Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Куракин Пётр Андреевич

Куракин Пётр Андреевич кнеҫ (паллӑ мар, паллӑ мар — 1575, паллӑ мар) — Хаяр Иван патшара ларнӑ чухнехи вырӑс ҫар тата патшалӑх деятелӗ, пуҫлӑх, воевода, наместник тата боярин.

Куракинсен кнеҫ йӑхӗнчен. Куракинсен кнеҫ йӑхӗн пуҫлӑхӗн Булгаков Андрей Иванович Куракӑн ывӑлӗ[1].

Биографийӗ

Ун пирки 1538 ҫулта Коломнӑри, кайран Осётр юханшывӗ хӗрринчи Пысӑк полк пуҫӗсен хушшинче асӑннӑ. 1540—1541 ҫулсенче — малтан Колыван походӗнче ҫирӗммӗш есаул, кайран Тулӑри пӗрремӗш воевода тата наместник пулнӑ. 1542 ҫулта Тулӑри пӗрремӗш воевода, ҫурла уйӑхӗнче ытти воеводсемпе пӗрлешсе Рязань тата Зарайска вырӑнсене тапӑнса кӗнӗ Крым отрячӗсем хыҫҫӑн кайнӑ, вӗсем хыҫҫӑн Дона ҫити пырса Куликово уйӗнче ҫӗмӗрсе тӑкнӑ, вӗсем хыҫҫӑн Меча шывӗ патне ҫитичченех хӑваланӑ, нумайӑшне тыткӑна илнӗ. 1543 ҫулта Рязаньти хула тулашӗнчи пӗрремӗш воевода. 1546 ҫулта — Тулӑри пӗрремӗш воевода. 1547 ҫулта — малтан иккӗмӗш, кайран Серпуховӑри пӗрремӗш воевода пулса тӑнӑ[1].

1548 ҫулта — Коломна тата Кашира патӗнче «ҫыран хӗрринчи» пысӑк полкӑн иккӗмӗш воеводи, Патша Работкирен Чулхулана тата Владимира походпа кайсан каялла таврӑннӑ чухне Пысӑк полкӑн иккӗмӗш воеводи. 1551 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Мускав списокӗн пӗрремӗш статйинче (Мускав дворянинӗ) ӑна вуннӑмӗш ҫырнӑ, карап ҫарӗн Малти полкне Хусан патне илсе кайнӑ. 1552 ҫулхи Хусан похочӗ вӑхӑтӗнче хурал полкне Хусантан Арск патне илсе ҫӳренӗ, Шигалей патшапа карап ҫарӗн пӗрремӗш воеводи, Сӗве шывӗ хӗррине ҫитсе унта Сӗве крепоҫне лартнӑ, патша хушнипе Хусан патшалӑхне Шӑхаль патшана лартнӑ. Утӑ уйӑхӗнче Патша хушнипе ӑна Муромран Хусана янӑ. Хусана хупӑрласа илнӗ ҫӗре хутшӑннӑ, авӑн уйӑхӗнче Патша станӗнчен Арск халӑхӗсем ҫине каякан Хурал полкӗн пӗрремӗш воеводине янӑ, вӗсене пур ҫӗрте те ҫӗмӗрсе тӑкнӑ, хулапа ялӗсене илнӗ, вара пысӑк трофейсемпе таврӑннӑ[1].

1553 ҫулта Крым тутарӗсем тапӑнас хӑрушлӑх пурри пирки Калугӑри малти полк командирӗ пулнӑ. 1554 ҫулта Коломна патӗнчи хурал полкне ертсе пынӑ. «Пысӑк воеводӑсене салатсан» ӑна Коломнӑра пӗрремӗш воеводӑра хӑварнӑ. Ҫак ҫулах Хусан патшин Симеон Касаевичӑн тата Мария Андреевна Кутузова-Клеопинан туй пуйӑсӗнче пӗрремӗш пулнӑ. 1555 ҫулта Коломнӑри Хурал полкӗн пӗрремӗш воеводи, 1555—1556 ҫулсенче — Смоленскри наместник. 1558 ҫулта Псковран Лифляндие походпа кайнӑ чухне Аслӑ полкӑн пӗрремӗш воеводи. Ҫав ҫулах Ливонири вӑрҫӑ ӗҫӗсен театрӗнче пулнӑ, ӑна бояра кӗртнӗ. 1559 ҫулта «Крым хыпарӗсем тӑрӑх» Бронницӑран Шиворонь юханшывӗн чиккине походпа кайнӑ чухне сулахай алӑ полкне ертсе пынӑ, пысӑк воеводӑсем кайнӑ хыҫҫӑн Тула патӗнчи уйра ҫарпа тӑнӑ, кайран ӑна Дедиловӑра пӗрремӗш воеводӑна хӑварнӑ. 1560 ҫулта — Псковри воевода, унтан ӑна Шупашкара янӑ, унта пӗрремӗш воевода пулнӑ. 1561 ҫулхи ака уйӑхӗнче Псковра ҫар ҫыннисемпе пӗрле пуҫтарӑннӑ,пӗрремӗш воевода пулса Аслӑ полка Ливоние Юрьев патне тата ытти вырӑнсене илсе ҫӳренӗ, кайран Вильянри пӗрремӗш воевода пулнӑ. 1564 ҫулта — Смоленскри пӗрремӗш воевода[1][2].

1565 ҫулта Пётр Андреевич Куракин боярин тата кнеҫ патша опалине лекнӗ те Хусанта пӗрремӗш воевода пулнӑ. Ӑна ывӑлӗпе Андрейпа тата кӗҫӗн шӑллӗпе Григорипе пӗрле Хусана ссылкӑна янӑ. Вӗсен унчченхи вотчинисене патша хыснине конфискациленӗ, ун вырӑнне вӗсем Хусан уесӗнче анлӑ ҫӗрсем илнӗ. 1568—1569 ҫулсенче — Сӗвери пӗрремӗш воевода[3].

1571—1575 ҫулсенче — каллех Хусанти пӗрремӗш воевода[1].

Ҫав 1575 ҫултах Пётр Андреевич Куракин боярин кнеҫе Хаяр Иван патша хушнипе асаплантарса вӗлернӗ. Унӑн ятне Хаяр Иванӑн опальнӑйсен синодикне кӗртнӗ[3][4][5].

Ҫемйи

Пӗртӑванӗсем:

  • Григорий (1595 ҫулта вилнӗ)
  • Иван (1567 ҫулта вилнӗ)
  • Фёдор (1567 ҫулта вилнӗ)
  • Дмитрий (1570 ҫулта вилнӗ)

Ывӑлӗ: Андрей Петрович Куракин (1615 ҫулта вилнӗ) — боярин тата воевода.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Булгаков Петр Андреевич Куракин, князь (выр.). Правящая элита Русского государства последней четверти XV – первой половины XVI в.. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 3-мӗшӗ.
  2. ^ Куракин Петр Андреевич (выр.). Хронос. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи юпан 3-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 А. В. Антонов. Памятники истории русского служилого сословия. Рец. Ю.В. Анхимюк. Ю.М. Эскин. — Древлехранилище, 2011. — С. 224. — ISBN 978-5-93646-176-7.
  4. ^ Р. Г. Скрынников. Опричный террор. — 1969. — С. 266—288.
  5. ^ Р. Г. Скрынников. Царство террора. — 1992.

Вуламалли

  • А. А. Половцев. Русский биографический словарь
  • Богуславский В. В. Славянская энциклопедия. Киевская Русь — Московия : в 2 т. — М.: Олма-Пресс, 2005.
  • М. Г. Спиридов. Сокращенное описание служб благородных российских дворян, расположенное по родам их, с показанием, от кого те роды начало свое получили, или откуда какие родоначальники выехали, или которых их происхождение….. М. Унив. тип. 1810. Ч. 1. 1810 г. Куракин Пётр Андреевич. стр. 99-100.

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем