Крыма, Тамане тата Кубане Раҫҫей империйӗн йышне йышӑннӑ кун
Крыма, Тамане тата Кубане Раҫҫей империйӗн йышне йышӑннӑ кун — Раҫҫейре ҫулсерен акан 19-мӗшӗнче палӑртакан Раҫҫейри астӑвӑм кунӗ. Ӑна II Екатерина императрица Крыма Раҫҫей империйӗпе пӗрлештересси ҫинчен калакан чи аслӑ манифеста («Крым ҫурутравне, Тамань утрава тата мӗнпур Кубань тӑрӑхне Раҫҫей держави йышне кӗртни»; выр. «О принятии Крымского полуострова, острова Тамана и всея Кубанской стороны под державу Российскую») алӑ пуснӑ кунпа ҫыхӑнтарса йӗркеленӗ.
Малтанах, 2015—2018 ҫулсенче, Крым Республикин вырӑнти паллӑ кунӗ шутланнӑ — II Екатерина Крыма Раҫҫей йышне йышӑнни ҫинчен калакан манифеста кӑларнӑ кун шайӗнче[1]. Пӗтӗм Раҫҫей шайне 2018 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 3-мӗшӗнчи 336-ФЗ №-лӗ федераллӑ саккунпа килӗшӳллӗн ҫӗкленӗ, вӑл саккунпах паллӑ кунӑн хальхи ятне ҫирӗплетнӗ[2][3].
2018 ҫулта йышӑннӑ саккунӑн авторсем хатӗрленӗ ӑнлантару пайӗнче XVIII ӗмӗрте Крыма тата ытти облаҫсене йышӑнасси «вӑрҫа пула асапланакан ҫынсем ҫакна тума ыйтнипе» пулса иртнӗ тесе ҫирӗплетнӗ[4]. Саккун проектне ӑнлантарнӑ май 2014 ҫулта Крым статусӗ пирки иртнӗ референдум Крым Раҫҫейӗн аллинче пулмаллине ҫирӗплетекен истори тӑсӑмӗ пулса тӑнине палӑртнӑ[5].
«Раҫҫейӗн ҫӗнӗ паллӑ кунне йӗркелени Крымпа Севастополь яланах Раҫҫей патшалӑхӗн йышӗнче пулнине ҫирӗплетет. Вӑл 1783 ҫулхи акан 19-мӗшӗнче Раҫҫей империйӗ йышне Крыма, Тамане тата Кубане йышӑнасси, ҫавӑн пекех II Екатерина Аслӑ императрица тунӑ йышӑну тата унӑн вырӑнӗ — Раҫҫейшӗн паллӑ пулӑм иккенне палӑртма тивӗҫ. Ку пулӑм Крыма Раҫҫейпе пӗрлештересси пирки ирттернӗ референдумӑн сӑлтавӗ тата ӑна право тӗлӗшӗнчен тивӗҫлӗ шайра ирттернине ҫирӗплетӗ» — тенӗ саккун проекчӗн авторӗсен ӑнлантарӑвӗнче.
Уявлани
Крыма, Тамане тата Кубане Раҫҫей империйӗн йышне йышӑннӑ куна ҫулсерен ҫӗршыв регионӗсенче, уйрӑмах Крым Республикинче, паллӑ тӑваҫҫӗ. Долгоруков обелискӗ тата Симферопольти Екатерина садӗнчи II Аслӑ Екатерина императрица палӑкӗ патне чечексем хураҫҫӗ. Ҫак кун вузсемпе шкулсенче савӑнӑҫлӑ мероприятисемпе тематика урокӗсем иртеҫҫӗ, музейсемпе вулавӑшсем ятарлӑ экспозицисемпе тата куравсемпе паллаштараҫҫӗ[6][7].
Ӑнлантарусем
- ^ Закон Республики Крым от 03 марта 2015 года № 80-ЗРК/2015 «О внесении изменений в отдельные законы Республики Крым». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи нарӑсӑн 12-мӗшӗ.
- ^ № 336-ФЗ от 3 августа 2018 года. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи ҫурлан 3-мӗшӗ.
- ^ Федеральный закон от 13 марта 1995 г. № 32-ФЗ «О днях воинской славы и памятных датах России» (выр.). Президент России. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи чӳкӗн 26-мӗшӗ.
- ^ Путин утвердил закон о Дне принятия Крыма в состав Российской империи (выр.). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи ҫурлан 4-мӗшӗ.
- ^ Путин сделал памятным день принятия Крыма в состав Российской империи (выр.). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи ҫурлан 3-мӗшӗ.
- ^ Сотни крымчан отметили День принятия Крыма, Тамани и Кубани в состав Российской империи (выр.). ТАСС. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
- ^ В Симферополе отметили День принятия Крыма, Тамани и Кубани в состав Российской империи (выр.). Портал правительства Республики Крым (19 акан 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
