑваш пултарулӑхпа производство мастерскойӗн тӗп художникӗ (1975—1976). Чӑваш Енри скульптура шкулне никӗслекенӗ. Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ художникӗ[1].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1939 ҫулхи пуш уйӑхӗн 15-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Комсомольски районне кӗрекен Нӗркеҫ ялӗнче ҫуралнӑ[2][3]. Ашшӗ, Иван Ксенофонтович, шкулта ачасене биологипе хими предмечӗсене вӗрентнӗ, Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ. Амӑшӗ, Мария Никитична, медсестра пулса ӗҫленӗ[4].

Юрий Ксенофонтовсӑр пуҫне ҫемьере тата тӑватӑ ывӑл пулнӑ: Геральд, Олег, Сергей, Владимир. Каярахпа Геральд Ксенофонтов хӑйӗн пурнӑҫне строительствӑпа ҫыхӑнтарнӑ, Тӗменре ӗҫлесе пурӑннӑ. Олег Ксенофонтов художник-керамист пулса тӑнӑ. Владимир Ксенофонтов — Шалти ӗҫсен министерствин полковникӗ. Сергей Ксенофонтов физикӑпа математика ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ пулса тӑнӑ, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ вӗренӳ ӗҫченӗ ята тивӗҫнӗ, И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн пушар хӑрушсӑрлӑхӗн кафедрин заведующийӗ пулса ӗҫленӗ[4][5].

Пӗлӳ илни

Вӑтам шкултан Юрий Ксенофонтов ашшӗн тӑван тӑрӑхӗнче — Елчӗк районӗнчи Лаш Таяпа ялӗнчен — вӗренсе тухнӑ[6].

1957—1964 ҫулсенче Мускав ҫывӑхӗнчи Абрамцево ӳнерпе промышленность училищинче (каярахпа вӑл В. М. Васнецов ячӗллӗ Абрамцево ӳнерпе промышленность колледжӗ — С. Г. Строганов ячӗллӗ Раҫҫей патшалӑх ӳнерпе промышленность университечӗн филиалӗ — пулса тӑнӑ) вӗреннӗ[7]. Ксенофонтова вӗрентекен Михаил Таратынов пулнӑ, вӑл ҫавӑн пекех унӑн тӑван аппӑшӗн — Сирена Юманкова художницӑн — мӑшӑрӗ пулнӑ[8].

Малалла СССР Ӳнер академийӗн В. И. Суриков ячӗллӗ Мускаври ӳнер институтне (Раҫҫей ӳнер академийӗ ҫумӗнчи В. И. Суриков ячӗллӗ Мускав патшалӑх академи ӳнер институчӗ) вӗренме кӗнӗ. Скульптура факультетӗнче Лев Кербель(выр.)чăв. профессорӑн мастерскойӗнче вӗреннӗ. Суриков ячӗллӗ институтран 1972 ҫулта ӑнӑҫлӑ вӗренсе тухнӑ[1].

Юрий Ксенофонтов чӑвашсем хушшинче ятарлӑ академи пӗлӗвӗ илнӗ пӗрремӗш скульптор пулса тӑнӑ[6].

Професси ҫулӗ

1964 ҫулта Абрамцево ӳнерпе промышленность училищинчен вӗренсе тухсан Ксенофонтов Ленинград облаҫӗнчи Оредеж посёлокӗнче учитель пулса ӗҫлеме вырнаҫнӑ. Оредеж йывӑҫ тирпейлекен савутӑн мастерӗ пулнӑ[3].

1965 ҫулта Новгородри сӗтел-пукан комбинатне инженер-конструктор пулса ӗҫлеме вырнаҫнӑ, унта вӑл 1966 ҫулччен вӑй хунӑ.

1972 ҫулта В. И. Суриков ячӗллӗ Мускав ӳнер институтне вӗҫлесен ӑна РСФСР Ӳнер фончӗн Чӑваш пултарулӑхпа производство мастерскойне скульптор пек ӗҫе вырнаҫтарнӑ. Ку вырӑнта вӑл 1978 ҫулччен ӗҫленӗ. 1975—1976 ҫулсенче ҫав вӑхӑтрах РСФСР Ӳнер фончӗн Чӑваш уйрӑмӗн тӗп художникӗ пулнӑ.

Практикӑллӑ тата ӗҫе йӗркелессине педагог пек те пурнӑҫланӑ. 1976 ҫултан пуҫласа 1978 ҫулччен Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн ӳнерпе графика факультечӗн преподавателӗ пулнӑ (каярах И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗ пулса тӑнӑ)[3]. Ксенофонтов пултаруллӑ скульпторсене сахал мар вӗрентсе кӑларнӑ, вӗсенчен чылайӑшӗ чӑваш культуринче палӑрнӑ. Вӗсен шутӗнче[6]:

  • Чӑваш Республикин халӑх художникӗ Владимир Нагорнов;
  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ Пётр Пупин;
  • Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ Владислав Зотиков;
  • И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн Ӳнерпе ӳкерчӗкӗн теорипе истори кафедрин аслӑ преподавателӗ Василий Кузьмин скульптор;
  • художникӑн кӗҫӗн шӑллӗ — художник-керамист, Чӑваш ӳнерҫисен пӗрлӗхӗн правлени председателӗ (1997—2001), Мускаври скульптура музейӗн тӗп директорӗ (2007—2021) Олег Ксенофонтов[5][9];
  • тата ыттисем те.

1974 ҫулта Ксенофонтов СССР художниксен пӗрлӗхне кӗнӗ. 1976 ҫулта вӑл «Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ художникӗ» хисеплӗ ята тивӗҫнӗ[2].

Хӑйӗн кӗҫке пултарулӑх ҫӳлӗнче Ксенофонтов наци скульптурин профессилле ӳнер шайне самаях ҫӗкленӗ, станоклӑ портретпа пӗчӗк формӑсен пластикин ӑсти пулса тӑнӑ. Тӑван Чӑваш тӑрӑхӗнче ӑна наци пластика шкулне никӗслекенӗ тесе палӑртаҫҫӗ[1].

1978 ҫулхи ака уйӑхӗн 27-мӗшӗнче Юрий Ксенофонтов Шупашкарта куҫне хупнӑ. Вӑл 39 ҫулта пулнӑ. Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче тата Чӑваш Енри ытти культура учрежденийӗсенче скульпторӑн ҫуралнӑ кунӗ тӗлне тӑтӑшах ӑна асӑнса куравсем иртеҫҫӗ[8][10][11].

Паллӑ ӗҫӗсем

1970 ҫултанпа Юрий Ксенофонтов Раҫҫей, регион тата республикӑри куравсене тӑтӑшах хутшӑннӑ. Унӑн ӗҫӗсен шутӗнче[12]:

  • 1968 — «Арҫын портречӗ»;
  • 1970 — «Хӗрарӑм кӳлепи пысӑкӑшпе»
  • 1971 — «Тимӗрҫӗсем»;
  • 1972 — «Хурҫӑ шӑратакан»;
  • 1973 — «Колхозница»;
  • 1973 — «Наран Эледжиевӑн портречӗ»
  • 1974 — «А космонавт»[13];
  • 1974 — «Колхоз платникӗ Петя пичче»;
  • 1974 — «Вера Кузьмина СССР халӑх артисткин портречӗ»
  • 1974 — «В. Михеев партизан портречӗ»
  • 1976 — «Коля пичче»;
  • 1977 — «Петя пичче»
  • 1977 — «Граждан вӑрҫин ветеранӗ»
  • 1978 — «Ӗне сӑвакансем»;
  • 1978 — «Гурген Курегян портречӗ»
  • 1978 — «Спортсмен портречӗ. Сергей пичче»
  • 1978 — Петӗр Хусанкай Чӑваш халӑх поэчӗн масар палӑкӗ
  • тата ыттисем.

Сӑнсем

«Колхозница» скульптура
«Алёнка» бюст
«Хурҫӑ шӑратакан» кӳрлепе
Н. Эледжиев скульптор портречӗ

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3 Юрий Иванович Ксенофонтов (1939-1978). Чувашский государственный художественный музей. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Ксенофонтов, Юрий Иванович (скульптор; 15.03.1939-27.04.1978). Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3 75 лет назад родился Ксенофонтов Юрий Иванович - скульптор, член Союза художников СССР, заслуженный художник ЧАССР. culture.cap.ru (15 пушӑн 2014). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2 Профессор из глубинки. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2 Ксенофонтов Олег Иванович (выр.). old-culture.cap.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  6. ^ 1, 2, 3 В Художественном музее открывается выставка Юрия Ивановича Ксенофонтова. чебоксары.ру (19 пушӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  7. ^ Абрамцевский художественно-промышленный колледж им. В.М. Васнецова. сергиевпосад.рф. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  8. ^ 1, 2 В ЧГХМ открывается Республиканская выставка скульптуры, приуроченная к 85-летию со дня рождения Юрия Ксенофонтова - ЧГИГН. chgign.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  9. ^ ООО "МУЗЕЙ СКУЛЬПТУРЫ" - Химки - Гендиректор Ксенофонтов Олег Иванович - ИНН 5047087912 (выр.). checko.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  10. ^ Автономное учреждение "Центр мониторинга и развития образования" города Чебоксары » Новости » Юрий Ксенофонтов. Памяти мастера. Выставка, посвященная 75– летию со дня рождения скульптора (выр.). cmirocheb.cap.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  11. ^ В театре «Волга Опера» выставка Юрия Ксенофонтова. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  12. ^ Ксенофонтов и современники. Выставка скульптуры к 80-летию заслуженного художника ЧАССР Ю. И. Ксенофонтова (1939-1978) - ЧГИГН. chgign.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.
  13. ^ Художественный музей. artmuseum.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 27-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Лаштай, П. Скульпторсем / П. Лаштай // Елчӗк ен. 2021. 10 раштав (№ 47). с. 5.
  • Ерофеев, Б. Н. Развитие художественного творчества в Чувашии в период социальных перемен: (90-е годы XX века) / Б. Н. Ерофеев // Вестник Чувашского университета. Гуманитарные науки. 2015. № 2. 39—45.

Каҫӑсем

Категорисем